Che giấu chứng cứ IUU, mua thủy sản bất hợp pháp có thể bị phạt tới 1 tỉ đồng

 Siết chặt quy định, bổ sung nhiều hành vi mới

Dự thảo nghị định thay thế Nghị định 38/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản được Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng theo hướng toàn diện hơn, bổ sung nhiều hành vi vi phạm mới và tăng đáng kể mức chế tài so với quy định hiện hành.

Theo dự thảo, ngoài hình thức phạt tiền, các tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị tước giấy phép khai thác, tước bằng thuyền trưởng hoặc tịch thu tàu cá, đặc biệt đối với những hành vi có tính chất nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung biện pháp buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp hoặc nộp lại số tiền tương đương giá trị tang vật, phương tiện vi phạm đã bị tiêu thụ, tẩu tán hoặc tiêu hủy trái quy định.

Đáng chú ý, dự thảo đưa vào danh sách vi phạm một số hành vi trước đây chưa được quy định rõ, gồm: tháo gỡ hoặc thay thế kẹp chì thiết bị giám sát hành trình (VMS) mà không được giám sát theo quy định; tàng trữ, vận chuyển hoặc gửi trái phép thiết bị VMS; không đưa tàu cá về bờ trong vòng 10 ngày kể từ khi mất kết nối VMS; và hành vi vượt ranh giới vùng biển được phép khai thác.

So với Nghị định 38, mức xử phạt trong dự thảo được điều chỉnh tăng đáng kể ở hầu hết các nhóm hành vi.

Cụ thể, hành vi tháo gỡ thiết bị VMS — vốn chỉ bị phạt từ 3 đến 5 triệu đồng — nay được đề xuất tăng lên từ 50 đến 100 triệu đồng, tức gấp khoảng 20 lần. Hành vi gửi, tàng trữ hoặc vận chuyển trái phép thiết bị VMS sẽ đối mặt với mức phạt từ 300 đến 500 triệu đồng, thay vì chỉ 50 đến 100 triệu đồng như trước.

Các hành vi không đưa tàu về bờ đúng hạn khi mất kết nối VMS, vượt ranh giới vùng biển được phép khai thác, hoặc không lắp đặt và duy trì thiết bị VMS theo quy định cũng bị đề xuất phạt từ 300 đến 500 triệu đồng.

Ở mức cao hơn, hành vi cố tình tắt hoặc vô hiệu hóa VMS và khai thác thủy sản không có giấy phép dự kiến bị phạt từ 500 đến 700 triệu đồng.

Mức xử phạt cao nhất — 1 tỉ đồng — được áp dụng cho những vi phạm mang tính đối phó, cụ thể là: che giấu hoặc giả mạo chứng cứ IUU; chuyển tải thủy sản cho tàu vi phạm IUU; nhập khẩu thủy sản bất hợp pháp; và xuất khẩu thủy sản không đủ điều kiện theo quy định.

Răn đe IUU, đáp ứng yêu cầu của EC

Đại diện Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết việc xây dựng nghị định thay thế nhằm mục tiêu then chốt là ngăn chặn các hành vi khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Việc nâng mức xử phạt vừa bảo đảm tính răn đe, vừa phản ánh thực tế tình hình hiện nay, đồng thời phù hợp với các khuyến nghị mà Ủy ban châu Âu (EC) đã đặt ra đối với Việt Nam trong tiến trình gỡ thẻ vàng IUU.

Thực tế cho thấy, với mức phạt thấp như trước, nhiều chủ tàu và doanh nghiệp sẵn sàng chấp nhận nộp phạt thay vì tuân thủ quy định, khiến công tác quản lý khai thác thủy sản gặp nhiều khó khăn.

Việc tăng mạnh chế tài, kết hợp với các biện pháp bổ sung như tịch thu tàu cá hay tước giấy phép, được kỳ vọng sẽ thay đổi căn bản thái độ tuân thủ pháp luật trong ngành.

Dự thảo nghị định hiện đang được lấy ý kiến và hoàn thiện trước khi trình cấp có thẩm quyền ban hành chính thức.