Bộ Tài chính tổ chức lại hệ thống thuế, kho bạc, hải quan từ 1/10
Từ ngày 1/10, cơ cấu tổ chức mới của Bộ Tài chính chính thức được áp dụng. Đáng chú ý, các cơ quan thuế, hải quan, kho bạc, thống kê, dự trữ nhà nước và Bảo hiểm xã hội Việt Nam được tổ chức theo những mô hình khác nhau.
Theo Nghị định 376/2026/NĐ-CP, Bộ Tài chính có 34 đơn vị trực thuộc. Danh sách gồm các vụ, cục, văn phòng và một số đơn vị sự nghiệp; trong đó có Cục Thuế, Cục Hải quan, Kho bạc Nhà nước, Cục Thống kê, Cục Dự trữ Nhà nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Nghị định được ban hành ngày 1/10/2026 và có hiệu lực từ cùng ngày.
Thuế và BHXH tiếp tục quản lý theo 3 cấp
Cục Thuế và Bảo hiểm xã hội Việt Nam được tổ chức theo hướng gồm cấp Trung ương, cấp tỉnh và cấp cơ sở.
Ở cấp tỉnh là cơ quan thuế, BHXH tỉnh, thành phố; ở cấp cơ sở là các đơn vị quản lý địa bàn một số xã, phường, đặc khu.
Cách tổ chức này nhằm duy trì đầu mối quản lý trực tiếp tại địa phương, đồng thời phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hiện nay.
Riêng Bảo hiểm xã hội Việt Nam được tổ chức và hoạt động theo cơ chế áp dụng cơ cấu tổ chức, số lượng cấp phó của người đứng đầu như cục loại 1 và có con dấu hình Quốc huy.
Trước đó, cơ cấu BHXH đã được điều chỉnh theo hướng khu vực hóa. Quyết định 391/QĐ-BTC quy định BHXH khu vực trực thuộc BHXH Việt Nam, đồng thời tổ chức BHXH cấp huyện thuộc BHXH khu vực.
Hải quan tổ chức theo 3 cấp
Cục Hải quan được tổ chức theo ba cấp gồm Trung ương, cấp tỉnh với 20 Hải quan khu vực và các đơn vị Hải quan cửa khẩu, ngoài cửa khẩu.
Như vậy, thay vì chỉ nhìn theo địa giới hành chính, hệ thống hải quan được tổ chức theo các khu vực quản lý, gắn với yêu cầu quản lý hoạt động xuất nhập khẩu, cửa khẩu và địa bàn hải quan.
Kho bạc, Thống kê tổ chức theo 2 cấp
Khác với thuế và BHXH, Kho bạc Nhà nước được tổ chức theo hai cấp, gồm cấp Trung ương và cấp tỉnh với 20 Kho bạc Nhà nước khu vực.
Cục Thống kê cũng được tổ chức theo hai cấp: cấp Trung ương và cấp tỉnh, gồm các cơ quan thống kê tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Cách tổ chức này cho thấy không phải tất cả các đơn vị thuộc Bộ Tài chính đều áp dụng chung một mô hình cấp quản lý.
Dự trữ Nhà nước còn 15 khu vực
Cục Dự trữ Nhà nước được tổ chức theo hai cấp gồm cấp Trung ương và cấp tỉnh, với 15 Dự trữ Nhà nước khu vực.
Theo quy định mới, Bộ trưởng Bộ Tài chính có trách nhiệm tổ chức, sắp xếp để Thống kê tỉnh, thành phố; Hải quan khu vực và Dự trữ Nhà nước khu vực hoàn thành việc kiện toàn tổ chức, hoạt động trước ngày 1/1/2027.
Cơ cấu mới có ý nghĩa gì với người dân, doanh nghiệp?
Việc tổ chức lại các đơn vị thuộc Bộ Tài chính tạo ra sự khác biệt về mô hình quản lý giữa từng lĩnh vực.
Trong đó, các lĩnh vực có quan hệ trực tiếp, thường xuyên với người dân và doanh nghiệp như thuế, bảo hiểm xã hội vẫn duy trì đầu mối quản lý ở cấp cơ sở. Trong khi đó, kho bạc, thống kê và dự trữ nhà nước được tổ chức theo mô hình hai cấp; hải quan tổ chức theo các khu vực gắn với địa bàn quản lý chuyên ngành.
Việc phân cấp, phân vùng này đặt ra yêu cầu các cơ quan phải bảo đảm hoạt động liên tục, không làm gián đoạn việc giải quyết thủ tục hành chính, thu nộp ngân sách, thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội và các hoạt động quản lý chuyên ngành.
Nghị định 376/2026/NĐ-CP là căn cứ pháp lý mới về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài chính, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.
