Bảo đảm nguồn cung xăng dầu trước diễn biến căng thẳng ở Trung Đông

Diễn biến xung đột Mỹ - Israel và Iran đang làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng dầu thô từ khu vực Trung Đông - nơi cung cấp phần lớn nhu cầu năng lượng cho nhiều nền kinh tế châu Á.

Để xây dựng kịch bản nguồn cung xăng dầu trong bối cảnh khó khăn do xung đột, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, ngay khi chiến sự nổ ra, cơ quan này đã họp với hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn, Bình Sơn, các doanh nghiệp đầu mối lớn và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam); đồng thời báo cáo Bộ Công Thương để xây dựng các kịch bản, phương án ứng phó trước diễn biến giá thế giới tăng nhanh, nguồn cung khan hiếm và rủi ro từ eo biển Hormuz - nơi vận chuyển khoảng một phần tư sản lượng dầu thô toàn cầu.

Trên cơ sở các kịch bản, Bộ Công Thương dự kiến trình Thủ tướng Chính phủ nhiều phương án, đồng thời theo dõi sát diễn biến thị trường, tăng cường kiểm tra tình hình nhập khẩu, xuất bán, dự trữ và lưu thông xăng dầu của các thương nhân đầu mối.

Các doanh nghiệp được yêu cầu thực hiện nghiêm tổng nguồn xăng dầu tối thiểu năm 2026 theo tiến độ phân giao và bảo đảm nghĩa vụ dự trữ theo quy định.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cũng đã ban hành văn bản chỉ đạo Sở Công Thương các tỉnh, thành phố tăng cường kiểm tra việc chấp hành quy định kinh doanh xăng dầu tại các cửa hàng bán lẻ, bảo đảm nguồn cung ổn định, đáp ứng nhu cầu xã hội.

Lực lượng quản lý thị trường trung ương và địa phương được yêu cầu tăng cường kiểm tra, ngăn chặn tình trạng găm hàng, nâng giá bất hợp lý.

Đồng thời, Bộ Công Thương phối hợp với các bộ, ngành, trong đó có Bộ Tài chính, nghiên cứu phương án bình ổn giá xăng dầu theo các kịch bản khác nhau, kể cả trường hợp xung đột sớm hạ nhiệt hoặc kéo dài gây đứt gãy nguồn cung. Khi cần thiết, phương án sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu sẽ được tính đến.

Bộ cũng đã trình Chính phủ xem xét sớm ban hành nghị định thay thế các nghị định về kinh doanh xăng dầu để phù hợp tình hình thực tế; đề xuất phối hợp linh hoạt trong điều hành giá, xây dựng quy chuẩn chất lượng đối với các lô xăng dầu nhập khẩu nhằm rút ngắn thời gian cấp phép, đưa hàng vào lưu thông nhanh nhất.

Ảnh minh họa.

Một điểm quan trọng khác là bảo đảm nguồn lực tài chính cho doanh nghiệp.

Theo đó, Bộ Công Thương kiến nghị Ngân hàng Nhà nước và UBND các tỉnh, thành phố ưu tiên nguồn ngoại tệ, tín dụng cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh xăng dầu để nhập khẩu dầu thô, sản phẩm xăng dầu trong bối cảnh hiện nay.

Ở khâu sản xuất, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cho biết đã chỉ đạo Công ty Lọc hóa dầu Nghi Sơn làm việc với các bên nước ngoài tham gia dự án để cung cấp khẩn lượng dầu dự phòng, duy trì công suất vận hành.

Đồng thời, Tập đoàn làm việc với các chủ dầu để tối đa bán dầu khai thác trong nước cho các nhà máy lọc dầu nội địa trong trường hợp cấp bách.

Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) được yêu cầu chủ động xây dựng phương án nhập khẩu bổ sung, đa dạng hóa nguồn cung và tuyến vận chuyển, tối ưu công suất.

Trước mắt, Petrovietnam khẳng định vẫn bảo đảm nguồn cung trong một vài tháng tới.

