Trong đợt rà soát hộ nghèo năm 2026, hơn 30 lá đơn tự nguyện xin ra khỏi danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo đã được gửi đến chính quyền xã biên giới Vinh Quý, tỉnh Cao Bằng. Đằng sau những lá đơn giản dị ấy là câu chuyện về ý chí vượt khó, tinh thần tự lực và trách nhiệm nêu gương của những đảng viên, người dân trên hành trình giảm nghèo bền vững.

Những ngày giữa tháng 10, cán bộ xã Vinh Quý cùng các tổ rà soát đã đến từng thôn, từng hộ gia đình để triển khai rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2026. Công việc tưởng chừng chỉ gói gọn trong việc kiểm tra, thống kê, phân loại theo tiêu chí quy định ấy lại mở ra những câu chuyện đáng suy ngẫm về hành trình thoát nghèo của người dân vùng biên.

Quá trình tìm hiểu về điều kiện sinh hoạt, sản xuất và thu nhập của từng hộ, một thực tế rõ ràng ở địa phương này cho thấy: nhiều gia đình ở Vinh Quý đã chủ động viết đơn xin ra khỏi danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo khi nhận thấy cuộc sống từng bước ổn định, kinh tế dần cải thiện.

Tại thôn Vinh Phú, theo chân cán bộ xã và ban quản lý thôn đến thăm gia đình anh Hoàng Văn Đức, chúng tôi bắt gặp hình ảnh người đàn ông cặm cụi viết từng dòng chữ lên tờ giấy học trò.

Ngôi nhà kiên cố của gia đình anh vừa được hoàn thiện vào cuối năm 2025. Với một gia đình từng thuộc diện hộ nghèo, đây không chỉ là nơi che mưa, che nắng mà còn là dấu mốc cho những nỗ lực cải thiện cuộc sống sau nhiều năm chật vật.

Anh Đức hiện là đảng viên Chi bộ thôn Vinh Phú. Trong lá đơn gửi UBND xã Vinh Quý và ban quản lý thôn, anh trình bày rằng điều kiện kinh tế gia đình đã có những chuyển biến tích cực, đời sống từng bước được cải thiện, từ đó đề nghị được hướng dẫn thực hiện các thủ tục theo quy định để xin ra khỏi danh sách hộ nghèo trong kỳ rà soát năm 2026.

Với anh, quyết định ấy không đơn thuần là chuyện có tên hay không có tên trong danh sách hộ nghèo. Đó còn là cách thể hiện trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng.

 “Kinh tế nhà mình tạm ổn rồi, mình phải tự đứng bằng đôi chân của mình thôi. Viết đơn này để nhường sự quan tâm, hỗ trợ của Đảng và Nhà nước cho những hoàn cảnh khác ngoài kia còn ngặt nghèo, khổ cực hơn gia đình tôi”, anh Đức chia sẻ.

Người đàn ông vùng biên này còn mong muốn quyết định của mình trở thành bài học cho các con. Anh muốn các con hiểu rằng cuộc sống chỉ thực sự bền vững khi mỗi người biết lao động, tự lập và trân trọng thành quả do chính mình làm ra.

Mong muốn ấy được gửi gắm trong những lời nói giản dị, nhưng cũng cho thấy sự thay đổi trong nhận thức của một người từng nhận được sự hỗ trợ của Nhà nước để vượt qua khó khăn. Khi cuộc sống dần ổn định, anh muốn chủ động nhường cơ hội hỗ trợ cho những gia đình còn cần giúp đỡ hơn.

Câu chuyện của anh Đức không phải trường hợp duy nhất ở Vinh Quý trong đợt rà soát năm nay.

Tại thôn Đông Nam, anh Chu Văn Yên (SN 1988), cũng là một đảng viên đã tự nguyện viết đơn đề nghị ra khỏi danh sách hộ nghèo sau nhiều năm nỗ lực phát triển kinh tế gia đình.

