Chuẩn hóa dữ liệu truy xuất nguồn gốc nông sản xuất khẩu

Việc chuẩn hóa dữ liệu chuỗi cung ứng được xem là giải pháp cốt lõi để bảo vệ uy tín và nâng cao giá trị thương mại cho nông sản Việt.

Thương mại quốc tế đang chuyển dịch sang mô hình minh bạch dữ liệu. Các quy định mới yêu cầu mọi sản phẩm nông nghiệp phải có thông tin rõ ràng về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và hành trình vận chuyển.

Đối với các mặt hàng chủ lực như sầu riêng, chuối, xoài, việc thiếu minh bạch trong truy xuất nguồn gốc đồng nghĩa với việc tự đóng cánh cửa vào các thị trường cao cấp.

Truy xuất nguồn gốc giúp ngăn chặn gian lận thương mại, bảo vệ các sản phẩm có chỉ dẫn địa lý và tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng toàn cầu.

Đặc biệt, khi xảy ra sự cố về an toàn thực phẩm, hệ thống này cho phép cơ quan quản lý khoanh vùng, truy vết và thu hồi sản phẩm chính xác, giảm thiểu thiệt hại cho toàn ngành.

Nhằm đáp ứng các cam kết quốc tế, Việt Nam đã xác lập lộ trình triển khai Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản quốc gia theo 3 giai đoạn chiến lược:

Giai đoạn thí điểm (2026): Tập trung thực hành TXNG đối với trái sầu riêng – mặt hàng xuất khẩu tỷ đô của Việt Nam để hoàn thiện quy trình vận hành.

Giai đoạn vận hành chính thức (Từ 01/7/2026): Mở rộng áp dụng bắt buộc đối với tất cả các nhóm nông sản thiết yếu.

Giai đoạn toàn diện (Từ 01/7/2027): Yêu cầu 100% nông sản tiêu thụ trong nước và xuất khẩu phải thực hiện truy xuất nguồn gốc qua hệ thống quốc gia; đồng thời thí điểm áp dụng với hàng nhập khẩu.

Trong mô hình này, mỗi đơn vị sản phẩm sẽ gắn tem xác thực QR Code. Thông qua ký số và các công nghệ tiên tiến như Blockchain hay AI, dữ liệu về nhật ký canh tác, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và điều kiện bảo quản sẽ được lưu trữ bất biến, đảm bảo tính khách quan và tin cậy.

Để hệ thống truy xuất nguồn gốc thực sự phát huy hiệu quả, các chuyên gia pháp lý và công nghệ khuyến nghị doanh nghiệp thực hiện đồng bộ chuyển đổi từ ghi chép thủ công sang nhật ký điện tử để dữ liệu có thể kết nối trực tiếp với cổng thông tin quốc gia.

Tự động hóa việc thu thập dữ liệu sản xuất và giám sát điều kiện vận chuyển (nhiệt độ, độ ẩm) để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe như ISO 22000.

Tích hợp truy xuất nguồn gốc với các chứng nhận quản lý chất lượng (ISO 9001, ISO 14001) để gia tăng năng lực cạnh tranh.

Truy xuất nguồn gốc không chỉ là công cụ quản lý mà còn là chiến lược nâng tầm giá trị thương hiệu quốc gia.

Việc chủ động thích ứng với hành lang pháp lý số này sẽ giúp nông sản Việt Nam thoát khỏi bẫy giá rẻ, tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu một cách bền vững.