Cà Mau: Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn liên ngành, tạo động lực cho ngành tôm, lúa và cà phê

UBND tỉnh Cà Mau vừa phối hợp với Liên minh Tôm sạch và Bền vững Việt Nam (VSSA), Tổ chức Rikolto International Việt Nam và Trường Đại học Tây Nguyên tổ chức Hội thảo quốc tế "Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn liên ngành vì sự phát triển bền vững ngành tôm, lúa và cà phê tại đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và Tây Nguyên".

Đây là sự kiện chính thức khởi động Dự án triển khai trong giai đoạn 2026 - 2030, hướng đến xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp xanh, giảm phát thải, gia tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên và nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngành hàng chủ lực.

Tham dự Hội thảo, có bà Kristina Buende - Trưởng bộ phận Hợp tác, Phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam; ông Lê Văn Sử - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau; đại diện các Sở, ngành của các tỉnh Cà Mau, Đồng Tháp, Đắk Lắk cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức trong nước, quốc tế.

Khởi động dự án hợp tác quốc tế về nông nghiệp tuần hoàn

Phát biểu chào mừng Hội thảo, bà Kristina Buende - Trưởng bộ phận Hợp tác, Phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam cho biết, Dự án sẽ được triển khai từ năm 2026 đến năm 2030, tập trung vào nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm như: đánh giá hiện trạng kinh tế tuần hoàn; truyền thông nâng cao nhận thức; nghiên cứu, phát triển các sản phẩm tuần hoàn; xây dựng mô hình thí điểm; đào tạo nguồn nhân lực; kết nối chuỗi giá trị; xúc tiến thương mại; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp và hợp tác xã tiếp cận các nguồn tài chính xanh.

Theo bà Kristina Buende, việc kết nối ba ngành hàng chủ lực gồm tôm, lúa và cà phê sẽ góp phần hình thành các chuỗi giá trị liên ngành, tạo động lực cho tăng trưởng xanh, nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong phát triển kinh tế tuần hoàn đối với ngành tôm ở Cà Mau, ngành lúa tại Đồng Tháp và ngành cà phê ở Đắk Lắk. Những bài học từ các mô hình sản xuất thực tế được kỳ vọng sẽ thúc đẩy sự liên kết giữa các địa phương, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn, phát triển bền vững và nâng cao giá trị gia tăng cho các ngành hàng.

Kinh tế tuần hoàn - Hướng đi tất yếu của nông nghiệp Cà Mau

Định hướng triển khai Dự án, ông Lê Văn Sử - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau khẳng định, đây không chỉ là chương trình hỗ trợ phát triển sản xuất mà còn là bước đi chiến lược trong quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế.

Theo ông Lê Văn Sử, Cà Mau là "thủ phủ" ngành tôm của Việt Nam với diện tích và sản lượng nuôi tôm luôn thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Cùng với các mô hình sản xuất sinh thái đặc trưng như tôm - rừng, tôm - lúa đạt nhiều chứng nhận quốc tế, đây là nền tảng quan trọng để nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của ngành tôm trên thị trường xuất khẩu.

Tuy nhiên, ngành nông nghiệp địa phương đang chịu nhiều sức ép từ biến đổi khí hậu, nước biển dâng, xâm nhập mặn và các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về giảm phát thải, bảo vệ môi trường, truy xuất nguồn gốc từ các thị trường quốc tế. Trong bối cảnh đó, phát triển kinh tế tuần hoàn được xác định là hướng đi tất yếu nhằm sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải, gia tăng giá trị chuỗi sản xuất và bảo đảm phát triển bền vững.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, việc tái sử dụng, tái chế phụ phẩm và chất thải trong sản xuất không chỉ góp phần giảm chi phí, hạn chế tác động đến môi trường mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế, tạo động lực cho ngành nông nghiệp Cà Mau phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Ba giá trị cốt lõi tạo nên ý nghĩa của Dự án

Theo ông Lê Văn Sử, Dự án mang lại ba giá trị cốt lõi, tạo nền tảng thúc đẩy phát triển nông nghiệp tuần hoàn, xanh và bền vững.

Trước hết, Dự án có tính liên ngành và đột phá khi lần đầu tiên chuỗi giá trị tôm - lúa của Cà Mau được nghiên cứu trong mối liên kết tổng thể, đồng thời kết nối với ngành cà phê của Đắk Lắk. Các phụ phẩm như bùn đáy ao nuôi tôm, phụ phẩm từ sản xuất lúa sẽ được nghiên cứu tái sử dụng, góp phần hình thành chuỗi giá trị tuần hoàn khép kín. Không chỉ dừng ở phạm vi địa phương, dự án còn mở rộng liên kết giữa ba vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm, xây dựng hệ sinh thái chung về tri thức, công nghệ và thị trường.

Giá trị thứ hai là thúc đẩy tăng trưởng xanh, góp phần hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) của Việt Nam. Thông qua việc áp dụng các mô hình sản xuất phát thải thấp, sử dụng năng lượng tái tạo và tăng khả năng tiếp cận nguồn tài chính xanh, các ngành hàng tôm, lúa và cà phê sẽ nâng cao giá trị, đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế.

Đặc biệt, Dự án đặt người dân ở vị trí trung tâm của quá trình phát triển. Hàng nghìn hộ nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được hỗ trợ nâng cao năng lực thông qua đào tạo, chuyển giao khoa học - kỹ thuật, đổi mới phương thức sản xuất và tăng cường liên kết chuỗi giá trị.

Bên cạnh đó, Dự án dành sự quan tâm đặc biệt đến thúc đẩy bình đẳng giới trong nông nghiệp. Phụ nữ – lực lượng giữ vai trò quan trọng trong chuỗi giá trị tôm và lúa – sẽ được tạo điều kiện tham gia các chương trình đào tạo, nâng cao năng lực quản lý, tiếp cận cơ hội kinh doanh và phát huy vai trò trong phát triển kinh tế gia đình, góp phần xây dựng cộng đồng nông thôn phát triển bền vững.

Cam kết đồng hành để hiện thực hóa các mô hình sản xuất xanh

Thay mặt UBND tỉnh Cà Mau và Liên minh Tôm sạch và Bền vững Việt Nam, ông Lê Văn Sử - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau trân trọng cảm ơn Tổ chức Rikolto International và Liên minh châu Âu đã tin tưởng lựa chọn Cà Mau là địa bàn chiến lược triển khai Dự án.

Tỉnh cam kết tạo mọi điều kiện thuận lợi về cơ chế, chính sách để dự án được triển khai hiệu quả, đúng tiến độ; đồng thời đề nghị các Sở, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan nhằm sớm hình thành các mô hình thí điểm, tạo cơ sở nhân rộng trên địa bàn.

“Phát triển kinh tế tuần hoàn đã trở thành yêu cầu tất yếu trong quá trình phát triển. Dự án không chỉ góp phần nâng cao giá trị ngành tôm, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu mà còn tạo nền tảng để Cà Mau khẳng định vị thế trung tâm sản xuất tôm sinh thái hàng đầu cả nước, hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh, phát triển bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân và gia tăng năng lực cạnh tranh của ngành thủy sản trong giai đoạn mới” - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau nhấn mạnh.

Trọng Nghĩa