Nhớ lại quãng thời gian gần 8 năm sống trong cảnh thiếu trước hụt sau, anh Yên không giấu được sự bùi ngùi. Gia đình có 5 nhân khẩu, nguồn thu nhập hạn hẹp khiến việc trang trải sinh hoạt, nuôi dạy con cái luôn là gánh nặng.

Trong những năm thuộc diện hộ nghèo, gia đình anh được hưởng các chính sách hỗ trợ theo quy định như tiền điện, thẻ bảo hiểm y tế, quà Tết và đặc biệt là nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội.

Những hỗ trợ ấy giúp gia đình vơi bớt khó khăn trước mắt. Nhưng để thoát nghèo bền vững, anh Yên hiểu rằng điều quan trọng hơn cả vẫn là chủ động tìm hướng phát triển kinh tế, tận dụng điều kiện sẵn có và kiên trì lao động.

Từ nguồn vốn vay ưu đãi cùng số tiền tích cóp được, anh bắt đầu đầu tư chăn nuôi gia súc, gia cầm, trồng lúa chất lượng cao và trồng lạc. Hai năm trở lại đây, anh chuyển sang trồng cây thuốc lá nhằm cải thiện nguồn thu nhập.

Không có con đường nào đi lên dễ dàng. Anh Yên phải từng bước học hỏi kỹ thuật, tính toán chi phí, lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện gia đình. Sự cần cù, chịu khó cùng việc áp dụng kỹ thuật vào sản xuất đã giúp mô hình kinh tế dần phát huy hiệu quả.

Đàn trâu, bò phát triển; gia cầm được xuất bán đều đặn; mỗi năm gia đình thu hoạch hơn 1 tấn lúa, bên cạnh nguồn thu từ cây thuốc lá. Những khoản thu tuy chưa thể nói là dư dả, nhưng đã giúp gia đình khá khẩm hơn trong chi tiêu, từng bước tích lũy để cải thiện nơi ăn, chốn ở.

Năm 2024, gia đình anh xây dựng được ngôi nhà kiên cố. Với anh Yên, đó là thành quả đáng quý sau nhiều năm nỗ lực vượt qua khó khăn.

Đến năm 2026, khi nhận thấy điều kiện kinh tế đã có những chuyển biến rõ rệt, anh quyết định viết đơn xin ra khỏi danh sách hộ nghèo. Theo thông tin địa phương cung cấp, anh Yên là đảng viên đầu tiên của xã tự nguyện viết đơn đề nghị này trong năm 2026.

Từ những ngày tháng trông chờ vào các khoản hỗ trợ để vượt qua khó khăn, anh Yên đang từng bước tự chủ cuộc sống bằng chính sức lao động của mình. Điều đáng nói là anh không phủ nhận ý nghĩa của chính sách hỗ trợ đã nhận được, mà xem đó là điểm tựa để gia đình có thêm điều kiện vươn lên.

Tinh thần tự lực, tự cường ở Vinh Quý không chỉ thể hiện qua những lá đơn của các đảng viên. Trong đợt rà soát năm 2026, một số hộ dân dù không phải đảng viên cũng chủ động đề nghị ra khỏi danh sách hộ cận nghèo khi nhận thấy điều kiện kinh tế gia đình đã được cải thiện.

Câu chuyện của ông Lương Văn Thịnh, ở thôn Bản Chao, là một ví dụ. Trước năm 2023, gia đình ông thuộc diện hộ cận nghèo. Cuộc sống chủ yếu dựa vào vài sào ruộng, thu nhập bấp bênh, lúc đủ lúc thiếu. Muốn cải thiện kinh tế nhưng thiếu vốn sản xuất, gia đình ông khó có thể đầu tư phát triển chăn nuôi nếu chỉ dựa vào nguồn lực sẵn có.

