Cha đẻ những tàu ngầm mang tính biểu dương ở Liên Xô

Tàu ngầm Iran phát nổ, ít nhất 3 người thiệt mạng

3 tàu ngầm hạt nhân Nga “vùng vẫy” ở Bắc Băng Dương

Tài năng xuất chúng

Sergei Kovalev luôn được xem là một trong những nhà thiết kế tàu ngầm nổi tiếng nhất của Liên Xô. Ông sinh ngày 15/8/1919 tại Petrograd. Từ năm 1937 đến 1942, ông theo học tại Học viện đóng tàu Leningrad. Năm 1943, khi di tản đến Przhevalsk, ông tốt nghiệp Học viện đóng tàu Nikolaev và được cử đến làm việc tại TsKB-18 (nay là Cục thiết kế Kỹ thuật hàng hải trung tâm Rubin. Tại đây, ông trải qua nhiều vị trí trong dự án phát triển và xây dựng Tàu ngầm 617.

Từ năm 1958, ông làm việc trên các tàu ngầm tên lửa đạn đạo được sản xuất theo các dự án 658, 658M, 667A, 667B, 667DB, 667AMD và 667BRDM của Liên Xô. Đến năm 1971, ông lại bắt tay vào thiết kế và chế tạo Dự án Tàu tuần dương dưới nước 941.

Nhiều công trình khoa học của Kovalev trong lĩnh vực lý thuyết dự án và cơ chế xây dựng tàu, đặc biệt là những thành công của ông trong việc tìm ra cách thức để giải quyết hầu hết các vấn đề khó khăn trong lĩnh vực thủy động học và năng lượng đã đóng góp đáng kể cho khoa học và công nghệ xây dựng tàu thủy của Liên Xô.

Từ năm 1973, Kovalev là Tiến sĩ Khoa học Kỹ thuật và từ năm 1981, ông là thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô. Đến năm 1984, ông được bổ nhiệm làm Phó Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Trung tâm Khoa học Leningrad của Liên Xô.

Từ năm 1983, Kovalev là tổng giám đốc thiết kế đầu tiên của ngành đóng tàu quân sự Liên Xô. Những đóng góp rất lớn của ông cho việc phát triển đóng tàu của Liên Xô, tăng cường quan hệ giữa các ngành công nghiệp và Hạm đội hải quân được nhà nước Liên Xô đánh giá cao.

Ông đã 2 lần được trao danh hiệu Anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa, Giải thưởng Lenin, giải thưởng Liên Xô. Năm 2007, ông được trao Giải thưởng Nhà nước Nga vì sự phát triển, sáng tạo và phát triển 3 thế hệ bệ phóng tên lửa từ tàu ngầm hạt nhân.

Ông đã được trao tặng 4 Huân chương Lênin vào các năm 1963, 1970, 1974, 1984; Huân chương Cách mạng Tháng Mười (năm 1979) cùng nhiều giải thưởng cao quý khác của Liên Xô. Từ năm 1994, ông Kovalev được chỉ định làm giám sát khoa học trong hoạt động sản xuất các nhà giàn sản xuất dầu khí ngoài khơi. Tài năng xuất chúng của ông Kovalev ngoài lĩnh vực hoạt động khoa học và kỹ thuật cũng được thể hiện một cách đáng ngạc nhiên trong hội họa.

Ông là thành viên của Học viện Khoa học và Nghệ thuật Petrov, và là thành viên danh dự của Liên minh Nghệ sĩ St Peterburg. Trong suốt nhiều năm trong sự nghiệp, tài năng thiên bẩm của ông đã giúp Liên Xô duy trì được sự cạnh tranh với Mỹ.

Kết quả của các công trình của ông là những chiếc tàu ngầm với sức mạnh vượt trội được sản xuất, thực hiện nhiệm vụ đảm bảo an ninh chiến lược của Liên Xô. Tổng cộng, dưới sự chỉ đạo của ông, hơn 90 tàu của Liên Xô đã được sản xuất, trong đó có những con tàu được xem là biểu tượng nhất của nước này.

Những công trình để đời

Truyền thông Nga cho biết, tàu ngầm hạt nhân đầu tiên được Sergei Kovalev thiết kế là tàu ngầm hạt nhân được đóng theo dự án 658. Ngoài ngư lôi, các tàu ngầm của Dự án 658 mang theo 3 tên lửa đạn đạo R-13, được dùng cho mục tiêu tấn công vào bờ biển của đối thủ, tấn công vào các thành phố và căn cứ hải quân của địch.

