Bài cuối: Miễn học phí để "không ai bị bỏ lại phía sau"

Quyết định miễn học của Bộ Chính trị thể hiện quan điểm xuyên suốt tư tưởng Hồ Chí Minh, của Đảng ta "ai cũng được học hành"; "giáo dục - đào tạo là quốc sách hàng đầu".

Để chính sách miễn học phí đi vào thực tế một cách hiệu quả, theo nhiều chuyên gia cho rằng, cần có các giải pháp đồng bộ về cơ sở hạ tầng, đội ngũ giáo viên, nguồn lực tài chính, nâng cao chất lượng giáo dục cũng như chất lượng đào tạo tại các trường phổ thông công lập.

“Xóa nhòa” khoảng cách giáo dục

Quyết định của Bộ Chính trị về miễn học phí là niềm vui, niềm ao ước bấy lâu của hàng triệu gia đình Việt. Đây là dấu mốc quan trọng trong lĩnh vực giáo dục, một chủ trương phù hợp với xu thế phát triển của nền kinh tế tri thức và một bước tiến quan trọng trong việc đảm bảo quyền được giáo dục cơ bản cho tất cả trẻ em.

Theo chia sẻ của TS Nguyễn Tùng Lâm - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam, chính sách miễn học phí không chỉ mang đến lợi ích trực tiếp cho học sinh và gia đình mà còn góp phần xây dựng một xã hội tiến bộ và phát triển bền vững.

Đầu tiên, chính sách này hướng đến một nền giáo dục bình đẳng – nơi tất cả học sinh đều có cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng. Điều này góp phần "xóa nhòa" khoảng cách giáo dục giữa các tầng lớp xã hội và đảm bảo sự công bằng.

Hơn nữa, chính sách này còn giảm bớt gánh nặng tài chính cho các gia đình, đặc biệt là những gia đình có thu nhập thấp hoặc trung bình.

Khi không phải lo lắng về học phí, các em sẽ tập trung hơn vào việc học và nâng cao kết quả học tập. Từ đó, khuyến khích học sinh tiếp tục học lên cao hơn, tăng tỷ lệ hoàn thành Chương trình Giáo dục phổ thông.

TS Nguyễn Tùng Lâm cho rằng, miễn học phí nâng cao chất lượng giảng dạy và tạo ra môi trường học tập tốt hơn cho học sinh.

Quyết sách này không chỉ góp phần xây dựng một hệ thống giáo dục bền vững và chất lượng cao, mà còn hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực tương lai của đất nước.

Việc Bộ Chính trị quyết định thực hiện miễn toàn bộ học phí cho học sinh trên toàn quốc là quyết định nhân văn, đúng đắn, đặc biệt trong giai đoạn đất nước bước vào “kỷ nguyên vươn mình”.

Thông qua chính sách miễn học phí sẽ khuyến khích học sinh tích cực hơn trong học tập; Tạo điều kiện cho các em đến trường, nhất là học sinh ở những vùng nông thôn còn khó khăn hay học sinh ở vùng sâu, vùng xa nhưng không được hưởng các chính sách ưu tiên, hỗ trợ.

“Không để ai bị bỏ lại phía sau"

Đối với quyết sách miễn học phí cho học sinh từ mầm non tới THPT công lập, PGS.TS Bùi Thị An (nhà khoa học, nguyên đại biểu Quốc hội Khóa XIII) khẳng định, đây là quyết định tuyệt vời, hợp lòng dân khi họ mong đợi nhiều năm và giờ đã được thực hiện. Điều này giải quyết được một loạt vấn đề, cho thấy thực hiện đúng “giáo dục là quốc sách hàng đầu”.

Theo PGS.TS Bùi Thị An, miễn học phí chuẩn bị cho việc giải quyết nguồn nhân lực trong tương lai; Nâng cao chất lượng học tập; Không phân biệt giàu nghèo, vùng sâu vùng xa, thể hiện sự công bằng trong xã hội.

Hơn nữa, chính sách thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đến công tác an sinh xã hội, đáp ứng mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

GS.TS Phạm Tất Dong - Nguyên Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Khuyến học Việt Nam cho biết, năm 1945, Chính phủ lâm thời họp phiên đầu tiên bàn về vấn đề “làm sao để tất cả trẻ em đi học không mất tiền”?.

