Cần quyết liệt xử lý lao động bỏ trốn khi sang nước ngoài

Công ty NKT "găm" bằng đại học không trả, người lao động lao đao trong quá trình xin việc?

Tuyên Quang: Báo động tình trạng mất an toàn lao động tại mỏ đá khiến nhiều người thương vong

Bài 2-Chi cục Kiểm lâm kháng lệnh UBND tỉnh: Cố tình tuyển dụng lao động

Vinh danh điển hình tiên tiến công nhân viên chức lao động giai đoạn 2016-2020

Theo thông tin từ Hiệp hội Xuất khẩu lao động Việt Nam, trong quý 1/2021, cả nước đã có 29.541 người lao động đi làm việc ở nước ngoài tại 17 thị trường. Từ quý 2/2020 cho đến nay, hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài vẫn là một trong những lĩnh vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất do đại dịch Covid-19, sau ngành hàng không, khách sạn, du lịch… Báo cáo của các doanh nghiệp cho thấy trong quý 1/2021, đã có 29.541 người lao động đi làm việc ở nước ngoài, làm việc tại 17 thị trường, thấp hơn quý 1/2020 là 2.521 người. Hai thị trường tiếp nhận chính lao động Việt Nam vẫn là Nhật Bản và Đài Loan.

Theo đánh giá của Hiệp hội Xuất khẩu lao động Việt Nam, Đài Loan hiện kiểm soát tốt dịch và vẫn có nhu cầu cao về lao động nước ngoài. Các doanh nghiệp Việt Nam đưa lao động sang Đài Loan cơ bản vẫn duy trì được hoạt động của mình. Tuy nhiên, thời gian gần đây, tình trạng lao động xuất khẩu nước ngoài bỏ trốn khỏi nơi cư trú và làm việc vẫn còn tiếp diễn, gây ra nhiều hệ luỵ xấu cho bản thân lao động cũng như doanh nghiệp. Thường một thời gian ngắn sau khi ra nước ngoài làm việc, lao động bị dụ dỗ đã tùy tiện phá bỏ hợp đồng, trốn ra khỏi nơi làm việc đi tìm việc mới. Đây đang là vấn nạn làm đau đầu các cơ quan quản lý cũng như doanh nghiệp xuất khẩu lao động. Thị trường tiếp nhận nhiều lao động Việt Nam nhất là Đài Loan cũng là nơi số lao động bỏ trốn nhiều nhất (trung bình mỗi tháng có khoảng 600 người).

Việc bỏ trốn khỏi nơi làm việc và cư trú bất hợp pháp của người lao động tại nước ngoài gây nhiều thiệt hại cho chính bản thân người lao động bởi những nguy cơ và các rủi ro phải đối mặt. Lao động bất hợp pháp tại nước ngoài đồng nghĩa là người lao động đã tự đánh mất tư cách pháp nhân, từ bỏ quyền được pháp luật nước bạn bảo vệ, phải sống và làm việc chui lủi nơi đất khách quê người. Đã có nhiều trường hợp, người lao động nghe theo lời dụ dỗ của các đối tượng môi giới bất hợp pháp bỏ trốn ra ngoài làm việc, do không có giấy phép lao động, không có thẻ cư trú nên bị bóc lột sức lao động, thậm chí bị lạm dụng tình dục, bị cảnh sát địa phương bắt giam giữ, phạt tù, bị trục xuất về nước…

Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu lao động cũng bị ảnh hưởng, chịu thiệt hại: Sau mỗi sự cố người lao động bỏ trốn, do hoạt động sản xuất bị gián đoạn, chủ lao động của nước sở tại phải bỏ thêm thời gian, chi phí để tuyển lao động mới thay thế nên quay sang phạt doanh nghiệp xuất khẩu lao động Việt Nam vi phạm hợp đồng, yêu cầu bồi thường thiệt hại bằng hình thức phạt tiền và cắt chỉ tiêu tiếp nhận lao động. Mặt khác, việc bỏ trốn khỏi nơi làm việc và cư trú bất hợp pháp của người lao động tại nước ngoài cũng làm ảnh hưởng đến uy tín về chất lượng lao động, hình ảnh lao động Việt Nam bị xấu đi trong mắt bạn bè quốc tế, giá cả của lao động Việt Nam bị hạ thấp, thậm chí dẫn đến tình trạng lao động Việt Nam sẽ bị một số thị trường từ chối tiếp nhận, gây ảnh hưởng không tốt đến mối quan hệ hợp tác quốc tế giữa Việt Nam với các nước tiếp nhận lao động.

Ngày 21/7 vừa qua, TAND tỉnh Hà Tĩnh đã có bản án số 05/2021/DS-ST về việc “Tranh chấp hợp đồng bảo lãnh”, tuyên phạt bà Trần Thị Q. (người bảo lãnh cho con gái là chị Nguyễn Thị A., là lao động xuất khẩu sang Đài Loan, hiện đã bỏ trốn khỏi nơi làm việc), buộc bà Q. phải thực hiện nghĩa vụ phải thanh toán cho đơn vị xuất khẩu lao động là Công ty Cổ phần Quốc tế Trường Hải số tiền 120.000.000đ (một trăm hai mươi triệu đồng) để khắc phục những thiệt hại phát sinh do hành vi bỏ trốn, đơn phương chấm dứt hợp đồng do chị A. gây ra.

Theo Luật sư Lê Ngọc Hà (Trưởng Văn phòng luật sư Đa Phúc, Đoàn luật sư Hà Nội), việc khởi kiện người bảo lãnh cho lao động bỏ trốn để yêu cầu phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại cho doanh nghiệp là một biện pháp cần thiết để răn đe, giáo dục ý thức chấp hành pháp luật lao động của công dân đi lao động nước ngoài.

Trong năm 2021, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đặt mục tiêu đưa khoảng 90.000 người lao động đi làm việc ở nước ngoài. Những năm tiếp theo, khi tình hình ổn định kế hoạch dự kiến đưa khoảng từ 120.000 – 150.000 người lao động đi làm việc ở nước ngoài hàng năm. Tuy nhiên, nếu tình trạng lao động Việt Nam bỏ trốn và cư trú bất hợp pháp không được giải quyết kịp thời, khả năng các đơn vị sử dụng lao động nước ngoài từ chối tiếp nhận lao động Việt Nam là rất lớn. Điều này sẽ không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người lao động, đồng thời, mục tiêu đưa 85.000 lao động sang các nước của Chính phủ trong năm nay sẽ rất khó về đích.

Do vậy, song song với tăng cường các biện pháp tuyên truyền, ký quỹ, dừng tiếp nhận ở những địa phương có tỷ lệ bỏ trốn cao…, việc áp dụng các chế tài quyết liệt hơn cũng là điều cần thiết. Ngoài ra, các cơ quan chức năng cũng cần phối hợp với các đơn vị sử dụng lao động trong việc quản lý, hỗ trợ người lao động ở ngoài nước để kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh liên quan đến người lao động.