Câu chuyện thu, chi đầu năm học: Các bậc phụ huynh chưa kịp mừng... đã phải lo

Những chính sách mới giảm gánh nặng cho phụ huynh

Từ năm học 2025-2026, học sinh từ mầm non cho đến trung học phổ thông (THPT) trên cả nước sẽ được miễn toàn bộ học phí theo Quyết định của Bộ Chính trị, bên cạnh đó theo Thông tư 29 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về việc dạy thêm, học thêm, qua đó nhà trường không được thu tiền học thêm của học sinh như trước đây, kinh phí từ việc dạy thêm, học thêm sẽ được bố trí từ ngân sách của Nhà nước.

Những quy định này nhằm đảm bảo các khoản đóng góp được sử dụng đúng mục đích và giảm gánh nặng tài chính cho các phụ huynh.

Theo đó, trong năm học này hai khoản thu chính các nhà trường tuyệt đối không được thu gồm tiền "học phí" và "học thêm", những chính sách mới này được đánh giá là tin vui cho hàng triệu gia đình, làm giảm gánh nặng tài chính và nỗi lo cho các bậc phụ huynh, đặc biệt đối với những gia đình cùng lúc có nhiều con em đi học, giúp đảm bảo cơ hội học tập bình đẳng hơn cho các học sinh.

Vấn đề nóng được đề cập trong các cuộc họp phụ huynh đầu năm học chính là các khoản thu được cho là tự nguyện khiến cho nhiều phụ huynh bức xúc.

Ngoài hai khoản học phí và học thêm, các khoản thu khác nhà trường tuyệt đối không được thu đã được quy định rõ cụ thể gồm: Các khoản thu không đảm bảo tính tự nguyện; tiền bảo vệ cơ sở vật chất an ninh; tiền vệ sinh lớp học, trường học; chi phí trông giữ phương tiện của học sinh; tiền khen thưởng cán bộ, giáo viên, nhân viên.

Ngoài ra các khoản nhà trường không được thu còn có như: kinh phí mua sắm thiết bị, máy móc, đồ dùng dạy học cho nhà trường; sửa chữa, nâng cấp, xây dựng công trình trường học; các khoản đóng góp để chi cho hoạt đông không trực tiếp phục vụ học sinh; hỗ trợ công tác quản lý, tổ chức dạy học và đặc biệt là các khoản thu khác trái với quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó các phụ huynh vẫn phải đóng một khoản nhất định theo quy định chung bao gồm: đồng phục, bảo hiểm y tế học sinh và tiền ăn, chăm sóc bán trú, quỹ lớp, học phẩm cho trẻ mầm non, nước uống và một số khoản dịch vụ trực tiếp phục vụ nhu cầu học tập, sinh hoạt học sinh. Các khoản này được thực hiện công khai, minh bạch trên nguyên tắc thỏa thuận.

Bên cạnh niềm háo hức của học sinh và phụ huynh chuẩn bị hành trang cho một năm học mới, thì bên cạnh đó là những nỗi lo, sự bất an và khó hiểu được bắt nguồn từ những khoản thu đầu năm.

Những cuộc họp phụ huynh được tổ chức, ngoài việc thông báo về quá trình dạy và học định hướng phát triển trường lớp trong năm học mới được giáo viên chủ nhiệm phổ biến đến các phụ huynh thì nội dung về các khoản thu đầu năm cũng là một vấn đề nóng được đưa ra bàn luận khiến nhiều bậc phụ huynh rơi vào hoàn cảnh "dở khóc, dở cười" hoặc "ngậm bồ hòn làm ngọt".

Những chính sách của Nhà nước trong việc miễn giảm học phí cho các cấp học cùng với việc nêu rõ các quy định về các khoản được thu, các khoản tuyệt đối không được thu trong ngành giáo dục đã khiến hàng triệu gia đình có con em đi học mừng rỡ.

Đối với những gia đình có nhiều con em cùng đi học, các phụ huynh cũng thở phào với các khoản thu như học phí và học thêm.

Hình ảnh mang tính chất minh họa.

Chưa kịp mừng đã phải lo

Nhưng bên cạnh những chính sách đúng đắn, nhận được sự ủng hộ và tán dương của nhân dân, thì bên cạnh đó, không ít các phụ huynh lắc đầu ngao ngán, buồn bã trước những khoản thu được cho là "kỳ lạ" công bố sau mỗi cuộc họp phụ huynh.

