“Bán” bằng... mọi giá

Thưa các bạn, nếu có ai đã đi trên tuyến đường Pháp Vân — Cầu Giẽ - Ninh Bình, nhất là vào các ngày lễ, thì các bạn sẽ nhận ra một điều: Tắc đường đến hàng chục ki-lô-mét chỉ vì trạm thu phí (TTP). Trên tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (thực ra là thấp tốc) hiện có 4 TTP: Đại Xuyên, Vực Vòng, Liêm Tuyền và Cao Bồ.

Trong đó, TTP Đại Xuyên là “yết hầu” trên tuyến. Mặc dù nhà đầu tư Tổng công ty Đầu tư và Phát triển đường cao tốc (VEC) đã áp dụng công nghệ mới, đưa thẻ điện tử (RFID) vào sử dụng tại tất cả các TTP trên toàn tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình.

Tuy nhiên, do TTP Đại Xuyên là trạm dùng chung giữa hai đơn vị là Công ty cổ phần BOT Pháp Vân - Cầu Giẽ (vẫn sử dụng vé giấy thông thường) và VEC nên quy trình thu phí ở đây qua nhiều công đoạn khiến phương tiện phải dừng tại trạm lâu hơn, kéo theo dồn ứ phương tiện giao thông vào những ngày nghỉ, ngày lễ, tết…

Chúng ta đã “chặt khúc” các tuyến đường đề “bán”. Ai được “mua” thì có trời mới biết, vì “minh bạch” đang quá xa lạ, xa xỉ ở Việt Nam.

Thấy được tình trạng “cao tốc” thành “thấp tốc”, VEC đã đề xuất với Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) bỏ TTP Đại Xuyên bằng giải pháp thu phí liên thông giữa hai tuyến cao tốc Pháp Vân — Cầu Giẽ và Cầu Giẽ - Ninh Bình, tức là giữa hai “nhà đầu tư” phải “liên kết”.

Về lâu dài, VEC cũng đã đề xuất Bộ GTVT triển khai dự án thu phí tự động không dừng theo công nghệ RFID trên các tuyến mô hình xã hội hóa (XHH) giúp tiết kiệm chi phí hơn so với việc sử dụng vé giấy do thẻ cứng có thể tái sử dụng được nhiều lần, kiểm soát được mã thẻ gắn với từng phương tiện, đầu ra có thể kiểm tra thông tin nhanh chóng.

Thực tế là, chúng ta đã “bán” bằng mọi giá và sinh ra rất nhiều… hệ lụy.

Từ khi thực hiện chính sách đổi mới, với chủ trương phát huy nội lực, kêu gọi sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế, cá nhân, tổ chức vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, cụm từ XHH xuất hiện và được nhắc đến trong các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước cũng như trên các phương tiện thông tin đại chúng, như việc XHH các lĩnh vực giáo dục, văn hóa, y tế…

Ngành GTVT có lẽ là ngành được ca “khúc ca khải hoàn” hay nhất về XHH đầu tư trong lĩnh vực hạ tầng. Hãy bình tâm để hỏi nhau rằng: Nên hiểu và thực hiện việc XHH như thế nào cho đúng và phù hợp? Chúng ta có đang lạm dụng cụm từ XHH hay không?

Đã đến lúc cần phải đánh giá một cách tổng thể về vấn đề XHH hiện nay, về hiệu quả của việc XHH mà chúng ta đã thực hiện. Đồng thời, cần phải có quy định và cơ chế quản lý phù hợp, đừng để cho việc XHH bị lợi dụng.

Đừng để XHH nhưng thực chất “bán” bằng mọi giá. Đừng để “thông” chỗ này, “tắc” chỗ khác.