Bước ngoặt đến khi ông được bình xét vay 50 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội. Thay vì sử dụng số tiền vào những khoản chi tiêu nhỏ lẻ, ông quyết định đầu tư mua bò giống và lợn để phát triển chăn nuôi.

Những ngày đầu không tránh khỏi khó khăn. Thiếu kinh nghiệm, ông vừa làm vừa học cách chăm sóc, phòng bệnh cho vật nuôi. Sáng sớm lên rừng cắt cỏ, tối muộn vẫn lo chuồng trại, ông kiên trì với cách làm lấy ngắn nuôi dài, từng bước gây dựng đàn vật nuôi.

 Khi đàn bò phát triển, sinh sản tốt, ông bán bớt để tái đầu tư, đồng thời nuôi thêm trâu. Qua từng năm, mô hình chăn nuôi dần ổn định, tạo nguồn thu giúp gia đình trang trải sinh hoạt, trả nợ và tích lũy.

Từ một hộ thường xuyên đối mặt với cảnh thiếu thốn, gia đình ông Thịnh đã có thêm điều kiện hơn trong cuộc sống. Khi nhận thấy hoàn cảnh của mình không còn quá khó khăn như trước, ông tự nguyện viết đơn xin ra khỏi diện hộ cận nghèo năm 2026, với mong muốn nhường nguồn lực hỗ trợ cho những gia đình còn khó khăn hơn.

Chuyện về anh Đức và anh Yên và ông Thịnh với việc tự nguyện viết đơn xin ra khỏi danh sách hộ nghèo còn thể hiện tinh thần trách nhiệm nêu gương, bắt đầu từ chính cuộc sống của mình và gia đình.

Theo thông tin từ UBND xã Vinh Quý, từ khi triển khai công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2026 đến thời điểm tổng hợp, địa phương đã tiếp nhận hơn 30 đơn đề nghị tự nguyện ra khỏi danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo do các tổ rà soát gửi về. Phần lớn chủ hộ là đảng viên hoặc trong gia đình có thành viên là đảng viên.

Con số này cho thấy những chuyển biến đáng chú ý trong nhận thức của một bộ phận người dân. Nếu trước đây, công tác giảm nghèo ở nhiều địa bàn miền núi còn gặp khó khăn do tâm lý trông chờ, ỷ lại, thì những lá đơn tự nguyện xin thoát nghèo ở Vinh Quý đang mở ra một góc nhìn tích cực hơn.

Bà Mã Thị Độ, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Vinh Quý, cho biết những lá đơn tự nguyện của các đảng viên và người dân trên địa bàn là tín hiệu đáng mừng trong quá trình thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Theo bà Độ, điều đáng quý không chỉ nằm ở việc các gia đình có nguyện vọng ra khỏi danh sách hộ nghèo, mà còn ở tinh thần chủ động vươn lên, ý thức trách nhiệm với cộng đồng và mong muốn nhường nguồn lực hỗ trợ cho những hoàn cảnh khó khăn hơn.

Những tấm gương như anh Đức, anh Yên cùng các hộ dân khác cũng tạo thêm động lực để cấp ủy, chính quyền địa phương tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân thay đổi cách nghĩ, cách làm, phát huy nội lực trong phát triển kinh tế.

Bà Độ cho biết, trong năm 2026, xã tiếp tục triển khai công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo theo quy định, bảo đảm chính xác, dân chủ, công khai và minh bạch, phản ánh đúng điều kiện sống của từng hộ gia đình.

Cùng với đó, địa phương cũng chú trọng nắm bắt khả năng, nhu cầu của từng hộ để có giải pháp hỗ trợ phù hợp. Những gia đình có điều kiện phát triển sản xuất sẽ được định hướng, hỗ trợ đào tạo nghề, giải quyết việc làm, tiếp cận cây giống, con giống và các nguồn lực cần thiết để từng bước nâng cao thu nhập.

