Bộ Công Thương đề xuất nhiều thay đổi lớn trong kinh doanh xăng dầu

Dự thảo được xây dựng theo hướng kế thừa những quy định còn phù hợp, đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định đã bộc lộ bất cập trong thực tiễn nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường xăng dầu trong giai đoạn mới.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc nâng điều kiện đối với thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu. Theo dự thảo, doanh nghiệp muốn trở thành thương nhân đầu mối phải có tối thiểu 36 tháng hoạt động liên tục với tư cách thương nhân phân phối, sở hữu kho tiếp nhận có sức chứa ít nhất 15.000 m³ và ít nhất 10 cửa hàng bán lẻ xăng dầu. Đồng thời, thương nhân đầu mối phải bảo đảm tổng nguồn cung tối thiểu 100.000 m³/năm; nếu không đạt mức này trong hai năm liên tiếp sẽ bị thu hồi giấy phép.

Dự thảo cắt giảm tối đa khâu trung gian, tạo lập chuỗi cung ứng thông suốt từ khâu tạo nguồn đến khâu phân phối. Theo Dự thảo Nghị định mới, thương nhân phân phối sẽ được bãi bỏ giấy xác nhận đủ điều kiện do Bộ Công Thương cấp, chuyển sang phương thức quản lý bằng hậu kiểm trên cơ sở báo cáo, đăng ký và kê khai của thương nhân nhằm giảm gánh nặng thủ tục hành chính.

Một nội dung quan trọng khác là đổi mới cơ chế điều hành giá theo nguyên tắc thị trường, trao quyền chủ động cho doanh nghiệp nhưng đồng thời tăng cường trách nhiệm và sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước.

Theo đó, Nhà nước không công bố giá cơ sở định kỳ như hiện nay, thay vào đó thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối được quyền tự quyết định và công bố giá bán lẻ trong hệ thống phân phối của mình trên cơ sở công thức giá quy định tại Nghị định. Sau khi điều chỉnh giá, thương nhân có trách nhiệm kê khai giá và gửi thông báo đến cơ quan quản lý để kiểm tra, giám sát.

Đối với vùng sâu, vùng xa, giá bán lẻ của thương nhân phân phối không được vượt quá mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn nhằm bảo đảm an sinh xã hội. Nhà nước chỉ công bố một yếu tố hình thành giá là chi phí kinh doanh định mức để thương nhân áp dụng, góp phần ngăn chặn việc tăng giá bất hợp lý.

Một điểm mới khác là yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý kinh doanh xăng dầu. Theo đó, thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối bắt buộc kết nối dữ liệu với Bộ Công Thương, cung cấp thông tin về kho chứa, tồn kho, tổng nguồn, hệ thống phân phối và kê khai giá. Đây sẽ là cơ sở để cơ quan quản lý theo dõi sát diễn biến cung - cầu và kịp thời điều hành thị trường.

Bên cạnh các giải pháp về tổ chức thị trường và quản lý nhà nước, Dự thảo cũng bổ sung các quy định đặc thù nhằm tăng cường bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Thương nhân bao tiêu sản phẩm xăng dầu được phép xuất nhập khẩu nguyên liệu, xăng dầu để điều hòa nguồn cung khi được Bộ Công Thương chấp thuận. Đồng thời, dự thảo tiếp tục duy trì quy định thương nhân đầu mối phải bảo đảm dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 20 ngày cung ứng, góp phần hạn chế nguy cơ gián đoạn nguồn cung.

Bộ Công Thương cho biết sẽ tiếp tục tổng hợp, tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp để hoàn thiện dự thảo trước khi trình Chính phủ xem xét, ban hành.