Đây là nhận định của một số Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 49 (AMM-49) diễn ra tại Vientiane, Lào ngày 24/7 với sự tham dự của 10 Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và Tổng Thư ký ASEAN.
Với chủ đề “Đưa Tầm nhìn thành hiện thực vì một Cộng đồng ASEAN năng động”, các Bộ trưởng đã tập trung thảo luận năm nội dung chính, gồm: Các biện pháp củng cố đoàn kết, thống nhất và vai trò trung tâm của ASEAN; triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025; nâng cao hiệu quả bộ máy tổ chức; hợp tác giữa ASEAN với các đối tác và trao đổi về tình hình khu vực và quốc tế.
 |
| Các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại hội nghị. Ảnh: Kyodo |
Đoàn Việt Nam do Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh dẫn đầu đã tham dự Hội nghị.
AMM là sự kiện cấp khu vực đầu tiên được tiến hành sau khi Tòa Trọng tài thường trực mới đây đã ra phán quyết trong vụ kiện Philippines – Trung Quốc, trong đó bác bỏ yêu sách chủ quyền của Trung Quốc đối với gần như toàn bộ Biển Đông.
Như nhiều dự đoán trước đó, vấn đề Biển Đông đã được các Bộ trưởng dành nhiều thời gian trao đổi tại AMM.
Theo đó, tại Hội nghị, các Bộ trưởng khẳng định tầm quan trọng của Biển Đông gắn liền với hòa bình, ổn định và hợp tác của khu vực; tiếp tục bày tỏ quan ngại về tình hình phức tạp gần đây trên Biển Đông, trong đó có việc bồi đắp và quân sự hóa, làm gia tăng căng thẳng, xói mòn lòng tin, ảnh hưởng tới hòa bình, an ninh và ổn định ở khu vực.
Nhiều Bộ trưởng nhấn mạnh trong bối cảnh hiện nay, ASEAN cần phát huy đoàn kết, thống nhất và vai trò trung tâm, đóng góp vào duy trì hòa bình, ổn định, kêu gọi kiềm chế và tạo môi trường thuận lợi cho việc giải quyết hòa bình các tranh chấp; Biển Đông cũng chính là phép thử đối với sự thống nhất và vai trò trung tâm của ASEAN.
Một số vấn đề liên quan đến Tòa Trọng tài được thành lập theo Phụ lục VII của Công ước Liên Hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 cũng được trao đổi.
Các Bộ trưởng cũng khẳng định lập trường nhất quán về giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982; tầm quan trọng của việc đề cao luật pháp quốc tế, các tiến trình pháp lý và ngoại giao đã được nhấn mạnh, kiềm chế, không sử dụng hay đe dọa sử dụng vũ lực; không quân sự hóa, không có các hành động làm phức tạp tình hình hoặc gia tăng căng thẳng, và đạt tiến triển thực chất trong việc thực hiện Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và xây dựng Bộ Quy tắc Ứng xử ở Biển Đông (COC).
Tại Hội nghị, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Phạm Bình Minh đánh giá cao nỗ lực của Lào trên cương vị Chủ tịch ASEAN, khẳng định Việt Nam sẽ cùng các nước thành viên phối hợp chặt chẽ với Lào hoàn thành tốt trọng trách này.
Phó Thủ tướng chia sẻ về tầm quan trọng của việc bảo đảm đoàn kết, thống nhất và vai trò trung tâm của ASEAN; đề cao ý thức cộng đồng và kết hợp hài hòa lợi ích quốc gia với lợi ích chung của ASEAN; đề nghị tăng cường trao đổi và phối hợp lập trường chung ASEAN về các vấn đề khu vực và quốc tế.
Về triển khai Tầm nhìn ASEAN 2025, Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam cam kết chủ động tham gia và đóng góp hiệu quả; đề nghị tiến hành đánh giá chất lượng cũng như các khó khăn trong triển khai các dòng hành động để kịp thời có giải pháp hoặc điều chỉnh phù hợp.
Về triển khai Kế hoạch Tổng thể Chính trị-An ninh ASEAN 2025, Phó Thủ tướng đề nghị tập trung tăng cường năng lực xử lý các thách thức an ninh cả truyền thống và phi truyền thống, vận hành các cơ chế “cảnh báo sớm” và “phản ứng nhanh”, thúc đẩy các biện pháp ngoại giao phòng ngừa và xây dựng lòng tin, xây dựng các quy tắc và chuẩn mực ứng xử nhằm ngăn ngừa và quản lý nguy cơ xung đột tiềm tàng.
Phó Thủ tướng cũng đưa ra nhiều kiến nghị trong các vấn đề liên quan khác. Hôm nay, 25/7, theo chương trình, sẽ diễn ra 10 Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN+1 với các bên Đối thoại (Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, Ấn Độ, Australia, New Zealand, Nga, Liên minh Châu Âu - EU và Canada).
