"Cát tặc" đua nhau hủy hoại sông Đồng Nai, giải pháp ngăn chặn thì như "ném đá ao bèo"!
Chảy qua 3 tỉnh Lâm Đồng, Đồng Nai và Bình Phước, đã nhiều năm nay, con sông Đồng Nai ngày đêm vẫn oằn mình gánh chịu nạn khai thác cát lậu. Dường như, các cố gắng của chính quyền 3 tỉnh vẫn chưa mang lại hiệu quả trong việc đấu tranh với vấn nạn này.
Truy bắt cát tặc trên sông Đồng Nai, một Đại úy công an hi sinh
Đồng Nai: "Cát tặc" lấy khu đất của nhà Bí thư Đảng ủy xã Núi Tượng làm nơi tập kết?
UBND tỉnh Phú Thọ yêu cầu làm rõ vụ "Cát tặc" hoành hành giữa đại dịch Covid tại huyện Thanh Ba!
Thanh Ba (Phú Thọ): Giữa đại dịch Covid, cát tặc vẫn hoành hành, người dân kêu... chưa thấu?
Đua nhau hủy hoại sông Đồng Nai
Đi dọc con sông Đồng Nai theo tỉnh lộ 721, đoạn qua huyện Cát Tiên (Lâm Đồng) và đường chạy vào các xã Phước Cát 1 và Phước Cát 2 mới thấy rợn người trước hiểm họa hút cát lậu nơi đây. Dưới sông, ngay chân cầu treo Phước Cát (nối Lâm Đồng với huyện Bù Đăng – Bình Phước) là hàng chục xà lan lớn nhỏ nằm kín bãi. Một số khác thì nhởn nhơ mò hút trên đoạn sông dài hàng chục cây số.
Hàng chục ghe hút cát công suất lớn nằm dọc hai bờ sông Đồng Nai chờ cơ hội tàn phá dòng sông này.
Đáng lưu tâm hơn, hai bên bờ sông, hàng chục điểm sạt sở, không chỗ nào mà màu đất đỏ không phơi ra. Có những đoạn hàng chục mét, dòng nước khoét sâu vào đất, tạo thành từng cái hàm ếch khổng lồ. Trên bờ, hàng chục bãi cát lậu bên bờ phía Bình Phước (ĐT 755 qua hai xã Đăng Hà, Thống Nhất, huyện Bù Đăng) vẫn nhộn nhịp bơm, xúc, xe ben, xe tải siêu trường, siêu trọng các loại chạy tấp nập. Nhiều bãi cát lậu rộng như một cái sân vận động.
Cho dù sau nhiều phản ánh, lo ngại về môi trường và tiếng kêu cứu của nhiều hộ dân bao năm qua, vào tháng 8/2019, ba tỉnh đã cùng ngồi lại thống nhất dẹp cát lậu triệt để và tạm ngưng 2 dự án có phép. Tuy nhiên, các biện pháp cứng rắn này đang vô hiệu ở phía tỉnh Bình Phước.
Mặt khác, ngay sau khi các tỉnh thượng nguồn sông Đồng Nai cho phép các dự án khai thác cát đã được cấp phép nhưng tạm ngưng thời gian qua được hoạt động trở lại, sự lo ngại của cư dân đã hiển hiện: cát tặc tiếp tục lộng hành và bờ sông tiếp tục bị lở lói khắp nơi vào mùa mưa này.
Dễ dàng điểm danh hàng chục xã nơi con sông chảy qua 3 tỉnh nơi khai thác cát hoành hành: các xã Núi Tượng, Tà Lài, Nam Cát Tiên, Đắc Lua (huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai); Phước Cát 1, Phước Cát 2 (huyện Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng) và các xã Đăng Hà, Thống Nhất (huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước)...
Hàng chục bãi cát nằm dọc sông Đồng Nai đoạn qua địa bàn 3 tỉnh: Lâm Đồng, Đồng Nai, Bình Phước.
