Chấm dứt dự án đóng tàu ngàn tỷ: Ai chịu trách nhiệm?

Kinh tế 24h: Nhà máy đóng tàu Dung Quất đứng trước nguy cơ phá sản

Không có ai mua, Nhà máy đóng tàu Dung Quất sẽ phải phá sản

Petro Vietnam tính phá sản nhà máy đóng tàu, 5.000 tỷ đầu tư về đâu?

Phó Thủ tướng quy trách nhiệm việc "gian lận" đóng tàu vỏ thép

Thủ tướng yêu cầu điều tra rõ vụ việc đóng tàu cá kém chất lượng

Liên quan tới dự án Nhà máy đóng tàu Năm Căn, thuộc xã Hàng Vịnh, huyện Năm Căn, Cà Mau của Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam (Vinashin), Ban Quản lý Khu kinh tế Cà Mau đã quyết định chấm dứt dự án đầu tư xây dựng.

Ngày 27/8, trao đổi với báo Đất Việt, ông Cao Thành Đồng - Thành viên HĐTV Tổng Công ty Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam cho biết, chủ trương chấm dứt hoạt động dự án đầu tư xây dựng nhà máy đóng tàu Năm Căn đã được đưa ra từ năm 2017.

Tuy nhiên, cho tới nay dự án có tổng vốn đầu tư giai đoạn 1 lến đến gần 1.000 tỷ vẫn chưa được xử lý, vẫn bị bỏ hoang hóa, gỉ sét. Cầu tàu chính tải trọng lên đến 200 tấn chưa từng hoạt động một ngày vẫn đang phơi nắng, phơi mưa gây lãng phí, bức xúc.

Nói về phương án xử lý dự án trên, ông Cao Thành Đồng cho biết "phải kiểm tra, xem xét cụ thể và sẽ có thông tin chính thức sau".

Đụng đâu cũng thấy "dự án chết"

Trao đổi thêm, kỹ sư Đỗ Thái Bình, Hội Khoa học Kỹ thuật Biển TP.HCM, thành viên Hội Đóng tàu Mỹ (SNAME) cho rằng, dự án Năm Căn bị bỏ hoang, không thể đi vào hoạt động là hệ lụy tất yếu của việc chạy theo giấc mơ "chaebol Hyundai" - Hàn Quốc khi chưa có đủ điều kiện, nhân lực cũng như công nghệ.

Trên thực tế, không chỉ có dự án đóng tàu Năm Căn mà rất nhiều dự án đóng tàu, dự án kinh tế khác tại các khu công nghiệp có nguồn nhân lực dồi dào, có lịch sử đóng tàu tốt của Vinashin cũng đều gặp khó khăn, phải đóng cửa. Câu chuyện của nhà máy đóng tàu Năm Căn không hề lạ.

KS Đỗ Thái Bình cho rằng, việc chấm dứt đầu tư các dự án không hiệu quả, không thực tế cần phải làm từ sớm, không nên trì hoãn, kéo dài để tránh lãng phí.

"Không sớm xử lý các dự án hoang hóa, không hiệu quả sẽ dẫn tới tình trạng lãng phí nguồn lực, đất đai thì bỏ hoang trong khi người dân không có đất để sản xuất, sinh sống. Bên cạnh đó, hàng nghìn tỉ đồng đổ vào đầu tư mua sắm thiết bị phải vứt ngổn ngang, phơi mưa, phơi nắng không được xử lý. Điều này rất bức xúc", vị KS nói.

Tuy nhiên, hàng loạt dự án hậu Vinashin thua lỗ, mất vốn biến thành những “xác chết” hoang phế nhưng không thể giải thể, phá sản được theo luật định.

Chỉ ra điểm mắc trên, KS Đỗ Thái Bình cho rằng lý do không xử lý được các dự án chết của Vinashin một phần muốn để che giấu những sai phạm, phần khác muốn trốn tránh trách nhiệm.

Theo ông Bình, khi khai tử một dự án đầu tư hàng nghìn tỉ, thậm chí vài nghìn tỉ cũng sẽ liên quan tới hàng loạt vấn đề về chủ trương đầu tư, quá trình nghiên cứu, tư vấn, đánh giá tính hiệu quả, tính khả thi thực tế của dự án đó.... Ở những khâu này nếu làm chưa tốt thì khó tránh sẽ có những dự án được vẽ ra để xin tiền, xin vốn, và để tạo ra những cơ hội chấm mút từ dự án đó.

Vì thế, xin xây dựng dự án đã khó nhưng khi xóa bỏ một dự án không hiệu quả còn khó khăn hơn nhiều.

Nói như vậy không có nghĩa là bỏ rơi những dự án hoang hóa, không hiệu quả mà phải có phương án xử lý triệt để, tránh tình trạng đụng đâu cũng thấy "dự án chết".

"Những dự án của Vinashin trước đây giờ thuộc Tổng công ty Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam (SBIC) quản lý thì SBIC phải chịu trách nhiệm xử lý.

Để xử lý được những dự án này, việc trước hết phải xác định dự án là một sai lầm, không thể tồn tại, phải xóa bỏ. Với những người dân bị lấy đất cần phải có lời xin lỗi, trả lại đất, bồi thường cho dân để người dân tiếp tục canh tác, sinh sống.

Vấn đề khó nhất hiện nay là việc xác định, xử lý trách nhiệm của những cá nhân, tập thể có liên quan. Ai sẽ là người phải chịu trách nhiệm làm việc này? Ai phải bồi thường, đền bù thiệt hại?

Đây là câu hỏi khó và là điểm mắc chung của hầu hết các dự án thua lỗ hiện nay. Chính vì không thể quy được trách nhiệm nên cũng không ai chịu đứng ra để giải quyết những hậu quả cũ.

Kết quả là hàng loạt những dự án thua lỗ, mất vốn, không hiệu quả cùng vật liệu, thiết bị chất đống hết năm này tới năm khác, trải dài khắp từ Bắc tới Nam mà không xử lý được", KS Đỗ Thái Bình nói.