Mục tiêu đặt ra không chỉ là giảm số hộ nghèo trên giấy tờ, mà quan trọng hơn là giúp người dân có sinh kế ổn định, đủ khả năng tự bảo đảm cuộc sống và hạn chế nguy cơ tái nghèo.

Thực tế tại Vinh Quý cho thấy, khi người dân biết tận dụng nguồn vốn vay ưu đãi, áp dụng kỹ thuật vào sản xuất, lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp và kiên trì lao động, cơ hội cải thiện đời sống sẽ dần mở ra. Tuy nhiên, để những kết quả ấy được duy trì lâu dài, sự đồng hành của chính quyền, các tổ chức đoàn thể và việc sử dụng hiệu quả các chính sách hỗ trợ vẫn giữ vai trò quan trọng.

Theo báo cáo của UBND xã Vinh Quý, trong năm 2025, địa phương được giao chỉ tiêu giảm 97 hộ nghèo, hộ cận nghèo. Qua rà soát, số hộ nghèo, hộ cận nghèo giảm được là 117 hộ, đạt 7,42%, vượt chỉ tiêu kế hoạch 20 hộ.

Đến cuối năm 2025, toàn xã có 1.576 hộ với 6.798 nhân khẩu. Trong đó, 445 hộ nghèo, chiếm 28,24%; 344 hộ cận nghèo, chiếm 21,86%.

Những con số này phản ánh nỗ lực của cấp ủy, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể và người dân trong thực hiện mục tiêu giảm nghèo. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo vẫn còn cao, cho thấy chặng đường phía trước còn nhiều việc phải làm.

Năm 2026, xã được giao chỉ tiêu giảm 93 hộ nghèo và 33 hộ cận nghèo. Để hoàn thành mục tiêu, địa phương cần tiếp tục triển khai các giải pháp sát với điều kiện thực tế, tập trung hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và giúp người dân tiếp cận hiệu quả các chính sách an sinh xã hội.

Trong quá trình ấy, những lá đơn tự nguyện xin ra khỏi danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo có ý nghĩa thiết thực về mặt tinh thần. Khi đảng viên gương mẫu trong lao động, phát triển kinh tế gia đình và chủ động vươn lên, những việc làm cụ thể ấy có thể tạo sức lan tỏa đến người thân, hàng xóm và cộng đồng dân cư.

Tuy nhiên, việc công nhận hộ nghèo, hộ cận nghèo hoặc xác định hộ thoát nghèo vẫn phải căn cứ vào kết quả rà soát thực tế và các tiêu chí theo quy định. Lá đơn tự nguyện thể hiện nguyện vọng của người dân, không thay thế quy trình kiểm tra, xác minh và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Đây cũng là yêu cầu quan trọng để bảo đảm chính sách hỗ trợ được thực hiện công khai, minh bạch, đúng đối tượng, không bỏ sót những gia đình thực sự khó khăn. Giảm nghèo bền vững không có nghĩa là rút đi sự hỗ trợ, mà là sử dụng nguồn lực đúng nơi, đúng lúc, giúp người dân có thêm điều kiện tự đứng vững trên đôi chân của mình.

Ở Vinh Quý, những lá đơn viết bằng sự tự trọng đang kể những câu chuyện giản dị về hành trình vượt khó của người dân vùng biên. Chuyện về mỗi lá đơn đằng sau là một gia đình đã có những chuyển biến tích cực trong cuộc sống, từ đó người dân có cách nhìn chủ động hơn và đảng viên tự ý thức rõ trách nhiệm nêu gương của mình.

Từ những lá đơn xin thoát nghèo ấy cho thấy, khi người dân chủ động vươn lên, đảng viên đi đầu nêu gương và chính quyền thực hiện chính sách đúng đối tượng, hành trình thoát nghèo ở vùng biên Vinh Quý sẽ có thêm những điểm tựa vững chắc.

Thực hiện: Thúy Phượng - Giào Họ