Để làm điều này, con tàu phải tiếp cận mục tiêu ở khoảng cách dưới 600 km. Do đó, các nhà thiết kế đã cố gắng làm cho tàu sân bay mang tên lửa trở thành bí mật nhất có thể. Lần đầu tiên trên thế giới, tàu đã nhận được một lớp phủ cao su hấp thụ âm thanh, cản trở hoạt động của các trạm thu tín hiệu của kẻ thù. Tàu ngầm này có thể hoạt động ở độ sâu lên đến 300m, di chuyển với tốc độ lên tới 26 hải lý ở dưới nước và tốc độ 7 đến 8 hải lý khi di chuyển trên bề mặt.

Thủy thủ đoàn có 104 người, khả năng hoạt động hàng hải độc lập lên tới 50 ngày. Tổng cộng đã có 8 tàu ngầm đã được chế tạo theo dự án 658 và tất cả đều phục vụ trong Hải quân trong hơn 20 năm, hoàn thành hàng trăm nhiệm vụ khác nhau.

Trong đó, tàu ngầm dẫn đầu thuộc dự án này là tàu K-19, được đưa vào phục vụ trong Hải quân năm 1960. Kovalev cũng là người đứng sau việc phát triển tàu tuần dương chiến lược tên lửa hạng nặng Dự án 941 có mật danh Akula (Cá mập).

Dự án này do Cục thiết kế trung ương Rubin triển khai vào đầu những năm 1970. Những tàu tuần dương được đóng theo dự án này được xem là một trong những biểu tượng nổi bật nhất trong cuộc chạy đua vũ trang và sự đối đầu của 2 siêu cường Mỹ và Liên Xô trong Chiến tranh Lạnh. Dự án này được xem là sự đáp trả của Liên Xô đối với chương trình “Cây đinh ba” của Mỹ.

Để đáp lại việc các kỹ sư Mỹ tìm cách đưa 20 tên lửa hạt nhân liên lục địa sử dụng nhiên liệu rắn lên tàu ngầm nguyên tử thế hệ mới của dự án Ohio, các kỹ sư tên lửa của Liên Xô cũng đã chế ra một tên lửa đạn đạo nhiên liệu rắn 3 tầng R-39 có khả năng phóng 10 đầu đạn với công suất 100 kiloton, mỗi quả đạn có thể bay được 10.000 km.

Hệ thống này đã phát huy hiệu quả nhưng có nhược điểm là cồng kềnh vì tổng trọng lượng của một sản phẩm dài 16m này nặng tới 90 tấn. Để mang được 20 tên lửa sẽ cần tới một tàu thích hợp theo yêu cầu. Trong bối cảnh như vậy, ngành công nghiệp quốc phòng Nga được lệnh phát triển một tàu ngầm lớn trong một thời gian ngắn, có khả năng vận chuyển vũ khí mới và có thể bắn hàng loạt quả bom.

Bắt đầu gần như từ số 0, Văn phòng thiết kế trung ương Rubin đã giải quyết vấn đề một cách xuất sắc, tạo ra được nhóm tàu ngầm lớn nhất thế giới và trong lịch sử của toàn bộ hạm đội tàu ngầm Liên Xô chỉ trong vài năm. Akula là tàu ngầm đa thân. 5 thân tàu bằng titan được đặt trong một thân thép nhẹ thông thường. Tổng cộng tàu có 19 khoang, trong đó 2 khoang tàu chính được đặt song song. 20 trục tên lửa đạn đạo được đặt ở phía trước của buồng lái giữa 2 khoang tàu chính.

Tàu này cũng được trang bị 6 bệ phóng ngư lôi 533 mm. Với chiều dài 172m, chiều rộng hơn 23m, tàu có lượng giãn nước khoảng 50.000 tấn, lớn gấp 2 lần so với hầu hết các tàu ngầm lúc bấy giờ. Tổng cộng, Liên Xô đã chế tạo 6 tàu tuần dương theo dự án 941. Tất cả đều được giao cho Hạm đội phương Bắc và được đặt tại Zapadnoy Litse.

Tuy nhiên, những con tàu này không tồn tại được lâu do một số vấn đề, nhất là kích thước của chúng. Một dự án nổi tiếng khác của Sergei Kovalev là tàu ngầm hạt nhân 667BDR Kalmar. Một trong những tính năng nổi bật của tàu này là hệ thống điều khiển bắn mới, cho phép các thủy thủ có thể phóng toàn bộ đạn của 16 tên lửa trong một loạt bắn. Khoảng thời gian giữa các lần phóng giảm đến mức tối thiểu. Các tàu ngầm này cũng được trang bị cánh quạt 5 cánh có độ ồn thấp và hệ thống sonar mới giúp phát hiện mục tiêu ở cự ly tới 200 km.