Bộ Tài chính đề xuất nâng hạn mức chỉ định thầu và tự quyết định mua sắm

Bộ Tài chính hiện đang tiến hành lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số quy định về lựa chọn nhà thầu.

Dự thảo Nghị định này tập trung điều chỉnh các nội dung cốt lõi của Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và Nghị định số 32/2019/NĐ-CP nhằm tạo sự đồng bộ tối đa cho hệ thống pháp luật hiện hành.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc mở rộng các trường hợp được áp dụng hình thức chỉ định thầu và đặt hàng.

Theo đó, các gói thầu thực hiện theo văn bản chỉ đạo của lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước hoặc Hội đồng nhân dân cấp tỉnh sẽ được đưa vào diện chỉ định thầu.

Quy định này cũng áp dụng linh hoạt cho các dự án đầu tư công cần đảm bảo tiến độ, cũng như các gói thầu đặc thù thuộc lĩnh vực quy hoạch, công nghệ và chuyển đổi số.

Bên cạnh việc mở rộng đối tượng, cơ quan soạn thảo còn đề xuất nâng mạnh các hạn mức chỉ định thầu nhằm khơi thông dòng vốn cho các đơn vị.

Cụ thể, hạn mức đối với gói thầu thuộc dự toán mua sắm thường xuyên không hình thành dự án dự kiến tăng từ 500 triệu đồng lên thành 01 tỷ đồng. Đối với các gói thầu thuộc dự án đầu tư nói chung, hạn mức này cũng được điều chỉnh tăng từ mức 02 tỷ đồng lên đến 03 tỷ đồng.

Quy trình nộp hồ sơ, thương thảo hợp đồng và mở thầu trực tuyến trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cũng sẽ được chuẩn hóa toàn diện.

Để tăng cường tính công khai, nhà thầu khi tham gia sẽ phải cung cấp thông tin cùng cam kết về giá nhập khẩu thực tế của hàng hóa khi về Việt Nam.

Giải pháp này được kỳ vọng giúp cơ quan quản lý dễ dàng kiểm soát chi phí, nâng cao hiệu quả kinh tế của hình thức chỉ định thầu.

Đặc biệt, hạn mức giá trị gói thầu mà các cơ quan, đơn vị được tự quyết định mua sắm sẽ tăng từ không quá 50 triệu đồng lên tối đa 100 triệu đồng.

Thay đổi này giúp đơn giản hóa đáng kể thủ tục cho các nhu cầu mua sắm thường xuyên có giá trị nhỏ, giảm bớt thời gian và chi phí tổ chức.

Ngoài ra, các gói thầu thuộc dự án đầu tư công đặc biệt cũng sẽ được cởi trói khi không phải đáp ứng điều kiện chỉ định thầu thông thường.

Nhằm thúc đẩy khu vực tư nhân mạnh dạn tham gia vào các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học trọng điểm hay công nghiệp quốc phòng, quy định về đặt hàng cũng có nhiều cải cách lớn.

Dự thảo mới cho phép giá đặt hàng căn cứ theo giá thực hiện của năm gần nhất hoặc dự toán tại thời điểm ký hợp đồng. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ chịu trách nhiệm ban hành định mức kinh tế kỹ thuật rộng rãi cho tất cả sản phẩm dịch vụ công ích tại địa phương.

Khi lập giá gói thầu, chủ đầu tư phải yêu cầu nhà thầu cung cấp báo giá chi tiết kèm thuyết minh các thành phần chi phí cấu thành như phí vận chuyển, bảo hiểm, thuế và chi phí quản lý. Điều này giúp minh bạch hóa dòng vốn ngay từ bước chuẩn bị đầu tiên.

Để giảm bớt áp lực thủ tục cho các gói thầu quy mô nhỏ, dự thảo đề xuất không bắt buộc thành viên tổ chuyên gia phải có chứng chỉ đấu thầu đối với gói thầu không quá 05 tỷ đồng.

Quy định miễn chứng chỉ cho chuyên gia chuyên ngành cũng được áp dụng rộng rãi cho mọi lĩnh vực thay vì gói gọn ở mảng khoa học công nghệ như trước. Đồng thời, hạn mức áp dụng hình thức chào giá trực tuyến rút gọn cũng được nâng lên 03 tỷ đồng đối với mua sắm và 07 tỷ đồng đối với dự án.

Công tác quản lý nhà thầu phụ cũng được siết chặt nhằm hạn chế tối đa tình trạng chuyển nhượng thầu trái phép diễn ra trong thực tế.

Chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật liên tục các thay đổi về danh sách và tỷ lệ sử dụng nhà thầu phụ trong suốt quá trình triển khai.

Tuy nhiên, chủ đầu tư không cần trực tiếp đánh giá năng lực của nhà thầu phụ thông thường mà trách nhiệm này hoàn toàn thuộc về nhà thầu chính.

Cuối cùng, nhiều tình huống phát sinh trong thực tế đã được ban soạn thảo bổ sung phương án xử lý linh hoạt và nhân văn hơn.

Điển hình như việc chấm dứt hợp đồng khi có nhân sự bị kết án hình sự về vi phạm đấu thầu sẽ chỉ áp dụng riêng cho gói thầu vi phạm đó, thay vì cấm toàn bộ các hợp đồng khác của nhà thầu.

Đối với các trường hợp quá trình chấm thầu bị kéo dài làm hết hạn hồ sơ, chủ đầu tư cũng được quyền yêu cầu nhà thầu khôi phục hiệu lực để tiếp tục triển khai dự án.