Tuy nhiên, trong giai đoạn tiếp theo, tùy thuộc vào diễn biến thực tế, các cơ quan chức năng cần sớm tháo gỡ các nút thắt cơ chế để linh hoạt ứng phó.

Nhập sớm 50% lượng xăng dầu tạo nguồn của tháng 3

Theo đại diện Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), nếu các tuyến vận tải dầu thô truyền thống qua Trung Đông buộc phải thay đổi hoặc các quốc gia xuất khẩu áp dụng biện pháp hạn chế bán ra để ưu tiên an ninh năng lượng trong nước, thị trường sẽ đối mặt với hai hệ quả song hành: Khan hiếm nguồn hàng và giá tăng mạnh.

Không chỉ giá dầu thô tăng, giá xăng dầu thành phẩm cũng chịu áp lực do chi phí đầu vào và các loại phụ phí thị trường leo thang.

Phí bảo hiểm hàng hải, cước vận chuyển, chi phí tài chính… đều tăng tương ứng, kéo theo giá vốn kinh doanh tăng cao.

Trong kịch bản bất lợi, các hợp đồng nhập khẩu dài hạn cũng có thể bị ảnh hưởng bởi yếu tố bất khả kháng.

Ngoài ra, khi nguồn cung dầu thô bị hạn chế, một số quốc gia và nhà máy lọc dầu có thể tạm dừng hoặc hạn chế xuất khẩu để đảm bảo nhu cầu nội địa.

Điều này càng làm gia tăng khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc tạo nguồn, đồng thời đẩy mặt bằng giá và phụ phí thị trường lên mức cao hơn.

Trước diễn biến này, đại diện Petrolimex cho biết đã báo cáo Bộ Công Thương về tình hình đảm bảo nguồn cung, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm chủ động ứng phó với biến động thị trường.

Theo tính toán của Tập đoàn, tính đến đầu tháng 3/2026, tồn kho toàn hệ thống của Petrolimex được duy trì theo đúng quy định tại Nghị định về kinh doanh xăng dầu, đảm bảo đáp ứng đủ nhu cầu cho hệ thống phân phối.

Đây được xem là "đệm an toàn" quan trọng trong bối cảnh thị trường thế giới biến động khó lường.

Song song đó, Petrolimex chủ động triển khai kế hoạch tạo nguồn năm 2026 trên cơ sở kết hợp hai nguồn chính: Cung ứng từ hai nhà máy lọc dầu trong nước (Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn, Nhà máy lọc dầu Dung Quất) và nhập khẩu theo kế hoạch.

Đặc biệt, trong 10 ngày đầu tháng 3, doanh nghiệp đã tăng cường đưa xăng dầu về với khối lượng tương đương khoảng 50% lượng hàng nhập tạo nguồn của cả tháng, qua đó gia tăng dự trữ sớm, giảm thiểu rủi ro gián đoạn.

Việc đẩy nhanh tiến độ nhập hàng và phân bổ nguồn cung ngay từ đầu kỳ điều hành không chỉ giúp bảo đảm an toàn nguồn hàng, mà còn góp phần ổn định tâm lý thị trường trong bối cảnh thông tin chiến sự dồn dập.

Petrolimex cũng đã chỉ đạo các công ty TNHH MTV trên toàn quốc chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng địa phương xây dựng phương án điều độ nguồn hàng phù hợp với nhu cầu thực tế từng khu vực.

Các đơn vị được yêu cầu tăng cường theo dõi sát diễn biến tiêu thụ, đặc biệt tại các địa bàn có nguy cơ biến động nhu cầu đột biến; kịp thời điều chuyển hàng hóa giữa các kho, cảng, tổng kho để đảm bảo không xảy ra tình trạng thiếu hàng cục bộ.

Đại diện Petrolimex cũng khẳng định sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm đảm bảo đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiêu dùng và sản xuất - kinh doanh trong hệ thống phân phối của Petrolimex, góp phần ổn định thị trường xăng dầu trong nước.