Bộ trưởng Bộ GD&ĐT lý giải nguyên nhân thiếu sách giáo khoa

Nguyên nhân chậm trễ chủ yếu do một số địa phương phát sinh đơn đặt hàng muộn sau ngày 30/8. Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiêm túc rút kinh nghiệm.

Đó là nội dung được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nêu tại Phiên giải trình của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc thực hiện chính sách, pháp luật giáo dục và đào tạo diễn ra vào sáng nay (20/9) tại Nhà Quốc hội.

Xoay quanh 24 câu hỏi từ các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cùng đại diện các bộ, ngành đã trực tiếp làm rõ nhiều vấn đề nổi bật như: phân luồng học sinh, miễn phí và cung ứng sách giáo khoa, quản lý bữa ăn bán trú,… và những nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới.

Về công tác rà soát chương trình và sách giáo khoa, thực hiện chỉ đạo của Lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa nhiệm vụ rà soát, sửa đổi đồng bộ chương trình và sách giáo khoa vào trọng tâm năm học.

Lần sửa đổi này sẽ được thực hiện sâu rộng và đồng bộ hơn, tập trung nâng cao năng lực toàn diện, giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, trách nhiệm xã hội cho học sinh, đồng thời giảm thời lượng các nội dung không còn thiết thực.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang khẩn trương lập kế hoạch lựa chọn đội ngũ chuyên gia và thành lập hội đồng thẩm định để triển khai công việc này trong thời gian sớm nhất.

Về tình hình cung ứng sách giáo khoa, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn thông tin hiện tỷ lệ sách đã đến tay học sinh đạt 99,75%, số còn thiếu chỉ chiếm 0,25% và đang được các nhà xuất bản khẩn trương cung ứng trong vài ngày tới.

Nguyên nhân chậm trễ chủ yếu do một số địa phương phát sinh đơn đặt hàng muộn sau ngày 30/8. Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiêm túc rút kinh nghiệm trong công tác giám sát, lập kế hoạch dự báo nhu cầu và tính toán số dư dự phòng để không tái diễn tình trạng này trong năm học sau.

Đồng thời, Bộ sẽ thiết lập cơ chế phân phối sách giáo khoa chủ yếu qua kênh nhà trường để chủ động hơn trong khâu cung ứng.

Về việc miễn phí sách giáo khoa và hỗ trợ chi phí học tập, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành hướng dẫn chi tiết để các địa phương chủ động xây dựng lộ trình thực hiện.

Khi các địa phương phê duyệt kế hoạch và đề xuất kinh phí hỗ trợ từ ngân sách trung ương, Bộ sẽ xem xét giải quyết; tuy nhiên, hiện tại Bộ chưa nhận được đề xuất chính thức nào.

Cùng trao đổi một số nội dung liên quan đến trách nhiệm quản lý nhà nước, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc cho biết về công tác hoàn thiện thể chế, thời gian qua Bộ Tài chính đã chủ động phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát, xây dựng và hoàn thiện các cơ chế, chính sách tài chính quan trọng.

Trong đó, đặc biệt chú trọng tạo điều kiện thuận lợi cho người học, các cơ sở giáo dục, cũng như huy động và phát huy các nguồn lực xã hội đầu tư cho giáo dục và đào tạo.

Về nội dung miễn phí sách giáo khoa, theo Nghị định 271/2026/NĐ-CP, lộ trình miễn phí sách giáo khoa đến giai đoạn 2029–2030 sẽ áp dụng cho tất cả học sinh trên phạm vi toàn quốc; đối với các địa phương có khả năng tự cân đối ngân sách thì có thể triển khai chính sách này sớm hơn.

Nghị định cũng quy định cụ thể điều kiện để Ngân sách Nhà nước hỗ trợ, theo đó Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải xây dựng dự toán nhu cầu kinh phí tổng hợp gửi Bộ Tài chính.

Tuy nhiên, tính đến nay, Bộ Tài chính vẫn chưa nhận được ý kiến hay đề xuất chính thức từ Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng như từ các địa phương về việc này.

