Bạo lực gia đình – Khi ngôi nhà không còn là nơi an toàn

Ngôi nhà  - nơi vốn được xem là để trở về sau những bộn bề của cuộc sống, nơi mỗi thành viên tìm thấy sự yêu thương, che chở và bình yên. Thế nhưng, với nhiều phụ nữ, cánh cửa khép lại cũng là lúc những trận đòn, lời chửi mắng.

Bạo lực gia đình (BLGĐ) không chỉ để lại những vết thương trên cơ thể mà còn tạo nên những tổn thương tâm lý kéo dài. Đằng sau những bức tường tưởng chừng yên ấm đó,lại là những câu chuyện chưa được kể, những tiếng kêu cứu bị lãng quên và những nạn nhân vẫn âm thầm chịu đựng.

Bạo lực gia đình vẫn tồn tại, lặng lẽ và dai dẳng!

Ngôi nhà không còn là nơi an toàn, BLGĐ không còn là chuyện riêng của mỗi gia đình mà là vấn đề của toàn xã hội, đòi hỏi sự quan tâm, can thiệp và hành động từ cộng đồng cũng như các cơ quan chức năng.

“Lá chắn” khiến bạo lực gia đình tiếp diễn

Từ lâu, không ít nạn nhân của BLGĐ chọn cách im lặng. Có người vì con, cũng có người vì sợ, hay có người vì xấu hổ… Chính sự chấp nhận, im lặng ấy đã vô tình trở thành "lá chắn" cho hành vi bạo lực tiếp diễn.

Những ngày qua, mạng xã hội lan truyền bài viết của tài khoản Facebook H.Y. tố cáo chồng là thầy giáo T.D. - giáo viên Trường THPT Nguyễn Trung Thiên (xã Thạch Khê, tỉnh Hà Tĩnh) có quan hệ ngoài hôn nhân, có con riêng và nhiều lần chửi bới, bạo hành vợ trong thời gian chung sống.

Trong bài đăng, người phụ nữ cho biết, sau nhiều năm kết hôn và có 3 con chung, chị ở nhà chăm sóc gia đình để chồng yên tâm công tác. Kèm theo bài viết là một số hình ảnh thể hiện thương tích ở vùng mắt, chân cùng đơn thuốc có nội dung chẩn đoán rối loạn trầm cảm tái diễn.

Được biết, Sở GD&ĐT Hà Tĩnh đã yêu cầu trường THPT Nguyễn Trung Thiên báo cáo sự việc. Đồng thời, phối hợp với Công an để xác minh, làm rõ.

Còn về phía trường THPT Nguyễn Trung Thiên, nhà trường cũng xác nhận, người bị tố cáo là giáo viên dạy môn Hóa tại trường. Ban Giám hiệu nhà trường cũng đã yêu cầu giáo viên này làm báo cáo giải trình về toàn bộ nội dung bị tố cáo và có báo cáo gửi lên Sở GD&ĐT Hà Tĩnh.

Có thể thấy được, đằng sau cánh cửa của không ít gia đình, vẫn còn tồn tại những nỗi đau thầm lặng mang tên bạo lực - một thách thức lớn đối với sự phát triển bền vững của cộng đồng và xã hội văn minh.

Việc chấm dứt BLGĐ, vì thế, không thể chỉ là một mục tiêu lý thuyết mà phải trở thành một cam kết cụ thể, hành động mạnh mẽ và nhân văn, thực hiện đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn.

Thực tiễn các vụ bạo hành cho thấy, phần lớn các vụ việc đều do nam giới gây ra, chiếm tới 83%. Điều đáng lo, trong xã hội hiện đại, vẫn có một bộ phận phụ nữ có trình độ học vấn cao nhưng cũng vẫn có thể trở thành nạn nhân của bạo lực và còn một bộ phận phụ nữ cam chịu, không lên tiếng, không đấu tranh với bạo lực vì nhiều lý do.

Theo một nghiên cứu được Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam đưa ra, 85% phụ nữ bị bạo hành có trình độ Cao đẳng, Đại học, Thạc sĩ. Bạo lực trong gia đình trí thức thường diễn ra âm thầm, được che giấu khéo léo nên rất khó phát hiện.

Kết quả Điều tra Quốc gia về bạo lực đối với phụ nữ năm 2020 cũng cho thấy, 63% phụ nữ Việt từng bị chồng bạo lực, 80% không chống trả và gần một nửa số đó chưa từng chia sẻ với ai.

Việc xem BLGĐ là "chuyện riêng" đã trở thành rào cản lớn nhất trong suốt nhiều năm qua, tạo ra im lặng bao bọc những người bị tổn thương, khiến họ đơn độc chống chọi và khó tìm được sự giúp đỡ kịp thời.

Khi sự bạo hành leo thang, từ những lời lẽ cay nghiệt đến hành vi xâm phạm thân thể, nhu cầu thiết yếu đầu tiên của nạn nhân chính là một nơi trú ẩn an toàn, một "điểm dừng" khẩn cấp để họ có thể tránh khỏi nguy hiểm ngay lập tức. Đây là lúc cộng đồng cần chìa bàn tay ra, giúp họ bình an giữa bão tố gia đình.

Ai cũng mong muốn trở về nhà sau một ngày dài tìm thấy sự bình yên và yêu thương. Nhưng với những người đang sống trong bạo lực, ngôi nhà lại trở thành nơi đáng sợ nhất.

Chấm dứt BLGĐ không phải là việc dễ dàng, càng không thể làm trong một sớm một chiều. Nhưng nếu mỗi người dám lên tiếng, dám thay đổi, và dám nói "không" với bạo lực, thì những cánh cửa khép kín kia sẽ không còn che giấu những tổn thương.

