Chậm bàn giao lô lúa mì nhập khẩu, doanh nghiệp lao đao vì chi phí phát sinh

Theo phản ánh, Công ty TNHH XNK và Dịch vụ Phúc Thành đã nhập khẩu một lô lúa mì từ Kazakhstan nhằm mục đích hưởng ứng hoạt động thúc đẩy hợp tác thương mại song phương.

Hợp đồng thương mại được ký kết rõ ràng để phục vụ cho việc sản xuất thức ăn chăn nuôi trong nước.

Trước đó, ở một lô hàng cũ, do sơ suất trong tờ khai, doanh nghiệp này đã khai nhầm mục đích sử dụng lúa mì từ thức ăn chăn nuôi thành dùng cho người.

Sai sót này đã bị xử phạt hành chính tại Hải quan cửa khẩu cảng Hải Phòng khu vực II và doanh nghiệp đã chấp hành đầy đủ.

Tuy nhiên, khi lô hàng mới cập cảng Đình Vũ, Chi cục Hải quan khu vực III lại tiếp tục tạm giữ với lý do “có dấu hiệu vi phạm hình sự”.

Trong suốt hơn một tháng sau đó, Đội kiểm soát Hải quan đã tiến hành kiểm tra lô hàng nhưng không phát hiện bất kỳ sai phạm hình sự nào.

Thế nhưng, lô hàng vẫn không được giải phóng và doanh nghiệp cũng không nhận được văn bản thông báo chính thức, dù đã nhiều lần trực tiếp làm việc với Chi cục Hải quan khu vực III.

Chính việc kéo dài thời gian tạm giữ đã đẩy doanh nghiệp vào thế tiến thoái lưỡng nan. Theo đại diện Công ty Phúc Thành, chi phí lưu bãi và lưu container phát sinh trong hơn một tháng qua đã lên tới 2,2 tỷ đồng, trong khi tổng giá trị của toàn bộ lô hàng chỉ khoảng 6 tỷ đồng. Do tiến độ bị đình trệ quá lâu, doanh nghiệp buộc phải hủy hợp đồng bán hàng trong nước và đối mặt với yêu cầu bồi thường tài chính từ phía các đối tác.

Trước thực trạng trên, ngày 22/8/2025, Cục Hải quan đã ban hành văn bản gửi Chi cục Hải quan khu vực III để chỉ đạo xử lý. Văn bản khẳng định chính sách nhập khẩu lúa mì phải tuân thủ nghiêm túc các quy định về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm theo Luật Chăn nuôi, Luật Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật cùng các Nghị định liên quan.

Cục yêu cầu Chi cục khẩn trương đối chiếu hồ sơ vụ việc với quy định pháp luật, nếu thông tin phù hợp thì hoàn tất thủ tục nhập khẩu để giải phóng hàng, đồng thời phối hợp với cơ quan liên quan quản lý đúng mục đích khai báo.

Bên cạnh đó, văn bản cũng yêu cầu xem xét lại trách nhiệm, thái độ của công chức trong quá trình làm thủ tục.

Sau các chỉ đạo từ cấp trên, đến ngày 27/8, lô lúa mì mới chính thức được bàn giao lại cho doanh nghiệp. Trao đổi về vụ việc, đại diện Chi cục Hải quan khu vực III cho biết: đơn vị đã thực hiện đúng theo các quy định hiện hành khi tiếp nhận và xử lý lô hàng này.

Về phía Công ty Phúc Thành, đại diện doanh nghiệp xác nhận qua kiểm tra thực tế, lúa mì chỉ bị xuất hiện một ít bọ mọt, chưa ảnh hưởng nhiều đến chất lượng tổng thể.

Tuy nhiên, khoản chi phí phát sinh hơn 2 tỷ đồng tại kho bãi hiện vẫn là một gánh nặng tài chính rất lớn mà công ty đang phải tìm cách xoay xở để thanh toán.

Thực tế đã rõ: doanh nghiệp ngoài việc có sai sót nhầm lẫn trong kê khai và đã bị xử phạt hành chính, còn lại lô hàng của doanh nghiệp hoàn toàn không có "dấu hiệu vi phạm hình sự" như lý do bị giữ lại để xác minh. Liệu quy trình dừng hàng để xác minh kéo dài như vậy có đúng quy định, và ai sẽ phải chịu trách nhiệm về những thiệt hại kinh tế phát sinh? 

Việc lô hàng bị lưu kho kéo dài hơn 01 tháng, chịu phí phát sinh 2,2 tỷ đồng là một gánh nặng không nhỏ, làm đứt gãy dòng vốn của doanh nghiệp. Tình trạng này đặt ra yêu cầu cấp bách về cải cách hành chính, đặc biệt trong quy trình kiểm tra chuyên ngành, thông quan và xử lý vướng mắc pháp lý, giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp. 

Vụ việc không chỉ là bài toán khó của một doanh nghiệp mà còn gợi mở vấn đề rộng hơn về cách thức phối hợp giữa các cơ quan. Bởi nếu quy trình kiểm tra kéo dài quá lâu mà không sớm có kết luận rõ ràng, doanh nghiệp sẽ phải gánh chịu tổn thất lớn, từ đó gây ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư và niềm tin của thị trường.