Bộ GDĐT ban hành Quy chế mới về tuyển sinh và đào tạo sau đại học

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức ban hành Thông tư số 53/2026/TT-BGDĐT về Quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học. Theo quy chế mới này, công tác tuyển sinh trình độ thạc sĩ và tiến sĩ phải luôn được đặt dưới yêu cầu công khai, minh bạch và hoàn toàn khách quan.

Mọi ứng viên khi đã đáp ứng đủ các điều kiện cơ bản đều sẽ có cơ hội tham gia dự tuyển một cách bình đẳng. Điều này sẽ được thực hiện dựa trên những yêu cầu khắt khe của từng chương trình cũng như điều kiện bảo đảm chất lượng từ phía cơ sở đào tạo.

Quá trình tổ chức giảng dạy phải tuân thủ nghiêm ngặt theo chương trình đã được phê duyệt nhằm tạo sự thống nhất về chuẩn đầu ra và giá trị văn bằng. Những học viên hoàn thành xuất sắc toàn bộ khóa học hoặc một số học phần nhất định sẽ được công nhận tốt nghiệp, cấp bằng hoặc cấp chứng chỉ giáo dục đại học tương ứng.

Điểm nhấn đáng chú ý là các cơ sở đào tạo sẽ được giao quyền tự chủ tối đa, đi kèm với đó là trách nhiệm giải trình rành mạch. Đơn vị phải đảm bảo sự công bằng xuyên suốt quá trình tuyển sinh lẫn khâu tổ chức giảng dạy để mang lại chất lượng tốt nhất.

Về phương thức tổ chức, các cơ sở giáo dục có thẩm quyền tự quyết định hình thức đào tạo và xây dựng kế hoạch học tập toàn khóa phù hợp. Tuy nhiên, riêng đối với trình độ tiến sĩ, quy chế bắt buộc chỉ được phép tổ chức thực hiện dưới hình thức đào tạo chính quy.

Xuyên suốt quá trình học tập, nghiên cứu sinh sẽ chịu sự quản lý trực tiếp và đánh giá liên tục từ cơ sở đào tạo. Các học viên có thể lựa chọn học tập toàn thời gian tại trường để tham gia các hoạt động chuyên môn như trợ giảng, thực hành hoặc đăng ký học đủ 30 tín chỉ trong một năm học theo đúng kế hoạch đã ban hành.

Liên quan đến khung thời gian đào tạo, trình độ thạc sĩ sẽ được tính từ lúc quyết định nhập học có hiệu lực cho đến khi học viên hoàn tất việc nộp luận văn. Trong khi đó, thời gian đào tạo chuẩn đối với bậc tiến sĩ được quy định dao động từ 36 tháng đến 48 tháng tùy thuộc vào quyết định của từng trường nhằm đảm bảo phần lớn người học hoàn thành đúng hạn.

Mỗi nghiên cứu sinh sẽ được thiết kế một lộ trình học tập riêng biệt nằm trong khung thời gian chuẩn đã được phê duyệt. Tổng thời gian đào tạo tối thiểu để hoàn thành chương trình không được ít hơn hai phần ba và mức thời gian tối đa không được phép vượt quá 2,5 lần so với mốc thời gian chuẩn.

Ngoài ra, nếu người học tham gia thực hiện các nhiệm vụ quốc gia hoặc quốc tế theo quyết định của cấp có thẩm quyền từ 3 tháng trở lên thì khoảng thời gian này sẽ không bị tính vào tổng thời gian đào tạo. Đặc biệt, những trường hợp đã hết hạn đào tạo tối đa hoặc bị buộc thôi học vẫn có cơ hội đăng ký dự tuyển lại và được xem xét công nhận kết quả cũ nếu còn giá trị.

Quy chế mới cũng đặt ra những yêu cầu rất khắt khe đối với đội ngũ giảng viên tham gia đào tạo trình độ tiến sĩ. Theo đó, người đứng lớp bắt buộc phải mang chức danh giáo sư, phó giáo sư hoặc sở hữu bằng tiến sĩ thuộc ngành học phù hợp với học phần đang đảm nhiệm.

Trong trường hợp giảng viên chưa đạt học hàm giáo sư hay phó giáo sư, họ cần phải có tối thiểu 2 năm kinh nghiệm giảng dạy hoặc nghiên cứu khoa học kể từ thời điểm nhận bằng tiến sĩ. Đồng thời, những cá nhân này cũng phải sở hữu các công trình công bố khoa học thường niên bám sát với lĩnh vực chuyên môn.

Nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, quy chế hiện hành mở rộng cơ hội cho các trường mời giáo sư, tiến sĩ từ nước ngoài hoặc chuyên gia gốc Việt về nước tham gia công tác giảng dạy. Đối với bậc thạc sĩ, giảng viên phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn được quy định rõ trong Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15 cùng hệ thống chuẩn nghề nghiệp hiện hành.

Một điểm đổi mới mang tính thực tiễn cao là quy định dành riêng cho các khối ngành đặc thù như nghệ thuật, thể thao, đào tạo giáo viên hay sức khỏe. Ở những lĩnh vực này, người hướng dẫn dù chưa có bằng tiến sĩ nhưng nếu sở hữu các danh hiệu cao quý như Nghệ sĩ Nhân dân, Nhà giáo Ưu tú hay Thầy thuốc Nhân dân vẫn hoàn toàn đủ điều kiện đứng lớp.

Tương tự, những huấn luyện viên hoặc vận động viên từng vô địch quốc gia, quốc tế có năng lực chuyên môn và kinh nghiệm thực chiến dày dặn cũng sẽ được trao cơ hội tham gia giảng dạy.