Chính phủ ban hành quy định mới xử phạt vi phạm lĩnh vực thống kê

Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng vừa ký ban hành Nghị định số 362/2026/NĐ-CP. Văn bản này tập trung sửa đổi, bổ sung nhiều điều khoản quan trọng của các quy định trước đây về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê.

Điểm nhấn của nghị định là việc bổ sung quy định xử lý vi phạm trên môi trường điện tử cùng các biện pháp khắc phục hậu quả. Đồng thời, văn bản cũng làm rõ thẩm quyền xử phạt của Ủy ban nhân dân, cơ quan thanh tra và thủ trưởng các đơn vị quản lý chuyên ngành.

Một thay đổi đáng chú ý là mọi hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê trên không gian mạng sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật về môi trường điện tử. Sự điều chỉnh này tạo hành lang pháp lý vững chắc để công tác quản lý, cung cấp và khai thác thông tin phù hợp với xu thế chuyển đổi số.

So với quy định cũ, nghị định mới đã mở rộng toàn diện các hình thức xử lý. Về hình thức xử phạt chính, các cá nhân và tổ chức vi phạm sẽ phải chịu phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền tùy theo mức độ vi phạm.

Bên cạnh đó, hàng loạt biện pháp khắc phục hậu quả mới đã được bổ sung nhằm xử lý triệt để những sai phạm. Cơ quan chức năng có thể buộc hủy bỏ báo cáo, phiếu và biểu điều tra thống kê, cũng như hủy toàn bộ kết quả điều tra có sai phạm.

Trong trường hợp dữ liệu bị hỏng nhưng còn khả năng cứu vãn, người vi phạm phải khôi phục lại các báo cáo và biểu điều tra này.

Nếu thông tin thống kê sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn đã được công bố, cá nhân vi phạm buộc phải cải chính, đính chính trên các ấn phẩm và thu hồi thông tin sai lệch.

Ngoài ra, các bên liên quan còn phải nộp đủ báo cáo thống kê, báo cáo tài chính và cung cấp thông tin trung thực vào các biểu điều tra.

Đối với dữ liệu chưa được công bố, nghị định yêu cầu chấm dứt ngay việc khai thác, đồng thời xóa bỏ hoặc gỡ bỏ dữ liệu vi phạm khỏi mọi nền tảng lưu trữ và chia sẻ.

Liên quan đến thẩm quyền xử phạt, văn bản mới quy định rõ Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có quyền phạt cảnh cáo và phạt tiền lên đến 15 triệu đồng. Đối với Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, mức phạt tiền tối đa được nâng lên 30 triệu đồng kèm theo các hình thức khắc phục hậu quả theo luật định.

Thẩm quyền của lực lượng thanh tra và thủ trưởng các cơ quan chuyên ngành cũng được phân định rất chi tiết. Cụ thể, thanh tra viên thuộc Thanh tra Chính phủ, thanh tra tỉnh và các bộ ngành trọng điểm như Quốc phòng, Công an, Ngân hàng Nhà nước được phép phạt cảnh cáo và phạt tiền tối đa 3 triệu đồng.

Mức phạt này sẽ tăng lên tối đa 15 triệu đồng đối với Trưởng Thống kê cấp tỉnh và Trưởng đoàn thanh tra, kiểm tra cấp bộ hoặc cấp tỉnh. Với cấp quản lý cao hơn như Giám đốc sở phụ trách thống kê, Chánh Thanh tra tỉnh hoặc khu vực, hạn mức phạt tiền có thể lên tới 24 triệu đồng.

Đặc biệt, Cục trưởng Cục Thống kê, Chánh Thanh tra các bộ ngành trọng yếu và Trưởng đoàn thanh tra trung ương nắm giữ quyền phạt tiền cao nhất lên tới 30 triệu đồng cùng các biện pháp khắc phục hậu quả đi kèm.

Nghị định số 362/2026/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 2 tháng 11 năm 2026.

Đáng chú ý, những hành vi vi phạm đã xảy ra và kết thúc trước thời điểm này nhưng đang trong quá trình xem xét giải quyết sẽ tiếp tục được xử lý dựa trên quy định của nghị định cũ.