Đối với việc ưu tiên bố trí nguồn lực triển khai trước chính sách miễn phí sách giáo khoa cho các địa bàn biên giới, hải đảo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trên cơ sở đề nghị của Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các địa phương, Bộ Tài chính sẽ nghiêm túc triển khai bố trí kinh phí phục vụ nhiệm vụ này.

Về các chương trình tín dụng hỗ trợ học sinh, sinh viên, kết quả triển khai hiện nay đạt được rất tích cực.

Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các địa phương để kịp thời xử lý các vướng mắc liên quan đến cơ chế tài chính, ngân sách, tài sản công và đầu tư công đối với ngành giáo dục và đào tạo.

Tại Phiên giải trình, nhiều vấn đề trọng tâm và "nóng" của ngành như: giáo dục AI trong nhà trường, thể chế hóa đào tạo khối ngành sức khỏe, giải pháp bảo đảm công bằng trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, bài toán đào tạo nhân lực chất lượng cao, phân luồng học sinh, miễn phí và cung ứng sách giáo khoa... đã được các đại biểu đặt ra và thảo luận thẳng thắn. 

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đã lần lượt trả lời làm rõ các câu hỏi đại biểu nêu.

Nội dung giải trình không chỉ tập trung đánh giá thực tiễn mà còn nêu rõ các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về giáo dục và đào tạo.

Đối với các câu hỏi đại biểu quan tâm về mô hình trường liên cấp khu vực biên giới, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết bên cạnh các nghị định và thông tư đã ban hành, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai hướng dẫn chi tiết về mô hình hoạt động toàn diện từ công tác tuyển sinh, vận hành, tài chính đến nhân lực.

Trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục kiểm tra, rà soát và đánh giá thực tế nhằm kịp thời ban hành các hướng dẫn tiếp theo.

Đối với công tác phân luồng học sinh sau trung học cơ sở, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định việc một số địa phương đặt ra tỷ lệ cứng để hạn chế học sinh vào lớp 10 trung học phổ thông công lập là không phù hợp với quyền lựa chọn học tập của người học.

Cũng theo Bộ trưởng để thu hút học sinh đi theo con đường học nghề, giải pháp căn cơ là nâng cao chất lượng đào tạo, đầu tư trang thiết bị từ các chương trình mục tiêu quốc gia và gắn kết chặt chẽ đào tạo với nhu cầu thị trường lao động để bảo đảm cơ hội việc làm và thu nhập tốt sau khi tốt nghiệp.

Về công tác quản lý bữa ăn bán trú, Bộ trưởng nêu rõ Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành công điện chỉ đạo, đồng thời đang lấy ý kiến rộng rãi dự thảo Thông tư về quản lý tổ chức bán trú. Thông tư hướng dẫn chi tiết về nội dung này sẽ sớm được ban hành.

Phát biểu kết luận, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh ghi nhận sự chuẩn bị báo cáo chu đáo, chi tiết và tinh thần giải trình trách nhiệm của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng lãnh đạo các bộ, ngành liên quan.

Nhấn mạnh giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt từ Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị và toàn xã hội, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng các nội dung được đưa ra thảo luận tại Phiên giải trình vừa mang tính chiến lược dài hạn, vừa cụ thể và tác động trực tiếp, sâu rộng đến đời sống nhân dân.

Trên cơ sở tổng hợp ý kiến, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung rà soát 9 nhóm vấn đề trọng tâm gồm:

Nhóm vấn đề thứ nhất liên quan đến công tác xây dựng văn bản quy định chi tiết và thực hiện luật;

Nhóm vấn đề thứ hai tập trung vào chính sách dành cho đội ngũ nhà giáo và học sinh;

Nhóm vấn đề thứ ba liên quan đến công tác phân luồng học sinh;

Nhóm vấn đề thứ tư liên quan đến công tác thi, kiểm tra, đánh giá và tuyển sinh đại học

Nhóm vấn đề thứ năm liên quan đến phòng, chống bạo lực học đường, tư vấn tâm lý và xây dựng văn hóa học đường.

Kết thúc Phiên giải trình, 100% đại biểu Quốc hội có mặt biểu quyết thống nhất thông qua nguyên tắc dự thảo kết luận Phiên giải trình. Văn bản kết luận chính thức sẽ được gửi lấy ý kiến các thành viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội trước khi hoàn thiện và ban hành.