Những tiếng kêu cứu vô vọng
Cát tặc đã đành, nhưng hầu hết những doanh nghiệp khai thác cát trên sông Đồng Nai có giấy phép khai thác giữa dòng nhưng đều cố thọc vòi sâu vào hai bên bờ để tận thu.
Có những hộ dân tại xã Đăng Hà (Bù Đăng), trong năm 2019 mất gần hàng ngàn mét vuông đất trong một đêm vì nạn cát tặc, chọc sào hút ven bờ. Một người dân uất ức kể, nguồn sống của gia đình ông chưa đầy hai hecta đất vườn, nhưng chỉ trong một đêm bị nước cuốn phăng 2 sào đất lở. Hàng chục ghe cát hút cả ngày lẫn đêm. Rất nhiều lần ông phản ánh lên cơ quan chức năng nhưng rồi đâu lại vào đấy.
Xe ben, xe siêu trường, siêu trọng chở cát đang tàn phá hạ tầng giao thông.
Tại khu vực xã Nam Cát Tiên, huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai, điểm giáp ranh tỉnh Lâm Đồng có sông Đạ Quay, nhánh sông đổ vào thượng nguồn sông Đồng Nai, sát Vườn Quốc gia Cát Tiên. Tại đây, hơn 20 hộ dân, chủ của những thửa đất trồng hoa màu dọc hai bên sông, hơn một năm nay thay nhau kêu cứu vì đất đai của họ bị thủy thần kéo tuột xuống sông.
Tệ hơn, Vườn Quốc gia Cát Tiên cũng bị cát tặc xâm hại, theo thông tin chúng tôi có được, đoạn sông Đồng Nai bao quanh vườn dài gần 15 km năm 2019 xác định 18 điểm sạt lở, tổng diện tích sạt lở là 13.800m2, vị trí sạt lở lớn nhất dài 660 m, rộng 4m; vị trí nhỏ nhất sạt lở 27 m, rộng 5,5m.
Một con sông quý nuôi sống hàng triệu cư dân 2 bên bờ, nơi cấp nước sinh hoạt cho các đô thị lớn nhất cả nước, hình ảnh còn gắn chặt với nền văn hóa của vùng Đông Nam Bộ hơn 310 năm tuổi đang bị hủy hoại từng ngày. Không phải bây giờ mà trong nhiều năm qua, chưa lúc nào những lời kêu cứu bảo vệ con sông này ngừng lên tiếng.
Một Ủy ban bảo vệ con sông Đồng Nai cũng đã thành lập từ lâu. Thế nhưng, dường như những giải pháp của cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương trong lĩnh vực khai thác tài nguyên khoáng sản đều kém hiệu quả, như “ném đá ao bèo”.
Họ đã và đang quản lý như thế nào, mời bạn đọc đón xem kỳ sau.
Một cán bộ huyện Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng cho biết, có lúc cao điểm xã Phước Cát 2 thấy hàng chục tàu hút cát hoạt động trên sông mà không thể phối hợp xử lý. Thậm chí, tình trạng khai thác cát lậu còn manh động đến mức lực lượng chức năng các xã, huyện khác xua đuổi thì ghe cát tặc lại thọc vòi qua sông của xã, huyện bên kia mà hút.
Nực cười là xã kia lại thuộc tỉnh khác quản lý nên rất khó phối hợp xử lý ngay thời điểm phát hiện khai thác.
Riêng xã Phước Cát 2 có tới hơn 100 vị trí sạt lở. Trong đó, diện tích đất của 16 hộ dân của thôn Vĩnh Ninh với tổng diện tích sạt lở hơn 10.000 m2.
Tại thôn Phước Thái cũng xuất hiện tàu hút cát trái phép khai thác vào ban đêm và gây sạt lở 14 vị trí của 9 hộ với tổng diện tích thiệt hại gần 4.500 m2.
