Chính phủ yêu cầu nghiêm túc chấn chỉnh các hiện tượng tiêu cực trong giáo dục trước thềm năm học mới

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ký Quyết định số 1472/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc về công tác chuẩn bị năm học 2026 - 2027 và tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo (Kế hoạch).

Chuyển mạnh từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục" 

Mục tiêu của Kế hoạch là tổ chức quán triệt đầy đủ và thực hiện nghiêm túc, hiệu quả kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc về công tác chuẩn bị năm học 2026 - 2027 và tình hình thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo tại Thông báo số 105-TB/VPTW ngày 24/6/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng (Thông báo số 105-TB/VPTW) tạo sự thống nhất cao về nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị đối với sự nghiệp phát triển giáo dục và đào tạo.

Nâng cao nhận thức, quyết tâm mạnh mẽ và quan tâm thực chất trong công tác chuẩn bị các điều kiện bảo đảm cho năm học 2026 - 2027, bảo đảm ngày khai giảng thực sự là ngày hội của học sinh và giáo viên, trang trọng và thiết thực; không để xảy ra tình trạng thiếu giáo viên, thiếu sách giáo khoa hoặc cơ sở vật chất không an toàn.

Tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động triển khai thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đột phá phát triển giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 71-NQ/TW, bảo đảm thực chất, hiệu quả; trọng tâm là chuyển mạnh từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục", gắn với đổi mới thể chế và tạo chuyển biến rõ nét trong các hoạt động giáo dục và đào tạo...

Kế hoạch yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố theo chức năng, nhiệm vụ tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện có hiệu quả công tác chuẩn bị năm học mới 2026 - 2027 và các nhiệm vụ phát triển giáo dục và đào tạo thời gian tới được giao tại Thông báo số 105-TB/VPTW.

Tập trung hỗ trợ bữa ăn trưa, đồ dùng học tập, phương tiện đi lại cho học sinh

Về công tác chuẩn bị và tổ chức năm học mới 2026 - 2027, Kế hoạch giao Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) rà soát, chuẩn bị kỹ phương án tổ chức Lễ khai giảng năm học mới 2026-2027 và Lễ khánh thành các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền vào ngày 5/9/2026.

Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan và các địa phương rà soát kỹ các vấn đề về bảo đảm điều kiện học tập của học sinh như: phòng học, phòng học bộ môn, sách giáo khoa, thiết bị dạy học tối thiểu, nước sạch, nhà vệ sinh, điện, internet, an toàn trường học, học sinh có nguy cơ bỏ học... Khuyến khích các địa phương chủ động sử dụng ngân sách địa phương và nguồn lực hợp pháp khác theo quy định để hỗ trợ thiết thực cho học sinh trong năm học mới, nhất là học sinh ở các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, các khu công nghiệp, khu chế xuất; tập trung hỗ trợ bữa ăn trưa, bữa ăn bán trú, thiết bị, đồ dùng học tập, phương tiện đi lại cho học sinh. Kiên quyết không để học sinh do hoàn cảnh khó khăn mà không được đến trường.

Đồng thời, sửa đổi, hoàn thiện các quy định, tiêu chí, tiêu chuẩn công nhận trường chuẩn quốc gia; nghiên cứu cơ chế cho phép thí điểm nhiều mô hình quản trị đối với hệ thống trường công, trường tư trên cùng một địa bàn; nghiên cứu điều chuyển, giảm biên chế "quản lý giáo dục", tăng biên chế trực tiếp giảng dạy; tùy điều kiện cụ thể, có thể tổ chức các trường có nhiều điểm trường. Mọi phương án sắp xếp phải dựa trên đánh giá tác động về điều kiện địa lý, giao thông, số lượng học sinh, giáo viên, chất lượng giáo dục.

Tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn các mô hình trường mới

Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát tiêu chuẩn, định mức giáo viên, phòng học phù hợp với điều kiện vùng miền, địa bàn dân cư; tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, tiêu chuẩn và hoạt động của các mô hình trường mới; phối hợp với các địa phương huy động sự chung tay, góp sức của cả hệ thống chính trị nhằm hoàn thành đúng tiến độ việc xây dựng các trường phổ thông liên cấp nội trú tại các xã biên giới đất liền, bảo đảm đa mục tiêu về giáo dục, an sinh xã hội và quốc phòng, an ninh quốc gia; chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ, Ban Tổ chức Trung ương và các địa phương rà soát, báo cáo tổng thể về số liệu thừa, thiếu giáo viên mầm non, phổ thông sau khi các địa phương thực hiện phân bổ biên chế theo Quyết định số 185-QĐ/TW ngày 2/6/2026 của Bộ Chính trị; đề xuất phương án giải quyết cho năm học 2026 - 2027, trong đó lưu ý địa phương nào còn biên chế giáo viên các cấp đã được cấp có thẩm quyền giao nhưng chưa thực hiện tuyển dụng phải sớm hoàn thành tuyển dụng để kịp cho năm học mới; trường hợp không thực hiện tuyển dụng thì phải có phương án bố trí hợp đồng, điều động, thuyên chuyển, biệt phái, dạy liên trường, liên cấp phù hợp với điều kiện thực tế, không để tình trạng có học sinh mà không có thầy, cô đứng lớp.

Chấn chỉnh các hiện tượng tiêu cực trong tuyển sinh, dạy thêm, học thêm, bệnh thành tích

Cùng với đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với cơ quan liên quan hoàn thiện hồ sơ báo cáo cấp có thẩm quyền cho ý kiến với Đề án cải cách chính sách tiền lương, sớm xếp lương nhà giáo ở mức cao nhất trong thang bậc lương sự nghiệp; có cơ chế đặc thù để thu hút các chuyên gia giỏi, nhà khoa học đầu ngành tham gia giảng dạy, nghiên cứu. Xây dựng cơ chế khuyến khích sinh viên loại giỏi, giáo viên giỏi ở thành phố, đô thị luân chuyển công tác về các trường ở địa bàn nông thôn, vùng khó khăn.

Hướng dẫn, quản lý, tăng cường kiểm tra việc công khai các khoản thu và mức thu đối với người học theo quy định; chấn chỉnh các hiện tượng tiêu cực trong tuyển sinh, dạy thêm, học thêm, bệnh thành tích; thiết lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh về lạm thu, tổ chức dạy thêm không đúng quy định và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm; chỉ đạo nâng cao chất lượng giờ học chính khóa, giảm áp lực thi cử; thực hiện điều chỉnh chương trình giáo dục phù hợp và cải thiện động lực của giáo viên.

Chủ trì, phối hợp với các địa phương và cơ quan có liên quan giải quyết tình trạng bạo lực học đường, chú trọng công tác giáo dục lịch sử dân tộc, đạo đức, lối sống lành mạnh cho học sinh, sinh viên, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm của năm học 2026 - 2027; có giải pháp hiệu quả nhằm xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kỷ cương, nhân văn; lấy phòng ngừa là chính, lấy giáo dục, cảm hóa, hỗ trợ học sinh, sinh viên là nền tảng, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, các bộ, cơ quan liên quan nghiên cứu việc phân cấp giao tổng biên chế cho địa phương tự chủ tuyển dụng và sử dụng dựa trên định mức thực tế học sinh/lớp; phối hợp với các địa phương khẩn trương rà soát thực trạng đội ngũ công chức quản lý về giáo dục và đào tạo cấp xã và đề xuất phương án xử lý.

Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tập trung cao độ cho công tác chuẩn bị năm học 2026 - 2027; cam kết, chịu trách nhiệm chỉ đạo, chuẩn bị tốt các điều kiện cho năm học mới; bảo đảm đủ trường, lớp, sách giáo khoa, thiết bị dạy học tối thiểu và an toàn công trình trường học cho năm học mới 2026 - 2027. Chủ động rà soát các tòa nhà công vụ, trụ sở cơ quan nhà nước dôi dư để đề xuất, tổ chức chuyển đổi công năng thành cơ sở giáo dục, y tế.

Tăng cường kiểm tra lạm thu không đúng quy định

Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở giáo dục trên địa bàn không được ban hành thêm các loại hồ sơ, báo cáo hoặc yêu cầu giáo viên thực hiện các nhiệm vụ hành chính không đúng quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; đẩy mạnh chuyển đổi số theo nguyên tắc mỗi dữ liệu chỉ nhập một lần, sử dụng nhiều lần; liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống giúp giảm công việc hành chính cho giáo viên, dành nhiều thời gian hơn cho công tác giảng dạy, giáo dục học sinh và phát triển chuyên môn; không để việc triển khai chuyển đổi số, đổi mới giáo dục và đào tạo làm gia tăng gánh nặng giấy tờ, hồ sơ đối với giáo viên; người đứng đầu cơ quan, đơn vị để xảy ra tình trạng phát sinh hồ sơ, báo cáo trái quy định phải chịu trách nhiệm trước cấp có thẩm quyền.

Rà soát số lượng giáo viên thừa/thiếu từng môn học, cấp học; thực hiện điều động, thuyên chuyển, biệt phái và tuyển dụng hết số biên chế được giao, ưu tiên tăng cường giáo viên giảng dạy trực tiếp. Rà soát thực trạng, thực hiện bồi dưỡng, hướng dẫn, hỗ trợ nghiệp vụ cho đội ngũ công chức phụ trách giáo dục và đào tạo cấp xã.

Sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên công lập phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp. Khi lập quy hoạch đô thị, nông thôn và xây dựng các khu dân cư mới phải quy hoạch, xây dựng đồng bộ các trường học, hạ tầng tương thích với quy mô dân số; tập trung tháo gỡ vướng mắc về quỹ đất, thủ tục đầu tư xây dựng trường học tại địa bàn tăng dân số cơ học, đô thị lớn, khu công nghiệp, vùng khó khăn, biên giới.

Rà soát, kiểm tra các địa bàn, trường học có nguy cơ cao về bạo lực, ma túy, thuốc lá điện tử để chỉ đạo, xử lý kịp thời trước khai giảng và bảo đảm an toàn cho học sinh trong suốt quá trình học tập.

Chấn chỉnh các hiện tượng tiêu cực trong dạy thêm, học thêm và bệnh thành tích; chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo và Ủy ban nhân dân cấp xã, hiệu trưởng các trường mầm non, phổ thông công khai số điện thoại tiếp nhận phản ánh; trường nào để xảy ra lạm thu, tổ chức dạy thêm, học thêm không đúng quy định thì hiệu trưởng và người đứng đầu cơ quan quản lý trực tiếp phải chịu trách nhiệm. Tăng cường kiểm tra, tiếp nhận phản ánh về lạm thu, tổ chức dạy thêm không đúng quy định và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Tạo chuyển biến thực chất trong giáo dục nghề nghiệp 

Theo định hướng phát triển giáo dục và đào tạo, thời gian tới các bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tiếp tục quán triệt, nâng cao nhận thức và đổi mới tư duy về giáo dục và đào tạo; tạo chuyển biến thực chất trong giáo dục nghề nghiệp và phân luồng; tập trung đổi mới giáo dục đại học, nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao; bảo đảm công bằng về giáo dục trong giai đoạn mới; bảo đảm an toàn trường học, phòng chống bạo lực học đường, thuốc lá điện tử, ma túy học đường và tăng cường sức khỏe tâm lý học sinh; cơ chế tài chính, đầu tư cho giáo dục và đào tạo; tăng cường công tác hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW...