Cơ hội lớn để Ninh Bình phát triển làng nghề - Bài 2: Để làng nghề là chất liệu của công nghiệp văn hóa

Bà Dương Thị Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Ninh Bình cho biết, du lịch và làng nghề là hai lĩnh vực có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ, mang tính biện chứng. Làng nghề cung cấp cho du lịch những giá trị văn hóa độc đáo, những sản phẩm quà tặng mang đậm bản sắc, còn du lịch lại mở ra con đường đưa làng nghề đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước, góp phần tiêu thụ sản phẩm, tạo thêm sinh kế cho người dân địa phương.

Theo bà Thanh, thời gian qua trên địa bàn tỉnh, nhiều tour du lịch gắn với tham quan, trải nghiệm làng nghề đã được xây dựng và bước đầu phát huy hiệu quả. Ví dụ như tour khám phá làng đá mỹ nghệ Ninh Vân, làng gốm Bồ Bát, làng thêu Văn Lâm, hay tour về làng trống Đọi Tam khu du lịch Tam Chúc, dệt lụa Nha Xá đền Lảnh Giang... Những mô hình này đã cho thấy tiềm năng rất lớn của việc kết nối giữa du lịch và làng nghề.

“Sau khi sáp nhập tỉnh, với sự mở rộng không gian và sự đa dạng văn hóa, nghề truyền thống giữa ba tỉnh cũ, tôi tin rằng đây là thời điểm vàng để đẩy mạnh xây dựng các sản phẩm du lịch gắn với làng nghề. Hiệp hội sẽ tích cực phối hợp với các đơn vị lữ hành, địa phương và nghệ nhân để thiết kế thêm nhiều tour trải nghiệm hấp dẫn, nâng cao chất lượng dịch vụ, đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên am hiểu văn hóa làng nghề và kết nối thị trường” bà Thanh chia sẻ thêm.

Là địa phương có làng nghề hoa cây cảnh nổi tiếng cả nước, nhiệm kỳ 2025-2030, Đảng bộ phường Vị Khê đặt mục tiêu xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân, khai thác hiệu quả tiềm năng, nhất là thế mạnh làng nghề hoa cây cảnh, huy động nguồn lực phát triển hạ tầng. Vị Khê phấn đấu đến năm 2030 tổng thu ngân sách đạt 275 tỷ đồng; thu nhập bình quân đầu người đạt 150 triệu đồng/năm; tỷ lệ hộ nghèo dưới 0,5%; duy trì tiêu chí nông thôn mới nâng cao, phấn đấu đạt đô thị văn minh. Đại hội xác định 6 nhiệm vụ trọng tâm, trong đó, nhiệm vụ đầu tư hạ tầng giao thông thủy lợi và phát triển làng nghề gắn khoa học công nghệ; cải cách hành chính, chuyển đổi số cũng được đặt nên hàng đầu.

Để phát huy sức mạnh làng nghề theo hướng bền vững, Ninh Bình đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu kinh tế, đầu tư vào du lịch sinh thái và các dịch vụ gắn liền với làng nghề truyền thống, đồng thời ứng dụng khoa học công nghệ để đổi mới sản phẩm và thương hiệu, mở rộng thị trường trong nước và quốc tế. Tỉnh cũng chú trọng bảo tồn bản sắc văn hóa, phục dựng lễ hội, xây dựng tour du lịch gắn với làng nghề để nâng cao giá trị văn hóa và thu hút du khách.

Theo lãnh đạo Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình : Chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của tỉnh đang hướng tới việc xây dựng các cụm làng nghề - du lịch cộng đồng tích hợp, trong đó mỗi làng nghề đóng vai trò như một trung tâm trải nghiệm, bảo tồn, sáng tạo theo hướng “bảo tàng hóa di sản”. Mỗi sản phẩm truyền thống cần được thổi hồn mới: mỹ thuật hóa mỹ nghệ, đổi mới mẫu mã, ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, bán hàng, tạo cảm hứng cho người trẻ và thu hút nguồn lực khởi nghiệp, triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao giá trị của di sản làng nghề trong tiến trình phát triển công nghiệp văn hóa.

Ông Trịnh Quốc Đạt, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam nhấn mạnh: việc sáp nhập mở ra những cơ hội lớn góp phần bảo tồn và phát triển các làng nghề truyền thống. Song làng nghề Ninh Bình hiện nay cũng giống như các làng nghề trên cả nước đang phải đối mặt với không ít thách thức như: đòi hỏi tư duy quản lý đổi mới, sáng tạo, kịp thời, nhất là đội ngũ cán bộ cấp xã khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; hạ tầng chưa đồng bộ; giao thông đi lại khó khăn, kho bãi, logistic thiếu kết nối.

Vì vậy, để làng nghề phát huy tiềm năng, thế mạnh, thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển, Ninh Bình cần xây dựng chuỗi giá trị văn hóa cho sản phẩm làng nghề. Mỗi sản phẩm không chỉ cần chất lượng tốt, mà còn phải kể được câu chuyện về lịch sử, về con người, văn hóa. Ngoài ra cần đẩy mạnh chuyển đổi số và sáng tạo thiết kế, tăng cường kết nối nghệ nhân với các nhà thiết kế trẻ, các start-up sáng tạo để cải tiến mẫu mã, đa dạng hóa sản phẩm mà không mất đi hồn cốt truyền thống. Cần tạo mô hình làng nghề, điểm đến văn hóa, xây dựng không gian trình diễn nghề, khu trải nghiệm, chợ đêm làng nghề, các tour học làm nghề, workshop dành cho du khách quốc tế...

Trong dòng chảy phát triển của công nghiệp văn hóa, làng nghề truyền thống không chỉ là nơi lưu giữ ký ức văn hóa dân tộc, mà còn là nguồn lực quý giá để thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển. Việc khai thác hiệu quả không gian phát triển mới, đẩy mạnh kết nối vùng, đầu tư chiều sâu cho sáng tạo và quảng bá sản phẩm làng nghề sẽ giúp các làng nghề không chỉ “hồi sinh” mà còn có thêm nhiều dư địa để phát triển, trở thành không gian sáng tạo quan trọng của công nghiệp văn hóa.