Bộ GD&ĐT đề xuất nhiều điểm mới trong tuyển sinh và đào tạo sau đại học

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tiến hành lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học.

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện một khung pháp lý thống nhất cho cả bậc thạc sĩ lẫn tiến sĩ, dựa trên nền tảng của Luật Giáo dục và Luật Giáo dục đại học sửa đổi năm 2025.

Sau khi chính thức ban hành, văn bản này sẽ thay thế hoàn toàn các quy chế cũ tại Thông tư số 23/2021/TT-BGDĐT và Thông tư số 18/2021/TT-BGDĐT.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong dự thảo lần này chính là bước chuyển dịch mạnh mẽ từ quản lý quy trình sang kiểm soát chất lượng đầu ra, đồng thời đề cao trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục.

Thay vì can thiệp sâu vào nội bộ, Bộ chỉ đưa ra các nguyên tắc và chuẩn tối thiểu làm bệ đỡ.

Từ đó, các trường được trao quyền tự chủ tối đa để quyết định phương thức tuyển sinh, hình thức tổ chức lớp học cũng như kế hoạch đào tạo toàn khóa sao cho phù hợp nhất với thực tiễn, miễn là bảo đảm tính minh bạch và công bằng.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong số hóa hồ sơ người học cũng được khuyến khích mạnh mẽ.

Không chỉ tăng quyền tự chủ, mô hình mới còn tối ưu hóa tính liên thông và linh hoạt giữa các bậc học.

Theo đề xuất, kết quả học tập và chứng chỉ giáo dục đại học dùng để chuyển đổi tín chỉ sẽ có giá trị trong vòng 60 tháng.

Người học cần hoàn thành chương trình trong thời gian tối thiểu bằng hai phần ba và tối đa không quá 2,5 lần thời gian chuẩn.

Trường hợp quá hạn, học viên sẽ phải xét lại điều kiện đầu vào và chỉ được bảo lưu các học phần còn thời hạn công nhận.

Đặc biệt, mô hình đào tạo tích hợp sẽ mở ra cơ hội lớn cho học viên khi tích lũy đủ tín chỉ ở trình độ nào thì sẽ được xem xét công nhận và cấp bằng ở trình độ tương ứng đó.

Một định hướng mang tính chiến lược khác là việc gắn chặt đào tạo sau đại học với công tác nghiên cứu khoa học.

Dự thảo nêu rõ chương trình tiến sĩ sẽ chỉ tổ chức theo hình thức đào tạo chính quy nhằm kiến tạo môi trường học thuật chuyên sâu và nâng cao chất lượng cho nghiên cứu sinh.

Song song đó, năng lực của đội ngũ giảng viên cũng được siết chặt hơn qua các quy định về giảng viên hướng dẫn đồng cơ hữu hoặc chuyên gia nước ngoài, đi kèm các yêu cầu minh bạch về công bố khoa học và phản biện độc lập luận án.

Đặc biệt, lần đầu tiên Bộ đưa ra cơ chế miễn phản biện độc lập đối với những nghiên cứu sinh có kết quả nghiên cứu xuất sắc đạt chuẩn quốc tế cao, cụ thể là sở hữu ít nhất 03 bài báo thuộc danh mục WoS hoặc Scopus với tối thiểu 2 bài thuộc nhóm Q1.

Quy định mang tính cởi mở này, kết hợp cùng việc cho phép bảo vệ luận án trực tuyến khi cần thiết, được kỳ vọng sẽ tạo động lực lớn giúp nâng tầm vị thế của nền học thuật nước nhà trên trường quốc tế.