Chính phủ yêu cầu xử lý các vụ vi phạm khai thác IUU còn tồn đọng

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến ngày 15/11, tổng số tàu cá hiện có của các địa phương đã đăng ký và được cập nhật trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về nghề cá (VNFishbase) là 79.360/79.360 tàu cá (đạt 100%), tỷ lệ cấp phép khai thác là 76.811/79.360 tàu cá.

Số tàu cá không đủ điều kiện hoạt động đã được các địa phương kiểm soát, giao xã/phường, lực lượng, cán bộ quản lý có vị trí neo đậu của tàu cá. Trong tuần không phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ.

Bộ Công an đã khởi tố 3 vụ án hình sự đối với 4 bị can; đưa ra xét xử 5 vụ/12 bị cáo. Lũy kế từ đầu năm 2024 đến 15/11/2025, cơ quan công an đã khởi tố 91 vụ án hình sự vi phạm IUU, khởi tố 136 bị can; đưa ra xét xử 48 vụ, 101 bị cáo.

Từ phiên họp thứ 21 đến phiên họp thứ 22, lực lượng chức năng phát hiện và tiến hành xử lý 62 tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) và vượt ranh giới cho phép khai thác trên biển.

Trong tổng số 80 nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao, các bộ, ngành đã hoàn thành 55 nhiệm vụ, đang tiếp tục triển khai 25 nhiệm vụ tập trung vào 3 nhóm: Quản lý và kiểm soát khai thác thủy sản (cập nhật danh sách tàu cá nguy cơ cao; theo dõi, tổng hợp hành vi khai thác IUU; kiểm tra, giám sát sản phẩm thủy sản khai thác và nhập khẩu; số hóa quản lý tàu cá, chỉ đạo phối hợp liên ngành chống khai thác IUU; làm việc với ngư dân bị bắt giữ, xử lý ở nước ngoài…); hợp tác quốc tế, thông tin kịp thời với EC (Liên minh châu Âu) và các nước liên quan về quan điểm, nỗ lực chống khai thác IUU; Bảo đảm hạ tầng công nghệ thông tin và viễn thông (đánh giá chất lượng dịch vụ viễn thông; cập nhật số lượng thuê bao dịch vụ VMS hàng tuần).

Các địa phương được giao 19 nhiệm vụ, trong đó 4 nhiệm vụ chậm tiến độ, gồm: Ban hành chính sách chuyển đổi nghề, giải bản đối với tàu cá không có nhu cầu hoạt động khai thác thủy sản và chính sách hỗ trợ ngư dân nâng cấp, thay thế thiết bị VMS; xử lý xong tàu cá mất kết nối VMS, vượt ranh giới khai thác cho phép khai thác trên biển; xử lý xong tàu cá vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài bị bắt giữ; hoàn thành toàn bộ 100% tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên thực hiện rời cảng, nhập cảng trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác (eCDT).

Các địa phương đang triển khai thường xuyên các nhóm nhiệm vụ chống khai thác thủy sản bất hợp pháp (IUU), bao gồm: Quản lý và giám sát tàu cá; truy xuất nguồn gốc và chứng nhận, nâng cấp thiết bị VMS; hỗ trợ ngư dân và hoàn thiện cơ sở hạ tầng; xử lý vi phạm và báo cập nhật dữ liệu, danh sách tàu nguy cơ cao và báo cáo định kỳ…

Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng đã yêu cầu các bộ ngành và địa phương báo cáo cụ thể về tình hình thực hiện các nhóm nhiệm vụ liên quan đến kết nối, liên thông và số hóa hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá; tình hình xử lý tàu cá vi phạm hành chính, tàu khai thác thủy sản bất hợp pháp.

Đại diện Bộ Công an cho biết, Bộ đã chỉ đạo công an 21 địa phương ven biển thực hiện cập nhật thông tin tàu cá và chủ tàu vào cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VNeID), đồng thời kiểm tra an ninh, an toàn hệ thống dữ liệu. Tuy nhiên, việc liên thông giữa hệ thống quản lý tàu cá của Bộ Quốc phòng, Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) với VNeID chưa hoàn tất do chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật và an ninh, an toàn thông tin.

Trong khi đó, tập đoàn Viettel đã triển khai các giải pháp kết nối hệ thống quản lý tàu cá của Bộ Quốc phòng với VNFishbase và eCDT; và đề xuất, thay vì kết nối trực tiếp VNeID từ nhiều hệ thống riêng rẽ, dữ liệu sẽ được tích hợp tập trung thông qua hệ thống quản lý tàu cá của Bộ Quốc phòng, đảm bảo an toàn thông tin cấp độ 3 và duy trì tính liên thông, thống nhất.

Đại diện lãnh đạo các tỉnh An Giang và Nghệ An kiến nghị Trung ương tăng cường bảo đảm kết nối dữ liệu thông suốt; hỗ trợ xử lý các trường hợp vi phạm liên quan tàu dài từ 24 mét trở lên; đồng thời rà soát quy trình báo cáo định kỳ phục vụ công tác kiểm tra, giám sát theo yêu cầu của EC.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh: địa phương chịu trách nhiệm toàn diện đối với tàu dài từ 15–24 mét; tàu từ 24 mét trở lên do Trung ương theo dõi và phối hợp xử lý. Ông yêu cầu rà soát cơ chế phối hợp liên ngành, đảm bảo dữ liệu đồng bộ, đầy đủ và áp dụng nghiêm các chế tài hành chính.

Kết luận phiên họp, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường thể hiện rõ vai trò cơ quan chủ trì, khẩn trương cập nhật quy định phân cấp quản lý tàu cá từ 24 mét trở lên khi sửa đổi Nghị định 37/2024/NĐ-CP; đồng thời hoàn thiện đề án xây dựng cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia trước ngày 31/12, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống” và có phân quyền rõ ràng để người dân có thể truy cập, kê khai khi cần.

Thanh tra Chính phủ được giao rà soát toàn bộ chế tài xử lý IUU, lựa chọn một số địa phương để kiểm tra và hướng dẫn nhằm xử lý dứt điểm các trường hợp còn tồn đọng.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu các địa phương rà soát toàn bộ tàu cá, bảo đảm mỗi tàu có hồ sơ dữ liệu riêng; thu hồi giấy phép hết hạn hoặc tàu không đủ điều kiện; hỗ trợ ngư dân nâng cấp thiết bị VMS và cải thiện sinh kế.

Trong dài hạn, các bộ, ngành cần xây dựng chính sách nghề cá bền vững, gắn khai thác hợp lý với khả năng phục hồi tài nguyên, thúc đẩy nuôi biển công nghệ cao và mở rộng hợp tác khai thác tại vùng biển quốc tế, hướng tới mục tiêu gỡ “thẻ vàng” của EC và phát triển nghề cá theo hướng hiện đại, bền vững.