Hiện nay, tại TP HCM, các loại hình nhà ở, nhà cho thuê, và đặc biệt là nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh; cơ sở lưu trú đang phát triển mạnh mẽ. Mô hình này, phổ biến ở hầu hết các xã, phường và cả đặc khu Côn Đảo, mang lại tiện ích kinh tế nhưng đồng thời tiềm ẩn vô vàn nguy cơ cháy nổ, đã được minh chứng qua nhiều vụ hỏa hoạn thương tâm gần đây.
Theo đánh giá từ Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH - Công an TP HCM, phần lớn các công trình này được xây dựng dưới dạng nhà ống với diện tích hẹp, sâu, và nhiều tầng.
Thiết kế này khiến khí nóng dễ bị tích tụ, tạo điều kiện cho đám cháy lớn, lan nhanh và gây khó khăn cho công tác chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.
Thực trạng đáng lo ngại nhất là hầu hết các căn nhà chỉ có một lối thoát nạn duy nhất qua cửa chính tầng trệt. Khu vực này thường là nơi để xe máy hoặc chứa hàng hóa dễ cháy nổ.
Khi hỏa hoạn xảy ra tại tầng trệt, lối thoát duy nhất nhanh chóng bị bịt kín bởi khói, nhiệt và ngọn lửa, khiến người ở các tầng trên bị mắc kẹt.
Nguy hiểm hơn, nhiều hộ gia đình vì mục đích bảo vệ tài sản đã tự ý lắp đặt khung sắt, chấn song kiên cố (thường gọi là "chuồng cọp") tại ban công, lô gia, cửa sổ, vô tình biến các lối thoát hiểm thứ hai tiềm năng này thành "chiếc lồng kín" khi sự cố xảy ra.
Bên cạnh đó, tình trạng không trang bị đầy đủ hoặc hoàn toàn thiếu các phương tiện PCCC vẫn rất phổ biến. Nhiều hộ gia đình chưa ý thức được tầm quan trọng của việc lắp đặt thiết bị báo cháy sớm như đầu báo khói, đầu báo nhiệt.
Việc phát hiện cháy chậm khi người dân đã ngủ say là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong do ngạt khói trước khi bị ảnh hưởng bởi lửa.
Ngoài ra, việc thiếu bình chữa cháy xách tay, mặt nạ phòng độc, thang dây, búa rìu hay xà beng khiến nạn nhân không có bất kỳ dụng cụ nào để hỗ trợ phá dỡ hoặc di chuyển sang khu vực an toàn.
Việc cải tạo công trình tùy tiện, nâng tầng, cơi nới, bố trí vật liệu dễ cháy và sử dụng hệ thống điện cũ kỹ, quá tải cũng làm gia tăng nguy cơ cháy nổ thường trực.
 |
| Cháy chung cư Độc Lập. (Ảnh: Công an TP HCM) |
Các vụ cháy điển hình gây thiệt hại nghiêm trọng trên địa bàn TP HCM gần đây, như vụ cháy xảy ra tại chung cư Độc Lập (tối 6/7 tại hẻm 80, đường Đô Đốc Long) khiến 8 người tử vong, hay vụ cháy nhà ở kết hợp kinh doanh (rạng sáng 5/12 tại 227 Trần Hưng Đạo) khiến 4 người tử vong, 2 người bị thương, đều cho thấy vấn đề đáng lưu ý: cháy xảy ra vào ban đêm, không được phát hiện kịp thời do thiếu thiết bị báo cháy, nạn nhân phần lớn bị ngạt do hít phải khói khí độc, và lối thoát nạn bị bịt kín bởi "chuồng cọp" hoặc lối duy nhất tại tầng 1 bị khóa. Đồng thời, việc báo cháy qua số điện thoại 114 của người dân còn chậm do mất bình tĩnh, phản ứng chậm.
Hiện nay, trách nhiệm về PCCC đã được quy định cụ thể tại Luật PCCC và CNCH, nhưng nhận thức và ý thức trách nhiệm của một số chủ hộ gia đình còn lơ là, chủ quan, thực hiện theo hình thức đối với các giải pháp an toàn do cơ quan chức năng tuyên truyền, hướng dẫn.
Khi phát hiện có cháy, nổ xảy ra, cần bình tĩnh hô hoán báo động và báo ngay cho Cảnh sát PCCC theo số điện thoại 114. Trong quá trình di chuyển, dùng khăn thấm ướt che kín miệng, mũi và cúi thấp người để tránh ngạt khói.
Trường hợp cửa chính bị lửa bao trùm, hãy nhanh chóng tìm và mở lối thoát nạn khác. Tuyệt đối không núp trong phòng, nhà vệ sinh.
Nếu lối thoát bị nhiễm khói mà không thể thoát ra ngoài, nhanh chóng sử dụng khăn vải, băng dính để chèn, dán kín vào khe cửa để ngăn khói, khí độc, di chuyển ra ban công để báo hiệu cho lực lượng cứu hộ kịp thời.
| Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH - Công an TP HCM khuyến cáo chủ hộ gia đình, nhà cho thuê và cơ sở kinh doanh phải chủ động thực hiện ngay các giải pháp: Trang bị thiết bị an toàn: Chủ động lắp đặt các đầu báo cháy tự động; chuẩn bị sẵn sàng phương tiện chữa cháy tại chỗ như bình chữa cháy xách tay, nước, chăn; đồng thời trang bị thang dây, dây thừng, dụng cụ phá dỡ (búa, rìu, xà beng, kìm cộng lực), đèn pin, mặt nạ phòng độc. Quy định rõ vị trí đặt phương tiện này, bảo đảm dễ thấy, dễ lấy và gần lối thoát nạn. Đảm bảo lối thoát: Đối với nhà ống, không lắp đặt lồng sắt, lưới sắt tại các ban công, lô gia. Tầng sân thượng/mái cần bố trí thông thoáng và có lối lên cố định, không khóa cửa lối lên mái (hoặc quy định vị trí để chìa khóa). Đối với nhà chỉ có 01 lối thoát nạn, cần hướng dẫn bố trí thêm phương án thoát nạn thứ hai (cầu thang sắt ngoài nhà, thang dây đặt tại ban công, lô gia, hoặc lối sang mái nhà bên cạnh). Phân tách khu vực nguy hiểm: Nhà ở kết hợp kinh doanh chứa hàng hóa, chất nguy hiểm về cháy, nổ nên bố trí tách biệt với nơi ở, không sản xuất, kinh doanh xăng, dầu, hóa chất dễ cháy, nổ trong nhà. Không tích trữ xăng, dầu, khí đốt. Ôtô, mô tô cần để cách xa nơi đun nấu, nguồn nhiệt. Quản lý nguồn nhiệt và điện: Sắp xếp vật dụng, hàng hóa dễ cháy gọn gàng, cách xa nơi phát sinh nguồn lửa, nguồn nhiệt (như tủ điện, ổ cắm điện) tối thiểu $0,5m$. Quản lý, sử dụng nguồn lửa an toàn (đun nấu, thờ cúng, đốt vàng mã...) phải có người trông coi. Lắp đặt, sử dụng hệ thống điện, thiết bị điện bảo đảm an toàn, bố trí tách biệt hệ thống điện khu vực kinh doanh; tắt các thiết bị điện khi không sử dụng. |