Điều đặc biệt, các khoản thu này lấy danh nghĩa trên tinh thần tự nguyện, nó được phát đi không phải từ phía cô giáo chủ nhiệm, cũng không phải từ phía ban giám hiệu nhà trường mà từ Ban đại diện cha mẹ học sinh.

Theo Điều 2 Điều lệ ban hành kèm theo Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT, Ban đại diện cha mẹ học sinh được tổ chức trong mỗi năm học, do cha mẹ hoặc người giám hộ học sinh đang theo học ở từng lớp, từng trường cử ra để phối hợp với nhà trường thực hiện các hoạt động giáo dục.

Trong đó, không được tổ chức Ban đại diện cha mẹ học sinh theo hình thức liên trường và ở các cấp hành chính.

Cùng với đó, Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp có những nhiệm vụ và quyền được quy định tại Điều 4 Điều lệ ban hành kèm theo Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT.

Theo đó, nhiệm vụ của Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp: Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm lớp và các giáo viên bộ môn tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh; Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm lớp chuẩn bị nội dung của các cuộc họp cha mẹ học sinh trong năm học;

Đồng thời, tham gia giáo dục đạo đức cho học sinh; bồi dưỡng, khuyến khích học sinh giỏi, giúp đỡ học sinh yếu kém, vận động học sinh đã bỏ học trở lại tiếp tục học tập; giúp đỡ học sinh nghèo, học sinh khuyết tật và học sinh có hoàn cảnh khó khăn khác.

Bên cạnh đó, Ban đại diện cha mẹ học sinh có chức năng, nhiệm vụ phối hợp với Hiệu trưởng tổ chức thực hiện nhiệm vụ năm học và các hoạt động giáo dục theo nội dung được thống nhất tại cuộc họp đầu năm học của Ban đại diện cha mẹ học sinh trường.

Phối hợp với Hiệu trưởng hướng dẫn, tuyên truyền, phổ biến pháp luật, chủ trương chính sách về giáo dục đối với cha mẹ học sinh nhằm nâng cao trách nhiệm chăm sóc, bảo vệ, giáo dục học sinh. Phối hợp với Hiệu trưởng tổ chức giáo dục học sinh hạnh kiểm yếu tiếp tục rèn luyện trong dịp nghỉ hè ở địa phương.

Phối hợp với Hiệu trưởng giáo dục đạo đức cho học sinh; bồi dưỡng, khuyến khích học sinh giỏi, giúp đỡ học sinh yếu kém; giúp đỡ học sinh nghèo, học sinh khuyết tật và học sinh có hoàn cảnh khó khăn khác; vận động học sinh đã bỏ học trở lại tiếp tục đi học...

Có thể hiểu, Ban đại diện cha mẹ học sinh là "cánh tay" nối dài của nhà trường trong việc truyền đạt, kết nối về triển khai những nội dung công việc thuộc phạm vi, chức năng, nhiệm vụ của Ban này.

Tuy nhiên, cũng từ Ban đại diện cha mẹ học sinh được coi như "bình phong" cho những khoản thu mang danh nghĩa tự nguyện được đưa ra.

Câu chuyện về những khoản thu nằm ngoài quy định trong mỗi dịp năm học mới luôn là vấn đề nóng được các bậc phụ huynh quan tâm.

Vấn đề nằm ở chỗ, các khoản thu này không nằm trong quy định của nhà trường, không được Ban giám hiệu nhà trường yêu cầu hay công bố một cách công khai, mà nó bắt nguồn từ những cuộc họp, từ những thông báo trong các hội nhóm kín trên mạng xã hội và cả những thoả thuận mang danh nghĩa tự nguyện khiến cho các phụ huynh đành phải "ngậm bồ hòn làm ngọt" vì tương lai con em của mình.

Và câu chuyên về các khoản thu "kỳ lạ" đầu năm học như thế nào, phương thức triển khai và thực hiện thu ra sao, công tác thu chi có đảm bảo công khai minh bạch?

Và hơn hết, nhưng khoản thu không nằm trong quy định đó, có thật sự trên tinh thần tự nguyên. Báo Pháp luật Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin trong nội dung bài viết "Những khoản thu "kỳ lạ" được thực hiện và hợp thức hoá trên tinh thần ép phụ huynh tự nguyện".