Mới đây, Cục Y tế Dự phòng - Bộ Y tế đã đưa ra cảnh báo người dân, nhất là bệnh nhân sốt xuất huyết điều trị tại nhà cần ngủ màn để phòng bệnh cho người khác, bởi muỗi Aedes còn có thể truyền virus trực tiếp từ người này sang người khác.
Tin nên đọc
Vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết tại Hà Nội
Bộ trưởng Tiến: Người dân cần hợp tác để đẩy lùi bệnh sốt xuất huyết
Bộ trưởng Bộ Y tế hy vọng trong tuần này Hà Nội sẽ khống chế được dịch sốt xuất huyết
Báo động đỏ sốt xuất huyết, cần phối hợp y học cổ truyền và y học hiện đại trong phòng và điều trị bệnh
Sốt xuất huyết dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút dengue gây nên, bệnh cảnh lâm sàng chủ yếu là sốt và xuất huyết, bệnh có thể tiến triển nặng gây tử vong.
Bệnh được ghi nhận ở cả người lớn và trẻ em, ở cả thành thị và nông thôn, lây truyền từ người này sang người khác qua trung gian truyền bệnh là muỗi Aedes mà ta thường gọi là muỗi vằn.
Vi rút dengue có 4 týp là DEN1, DEN2, DEN3 và DEN4. Một người có thể mắc sốt xuất huyết dengue (SXHD) nhiều lần với các týp vi rút khác nhau, những lần mắc sau bệnh thường nặng hơn do ảnh hưởng của các phức hợp miễn dịch chéo.
Tại Việt Nam, có lưu hành của cả 4 týp vi rút. Khi có thay đổi sự lưu hành của týp vi rút dịch bệnh rất dễ bùng phát nếu cộng đồng chưa có miễn dịch với týp vi rút này.
Muỗi Aedes truyền bệnh SXHD gồm có Aedes aegypti và Aedes albopictus trong đó Ae. aegypti là véc tơ chủ yếu. Chu kỳ phát triển của muỗi gồm 4 giai đoạn: trứng, bọ gậy (loăng quăng), quăng và muỗi trưởng thành.
Muỗi Aedes aegypti đẻ trứng ở tất cả dụng cụ chứa nước tự nhiên hoặc nhân tạo, những vật dụng liên quan mật thiết tới đời sống con người, trong và xung quanh nhà. Bọ gậy của muỗi thường sống ở nước sạch không bị ô nhiễm.
Muỗi Ae. aegypti sống trong nhà gần người, thường trú đậu nơi có ánh sáng yếu, những nơi đậu nghỉ ưa thích là mặt dưới của đồ gỗ, quần áo treo, rèm cửa trong phòng ngủ, nhà vệ sinh, phòng tắm và bếp, ít khi đậu trên tường.
Muỗi Ae. aegypti trưởng thành có khả năng bay xung quanh khoảng 50 mét, nhưng cũng có thể bay xa tối đa 200 - 300 mét.
Muỗi cái Ae.aegypti trưởng thành tiến hành hút máu lần đầu vào khoảng 48 giờ sau khi nở, trong một chu kỳ sinh thực, muỗi có thể hút máu nhiều lần. Thời gian từ khi hút máu tới khi đẻ trứng thay đổi từ 2 - 5 ngày.
 |
| Muỗi lành đốt người bệnh SXHD cũng sẽ mang vi rút này. Vi rút nhân lên ở tuyến nước bọt của muỗi và gây bệnh cho người khác khi đốt. Ảnh: minh họa/Ngọc Nga |
Muỗi thường hoạt động hút máu vào ban ngày. Có 2 thời điểm cao nhất là sáng sớm (lúc mặt trời mọc) và chiều tối (lúc mặt trời sắp lặn).
Thời gian hoạt động mạnh nhất vào khoảng 1 giờ trước khi mặt trời lặn. Tuy nhiên chúng có thể hoạt động hút máu suốt ngày, thậm chí cả ban đêm (nhưng ở mức độ rất thấp).
Sau khi hút máu người có chứa vi rút dengue, thời kỳ ủ bệnh ở trong muỗi khoảng 10-12 ngày. Đây là khoảng thời gian cần thiết để vi rút nhân lên trong tuyến nước bọt của muỗi.
Sau thời kỳ này, muỗi trở thành nhiễm vi rút và có thể truyền vi rút dengue cho những người khác khi muỗi đốt.
Mặt khác muỗi Aedes còn có thể truyền vi rút trực tiếp từ người này sang người khác bằng sự thay đổi vật chủ khi bữa ăn máu bị gián đoạn.
Khả năng truyền vi rút sang người lành được thực hiện khi muỗi hút máu bệnh nhân trong thời kỳ nhiễm vi rút huyết. Nhiễm vi rút huyết có thể có 6 -18 giờ trước khi xuất hiện các triệu chứng của bệnh.
Như vậy bệnh nhân là nguồn lây ngay trước thời kỳ sốt và cho đến khi hết sốt, trung bình là 6 -7 ngày.
Nguồn bệnh SXHD là người mang vi rút dengue, đặc biệt là những người mắc bệnh ở thể nhẹ hoặc người nhiễm vi rút mà không phát bệnh đóng một vai trò quan trọng trong việc lây lan dịch bệnh, bởi vì những người này vẫn đi lại được, họ có thể di chuyển và mang vi rút từ vùng này sang vùng khác.
Với đặc tính hút máu và làm lan truyền vi rút dengue trong cộng đồng để gây bệnh cho con người của muỗi như vậy, không thể chỉ có người lành phải thực hiện các biện pháp phòng bệnh cá nhân mà để phòng bệnh cho người lành, ngoài các biện pháp dự phòng chung, một biện pháp rất cần được chú ý là người bệnh sốt xuất huyết điều trị tại nhà cũng cần ngủ màn, mặc quần áo dài tay… để tránh muỗi đốt làm lây truyền bệnh cho người khác.
18 °C
27 °C
18 °C