Để căn nhà thật sự là nơi để trở về - không phải để chịu đựng, mà là mái ấm, là nơi cảm nhận được sự được yêu thương.

Bạo lực gia đình không còn là “chuyện riêng trong nhà”

Không thể phủ nhận rằng hệ thống pháp luật về phòng, chống BLGĐ ngày càng hoàn thiện. Các quy định xử lý hành vi bạo lực, bảo vệ nạn nhân, hỗ trợ khẩn cấp… đã được ban hành.

Dù vậy, trong thực tế, việc áp dụng vẫn còn nhiều rào cản. Nhiều nạn nhân không biết đến quyền của mình, hoặc biết nhưng không dám sử dụng. Một số trường hợp, khi cơ quan chức năng can thiệp, nạn nhân lại xin "giải hòa" vì muốn giữ hòa khí gia đình. Bên cạnh đó, việc phát hiện và xử lý BLGĐ cũng không dễ dàng, bởi nó thường diễn ra trong không gian riêng tư, ít có chứng cứ rõ ràng.

Giữ gìn hạnh phúc gia đình là điều đáng trân trọng, nhưng không thể vì thế mà bỏ qua những hành vi gây tổn thương. Để BLGĐ không còn âm ỉ, có lẽ không chỉ cần những giải pháp lớn, mà còn cần thay đổi từ những điều rất nhỏ.

Luật sư Nguyễn Văn Tuấn – Giám đốc, Công ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật Sư TP cho biết, BLGĐ không chỉ là vấn đề đạo đức, ứng xử trong phạm vi gia đình, mà còn là hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, quyền tự do và sự an toàn của con người.

Theo quy định của Luật Phòng, chống BLGĐ năm 2022, BLGĐ được hiểu là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, tình dục, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình.

Các hành vi BLGĐ không chỉ dừng lại ở việc đánh đập, hành hạ, ngược đãi, mà còn bao gồm việc lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; Cô lập, kiểm soát, cản trở thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình; Cưỡng ép quan hệ tình dục; Chiếm đoạt, hủy hoại tài sản chung hoặc tài sản riêng; Cưỡng ép ra khỏi chỗ ở hợp pháp và các hành vi khác theo quy định pháp luật.

Như vậy, có thể thấy BLGĐ không còn được xem là “chuyện riêng trong nhà”, mà là hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến quyền con người, quyền được bảo vệ về sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản và sự an toàn của mỗi cá nhân trong gia đình.

Luật Phòng, chống BLGĐ năm 2022 quy định việc xử lý vi phạm có thể là xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.

Nhiều chế tài khác nhau với hành vi bạo lực gia đình

Theo Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, người có hành vi BLGĐ có thể phải chịu nhiều loại chế tài khác nhau, tùy theo tính chất, mức độ hành vi và hậu quả xảy ra.

Thứ nhất, về căn cứ xử lý chung, theo Điều 41 Luật Phòng, chống BLGĐ năm 2022, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống BLGĐ thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định pháp luật.

Thứ hai, về xử phạt hành chính, tại Mục 3 Chương 2 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ, quy định xử phạt vi phạm hành chính về phòng, chống BLGĐ.

Theo đó, người có hành vi BLGĐ có thể bị xử phạt hành chính đối với các nhóm hành vi như: xâm hại sức khỏe thành viên gia đình; Hành hạ, ngược đãi thành viên gia đình; xúc phạm danh dự, nhân phẩm; Cô lập, xua đuổi, gây áp lực thường xuyên về tâm lý; Ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình; Kiểm soát tài sản, thu nhập; Cưỡng ép thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở hợp pháp hoặc các hành vi bạo lực khác.

Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị buộc xin lỗi công khai nếu nạn nhân có yêu cầu, buộc chi trả chi phí khám chữa bệnh, khắc phục hậu quả, trả lại tài sản hoặc chấm dứt hành vi vi phạm.

Thứ ba, về trách nhiệm hình sự, nếu hành vi BLGĐ có đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.

 Một số tội danh thường được xem xét gồm:

Điều 134 Bộ luật Hình sự về tội "Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác" quy định: Áp dụng khi hành vi bạo lực gây thương tích, tổn hại sức khỏe cho nạn nhân đủ điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự.

Tùy tỷ lệ tổn thương cơ thể, công cụ, phương thức phạm tội, đối tượng bị hại và các tình tiết tăng nặng, người phạm tội có thể bị phạt cải tạo không giam giữ, phạt tù có thời hạn; trường hợp đặc biệt nghiêm trọng có thể bị xử lý ở khung hình phạt cao hơn.

Điều 140 Bộ luật Hình sự - Tội hành hạ người khác: Áp dụng đối với hành vi đối xử tàn ác hoặc làm nhục người lệ thuộc mình, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 185 Bộ luật Hình sự. Tội này có thể bị phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù tùy tính chất, mức độ và đối tượng bị xâm hại.

Điều 185 Bộ luật Hình sự - Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình: Đây là tội danh có liên quan trực tiếp đến quan hệ gia đình. Trường hợp người có hành vi thường xuyên làm cho nạn nhân đau đớn về thể xác, tinh thần hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà còn vi phạm thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Nếu hành vi phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, người khuyết tật nặng, khuyết tật đặc biệt nặng hoặc người mắc bệnh hiểm nghèo thì sẽ bị xử lý nghiêm khắc hơn.

Ngoài ra, tùy từng vụ việc cụ thể, người có hành vi BLGĐ còn có thể bị xem xét về các tội danh khác như làm nhục người khác, đe dọa giết người, hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản, cưỡng đoạt tài sản, bắt giữ người trái pháp luật hoặc các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm khác