Chùa Bụt Bay được người dân Xứ Lạng nói riêng và du khách thập phương hành hương nói chung, ví ngôi chùa này như là chùa Hương thu nhỏ thứ 2, bởi ngôi chùa này rất linh thiêng, theo như du khách hành hương đánh giá đây là một trong những ngôi chùa cầu được ước thấy, xin sao được vậy.
 |
| Chùa bụt bay. (ảnh: Minh Long). |
Nằm sát Quốc lộ 4B Lạng Sơn – Cao Bằng, thuộc địa phận xã Tân Mỹ, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn. Chùa Bụt Bay có nhiều tên gọi như: chùa Tà Lài, chùa Thanh Hương, ngôi chùa này do dòng họ Nguyễn Đình dựng nên từ thế kỷ 18, ghi danh tích Đô tổng binh sứ ty, Bắc quân Đô Đốc phủ Hữu đô đốc Nguyễn Đình Lộc.
Thanh Hương hay còn gọi là Chùa Tà Lài, chùa Bụt bay nổi tiếng, thu hút khách trong và ngoài tỉnh tới tham quan, cầu tài, cầu lộc.
Theo như tìm hiểu của phóng viên Pháp luật plus, được biết: lịch sử hình thành chùa là một câu chuyền rất dài và ly kỳ.
 |
| HÌnh ảnh chùa bụt bay nhìn từ trên núi xuống. (ảnh: Minh Long). |
Tương truyền từ cuối thể kỷ XVI, năm 1593, Dũng quận công Nguyễn Công Thắng được Vua Lê Thánh Tông cử lên Lạng Sơn tiếp kiến khâm sai đại thần nhà Minh, dẹp phiến quân nhà Mạc ở đất Lạng Sơn.
Lúc này ở đất Uyên Cốt tức Tân Mỹ ngày nay, có tên Lý Hộ Hầu chiếm cứ lập ấp, các tướng lính đánh đã 3 năm không hạ.
Công Thắng dùng mưu kế giết được Hộ Hầu, Vua ban thưởng toàn bộ vàng bạc, sản nghiệp của Lý Hộ Hầy và ban chỉ dụ Công Thắng lấy đất Uyên Cốt làm Tịnh Quán, không cho về quê cũ.
Con trai trưởng là Thao quận công NGuyễn Đình Lộc mới 22 tuổi đã được phong sắc Hội chủ đô tổng binh sứ Ty, Bắc đô đốc phủ.
Người dựng tấm văn bia ở Thủy môn Đình ở ngã 3 Đồng Đăng, Hữu Nghị vào năm cảnh trị thứ 8 năm 1670 thời nhà Minh sụp đổ, nhà Thanh lên ngôi.
Các thần đề đốc hán quận công Thân Công Tài lên giúp mở mang, xây dựng mọi mặt như chợ Kỳ Lừa, Đền Tả Phủ, Chùa Diên Khánh, cầu đá Kỳ Cùng…tại quê nhà của mình có lẽ là ông đã lập ra ngôi chùa Thanh Hương này.
Chùa Thanh Hương trước đây được đặt tại Hang Bó, tức là mỏ đá hiện nay. Theo truyền thuyết, vào một đêm mưa to, gió giật, sấm chớp đùng đùng. Sáng ra trời quang, mây tạnh nghe thấy tiếng chuông lạ vọng từ núi vọng ra.
Các cụ cho người đi xem thì thấy có một quả chuông và một gắp gianh ở trong hang. Cho người đi xem hang Bó chi thì thấy mất chuông, tranh tre đổ ngổn ngang, thế là các cụ cho lập chùa tại đây, vì thế chùa còn có tên là Chùa Bụt Bay hay còn gọi là Tà Lài.
 |
| Du khách đứng chật cứng cầu khấn tại chùa Bụt Bay. (ảnh: Minh Long). |
 |
| Du khách hành hương ngày càng đông tại chùa ngày càng đông. (ảnh: Minh Long). |
 |
| Đây là ban thờ được cho là linh thiêng nhất tại chùa Bụt Bay. (ảnh: Minh Long). Ban thờ các vị Thần Thánh tại chùa Bụt Bay. (ảnh: Minh Long). |
Hình ảnh du khách ngồi thụ lộc tại chùa Bụt Bay sau khi hạ lễ. (ảnh: Minh Long).
Chính vì sự linh thiêng và lịch sử hình thành ý nghĩa của của ngôi chùa này, mặc dù rất xa nhưng đây là điểm không thể bỏ qua của du khách thập phương khi đi hành hương trong dịp lễ đầu năm xuân Bính Thân tại Xứ Lạng.
