Bàn thờ Tổ quốc – Nét đẹp văn hóa thiêng liêng mỗi độ Tết đến Xuân về

Trọng Nghĩa

Những ngày giáp Tết, trên khắp các xóm ấp vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc, hình ảnh người dân Cà Mau tất bật dựng bàn thờ Tổ quốc, thành kính “mời Bác về ăn Tết” đã trở thành nét sinh hoạt văn hóa đặc trưng, thấm đẫm nghĩa tình và lòng biết ơn. Từ mỗi nếp nhà, truyền thống thiêng liêng ấy lặng lẽ lan tỏa, vun bồi tinh thần yêu nước, gắn kết các thế hệ trong khoảnh khắc sum vầy đầu xuân.

Nếp nhà ấm lửa, đượm nghĩa tình nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc

Khi gió chướng bắt đầu se lạnh, mang theo hương vị đặc trưng của miền đất cuối trời Tổ quốc, căn nhà nhỏ của ông Trịnh Hoàng Hiệp (73 tuổi, ngụ ấp Rạch Cui, xã Khánh Bình, tỉnh Cà Mau) lại rộn ràng hơn thường lệ. Tiếng cười nói hòa trong nhịp lao động hối hả của con cháu, tất bật chuẩn bị dựng bàn thờ Tổ quốc – hay theo cách gọi mộc mạc, thân thương của người dân Nam Bộ, là “bàn thờ Bác” – để “mời Bác về ăn Tết”.

Trong khi người lớn làm khung bàn thờ Tổ quốc, thành kính “mời Bác về ăn Tết”, thì trẻ nhỏ cũng háo hức tham gia, tự do sáng tạo với nhiều cách trang trí sinh động.

Không gian ngôi nhà như bừng sáng trong sắc đỏ của cờ Tổ quốc, sắc xanh của lá dừa, xen lẫn sắc vàng của hoa kiểng. Từng bàn tay thoăn thoắt chẻ lá, dựng khung, buộc dây, treo cờ. Trẻ nhỏ quây quần bên người lớn, vừa xem vừa phụ giúp tạo hình những con vật, chong chóng từ lá dừa, khiến không khí ngày xuân thêm rộn rã, ấm áp.

Ông Hiệp cho biết, gia đình ông duy trì việc lập bàn thờ Bác đã nhiều năm nay, trở thành nét sinh hoạt không thể thiếu mỗi dịp Tết đến, xuân về.

“Nhờ công ơn của Bác mới có ngày hôm nay – đất nước hòa bình, người dân cơm no áo ấm. Lập bàn thờ mời Bác về ăn Tết là cách để gia đình tưởng nhớ, tri ân, đồng thời dạy con cháu biết ơn, giữ gìn truyền thống yêu nước của ông cha” - ông Hiệp chia sẻ, ánh mắt ánh lên niềm tự hào.

Trên bàn thờ được bày biện trang trọng: di ảnh Bác Hồ, quốc kỳ, lư hương nghi ngút khói, hoa tươi, mâm ngũ quả. Mỗi khi trong nhà có bánh trái, trà rượu, con cháu đều thành kính dâng lên, như một lời tri ân lặng lẽ nhưng sâu sắc gửi đến vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc.

Nơi gắn kết yêu thương, vun bồi truyền thống

Bàn thờ Tổ quốc, thành kính “mời Bác về ăn Tết”, được đặt ở vị trí trang trọng nhất trong nhà để các thành viên trong gia đình sớm tối dâng hương, bày tỏ lòng biết ơn.

Không chỉ là nghi thức tâm linh, việc lập bàn thờ Tổ quốc còn trở thành dịp để các thế hệ trong gia đình sum họp, gắn kết yêu thương, truyền trao những giá trị truyền thống.

Ông Lâm Như Ý (ngụ ấp Rạch Cui, xã Khánh Bình) cho biết, sau những ngày đi làm ăn xa, cuối năm trở về là lúc cả đại gia đình quây quần, cùng nhau dựng bàn thờ Bác.

“Đây là khoảng thời gian rất ý nghĩa. Cả nhà vừa làm, vừa trò chuyện, ôn lại những vui buồn trong năm. Ông bà, cha mẹ kể cho con cháu nghe về truyền thống yêu nước, về sự hy sinh của bao thế hệ để có cuộc sống yên bình hôm nay. Trong lúc dựng bàn thờ, ai cũng có việc để làm, người lớn trang trí, trẻ nhỏ thì tạo hình từ lá dừa, không khí rất vui và ấm cúng” – ông Ý chia sẻ.

Ở cùng ấp, bà Hồ Thị Ánh cũng duy trì thói quen lập bàn thờ Tổ quốc suốt hàng chục năm qua, kể từ ngày về cất nhà tại địa phương.

“Năm nào gia đình tôi cũng tự tay làm bàn thờ, thắp nhang mời Bác về ăn Tết, hoàn toàn tự nguyện. Làm riết thành quen, thấy ấm lòng lắm. Năm nào chưa làm là bồn chồn, thiếu thiếu. Những khi chồng đi làm xa, tôi cùng con cháu vẫn chuẩn bị chu đáo” - bà Ánh tâm sự.

Nếp nhà lan tỏa thành nét đẹp văn hóa cộng đồng

Người dân Cà Mau lập bàn thờ Tổ quốc, thành kính “mời Bác về ăn Tết”, đã trở thành nét đẹp truyền thống, được gìn giữ và truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Cà Mau, lập bàn thờ Tổ quốc – hay còn gọi thân mật là “bàn thờ Bá” – đã trở thành truyền thống đẹp, được người dân gìn giữ và lan tỏa qua nhiều thế hệ.

Bàn thờ thường được đặt trang trọng trước sân hoặc một bên gian chính của ngôi nhà. Tùy điều kiện từng gia đình, cách trang trí có khác nhau, song phổ biến vẫn là tận dụng vật liệu thân thuộc như lá dừa, lá đủng đỉnh, hoa kiểng, kết hợp nhiều chi tiết thủ công tạo điểm nhấn không gian Tết. Có gia đình còn gắn thêm đèn chớp, khiến bàn thờ lung linh, rực rỡ khi màn đêm buông xuống.

Ngoài mâm ngũ quả, bánh mứt, nhiều gia đình còn dâng mâm cơm ngày Tết, hằng ngày thắp nhang, dâng trà bánh thể hiện lòng thành kính. Mỗi nén nhang được thắp lên không chỉ là sự tri ân, mà còn gửi gắm ước vọng về một năm mới bình an, hạnh phúc, quê hương ngày càng đổi thay, phát triển.

Theo thống kê, hiện toàn tỉnh Cà Mau có hàng nghìn hộ dân lập bàn thờ Tổ quốc trước nhà mỗi dịp Tết. Ở nhiều xóm, ấp, hầu như nhà nào cũng có bàn thờ Bác, tạo nên không gian văn hóa đặc trưng, thấm đẫm tinh thần yêu nước, nghĩa tình và lòng biết ơn.

Giữa nhịp sống hiện đại, truyền thống lập bàn thờ Tổ quốc vẫn được người dân Cà Mau gìn giữ như một biểu tượng thiêng liêng, nhắc nhở mỗi người về cội nguồn, về trách nhiệm gìn giữ độc lập, hòa bình và vun đắp tương lai cho thế hệ mai sau.