Cần giải quyết hài hòa, đảm bảo quyền lợi cho người dân

Theo phản ánh của ông Vũ Quốc Đông – đại diện theo ủy quyền của 5 hộ dân gồm bà Hoàng Thị Liên, ông Tạ Hữu Long, bà Nguyễn Thanh Thúy, ông Vũ Sỹ Phương và bà Phạm Thị Bích Ngọc, các hộ này đã nhận chuyển nhượng đất hợp pháp từ gia đình ông Kiều Văn Nghiệp từ năm 1993.

Tuy nhiên, suốt quá trình thực hiện dự án, phương án bồi thường bằng đất tái định cư dù đã được nhiều cấp có thẩm quyền thống nhất vẫn chưa được triển khai.

Từ năm 2008, UBND tỉnh Hòa Bình (cũ) ban hành quyết định thu hồi gần 230.000m2 đất để giao cho Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga phục vụ mục đích quốc phòng.

Tuy nhiên, theo phản ánh, sau hơn một thập kỷ, phương án trên vẫn chưa được triển khai đầy đủ. Người dân cho rằng đây chính là “điểm nghẽn” lớn nhất khiến khiếu kiện kéo dài.

Cụ thể, năm 2008, UBND tỉnh Hòa Bình (cũ) đã ban hành Quyết định số 1608/QĐ-UBND thu hồi đất, giao đất quốc phòng và quy hoạch sử dụng đất cho các hộ dân tại thôn Lập Thành (xã Đông Xuân, huyện Lương Sơn); trong đó thu hồi 229.997,5m2 đất các loại do các hộ gia đình, cá nhân sử dụng để giao cho Trung tâm Nhiệt đới Việt Nga – Bộ Quốc phòng sử dụng vào mục đích quốc phòng.

Ngày 08/12/2009, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã ban hành Văn bản số 3773/CV/UBKTTW, trong đó yêu cầu UBND TP. Hà Nội phối hợp Bộ Quốc phòng xem xét lại Quyết định số 1608 của UBND tỉnh Hòa Bình trên cơ sở thực hiện nghiêm các quy định của Chính phủ và của Luật đất đai; đảm bảo ổn định phát triển kinh tế của địa phương, hài hòa lợi ích của các hộ gia đình...

Ngày 14/12/2012, Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội đã tổ chức họp với Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tư lệnh thủ đô, Bộ Quốc phòng, UBND huyện Quốc Oai và Trung tâm Nhiệt đới Việt Nga, có nội dung: “Trung tâm Nhiệt đới Việt Nga đề xuất phương án điều chỉnh diện tích đất quốc phòng như sau: 12 ha đất để tái định cư cho các hộ gia đình ông Nghiệp; 2,2 ha đất để tái định cư cho 15 hộ gia đình (do bà Nhạn làm đại diện); 0,8 ha đất để làm đường giao thông chung; 21 ha đất để Trung tâm sử dụng vào mục đích quốc phòng”.

Ngày 11/01/2013, Văn bản số 351/BQP-CTC gửi UBND TP Hà Nội với nội dung: Thống nhất với ý kiến đề nghị nêu trên của Trung tâm Nhiệt đới Việt Nga.

Đến ngày 25/01/2013, UBND TP Hà Nội có Văn bản số 929/UBND-TNMT gửi Thủ tướng Chính phủ nêu rõ việc thống nhất ý kiến của Bộ Quốc phòng nêu trên và đề nghị Thủ tướng phê duyệt.

Ngày 19/3/2013, Văn phòng Chính phủ có Văn bản số 2122/VPCP-V.I gửi Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Quốc phòng, UBND TP Hà Nội với nội dung: Đồng ý với kiến nghị của UBND TP Hà Nội và Bộ Quốc phòng tại Văn bản số 929 và Văn bản 351; giao UBND TP Hà Nội phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Quốc phòng và các cơ quan liên quan thực hiện, báo cáo kết quả lên Thủ tướng Chính phủ.

Có thể nhận thấy rằng, phương án bồi thường sau thu hồi đất từ 15 hộ dân (trong đó có 05 hộ dân) nêu trên để thực hiện dự án của Trung tâm Nhiệt đới Việt Nga bằng diện tích 2,2 ha để tái định cư cho các hộ dân 15 hộ đã được các cấp từ Trung ương đến địa phương thống nhất và phê duyệt từ năm 2013.

Mặc dù vậy, theo ông Đông, cho đến thời điểm hiện tại, phương án bố trí bồi thường đất tái định cư đã được phê duyệt và thống nhất nêu trên vẫn chưa được triển khai, các cơ quan có thẩm quyền vẫn chưa phối hợp giải quyết theo Văn bản chỉ đạo số 2122 của Văn phòng Chính phủ nêu trên; dẫn đến việc 05 hộ dân có đất nằm trong diện bị thu hồi hiện không được bồi thường đất tái định cư.

Nhiều năm qua, các hộ dân đã nhiều lần gửi đơn kiến nghị đến các cấp có thẩm quyền, với mong muốn việc bồi thường được giải quyết một cách thỏa đáng, nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các hộ dân; nhưng sự việc vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

Trong bối cảnh đó, tháng 4 và tháng 5/2026, UBND xã Yên Xuân đã ban hành hàng loạt Quyết định về việc cưỡng chế thu hồi đất đối với diện tích đất của các hộ dân này.

Theo Văn bản số 2375/TTr-XKT ngày 10/10/2025 của Thanh tra Bộ Quốc phòng, việc địa phương không bố trí tái định cư cho 5 hộ dân trên phần đất 2,2ha đã được chuyển giao là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng đơn thư kéo dài, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi hợp pháp của người dân.

Trong khi đó, Thanh tra TP Hà Nội lại cho rằng chưa có đủ hồ sơ bàn giao phần diện tích này cho địa phương nên chưa có cơ sở thanh tra toàn diện.

Sự thiếu thống nhất giữa các cơ quan chức năng đang khiến vụ việc rơi vào tình trạng kéo dài, trong khi người dân tiếp tục sống trong cảnh quyền lợi chưa được đảm bảo.

Ông Đông khẳng định: “Chúng tôi hoàn toàn đồng thuận và nhất trí ủng hộ chủ trương của Đảng, Nhà nước trong công tác quy hoạch sử dụng đất cho mục đích quốc phòng an ninh.

Tuy nhiên sau nhiều năm quản lý, sử dụng đất liên tục, ổn định, người dân chúng tôi đã đầu tư rất nhiều tiền của và công sức để cải tạo đất, trồng cây, nuôi cá...”.

Cũng theo ông Đông, việc cưỡng chế thu hồi đất của người dân khi chưa bố trí bồi thường bằng đất cho người dân cần phải được báo cáo các cấp có thẩm quyền xem xét một cách thận trọng, tránh dẫn đến những hậu quả không thể khắc phục được.

Các hộ dân mong muốn các cơ quan có thẩm quyền khẩn trương vào cuộc xem xét, giải quyết và đẩy nhanh tiến độ việc giải quyết bồi thường bằng đất cho 05 hộ dân theo đúng chủ trương đã được Thủ tướng Chính phủ, Bộ Quốc phòng thống nhất và đồng thuận từ năm 2013, nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích cho người dân.

Liên quan đến vụ việc này, ngày 12/5/2025, UBND xã Yên Xuân đã tổ chức hội nghị tuyên truyền vận động các hộ gia đình tự tháo dỡ công trình, trong đó phần kết luận hội nghị nêu rõ: “Về hỗ trợ tái định cư cho các hộ dân, căn cứ theo Luật đất đai và các nghị định thì không có cơ sở để giao tái định cư cho các hộ”.