Trong giai đoạn gian khổ như kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ mà đi học cũng không mất tiền thì chính sách miễn học phí là chủ trương đúng đắn.

“Làm như thế nào để trẻ em đến trường với nền giáo dục rẻ, chất lượng, không hao tổn túi tiền của bố mẹ. Học phí Việt Nam không cao, tuy nhiên, toàn bộ học sinh công lập được miễn học phí từ năm học tới thể hiện Đảng và Nhà nước quan tâm, tất cả trẻ em đều được đến trường với tinh thần phổ cập giáo dục” – GS.TS Phạm Tất Dong nhận định.

Theo GS.TS Phạm Tất Dong, bên cạnh miễn học phí, Nhà nước nên xem xét lộ trình giảm dần và tiến tới miễn các khoản phụ phí để giảm bớt áp lực kinh tế cho phụ huynh.

Hy vọng trong tương lai, các nhà lãnh đạo có thể nghiên cứu kỹ hơn nữa để sớm có những chính sách mới tạo ra sự bình đẳng, công bằng giữa tất cả trẻ em.

Liên quan đến chính sách miễn học phí cho học sinh, theo đại diện truyền thông Bộ GD&ĐT, hiện đây mới là chủ trương của Bộ Chính trị và Bộ GD&ĐT cũng đang lấy ý kiến góp ý với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về miễn học phí.

“Hiện, chính sách miễn học phí chưa triển khai nên chưa có tổng hợp, đánh giá. Còn về vấn đề tài chính, Bộ Tư pháp còn phải thẩm định, cân đối kinh phí của Bộ” - đại diện truyền thông Bộ GD&ĐT cho hay.

Có lẽ còn nhiều vấn đề khi đưa chính sách vào thực tế, nhưng không thể phủ nhận rằng đây là một tín hiệu đáng mừng đối với ngành Giáo dục và hàng triệu gia đình Việt Nam.

Chăm lo cho giáo dục không chỉ là trách nhiệm của Đảng và Nhà nước mà còn của toàn xã hội. Và việc miễn học phí cho học sinh công lập từ mầm non đến THPT là một bước đi quan trọng, thể hiện tầm nhìn chiến lược và sự đầu tư đúng đắn cho tương lai.

Hy vọng rằng, với chủ trương này, mọi trẻ em Việt Nam sẽ đều có cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng, góp phần xây dựng một xã hội công bằng, văn minh và phát triển.

Triển khai Kết luận của Bộ Chính trị tại Công văn số 13594-CV/VPTW ngày 1/3/2025 của Văn phòng Trung ương Đảng về việc miễn học phí cho học sinh mầm non và học sinh THPT trong hệ thống trường công lập, trên cơ sở rà soát quy định hiện hành, Bộ GD&ĐT cho biết, đối tượng không phải đóng học phí theo quy định của Luật Giáo dục 2019 là HS tiểu học; Đối tượng miễn học phí theo quy định của Luật Giáo dục 2019 gồm: Trẻ em mầm non 5 tuổi; học sinh THCS. Như vậy, triển khai kết luận của Bộ Chính trị tại Công văn số 13594- CV/VPTW ngày 1/3/2025, sẽ bổ sung thêm các đối tượng được miễn học phí là: (1) Trẻ em, học sinh mầm non dưới 5 tuổi đang học tại các cơ sở giáo dục; (2) học sinh THPT, học sinh học văn hoá THPT tại các cơ sở giáo dục. Đánh giá tác động đến ngân sách Nhà nước, Bộ GD&ĐT cho biết, theo số liệu thống kê năm học 2023-2024, hiện cả nước có 23,2 triệu học sinh. Bộ GD&ĐT căn cứ theo mức học phí tối thiểu theo quy định tại Nghị định số 81/2021/NĐ-CP và Nghị định số 97/2023/NĐ-CP của Chính phủ để ước tính như sau: Tổng nhu cầu kinh phí ngân sách Nhà nước phải chỉ trả để thực hiện miễn học phí cho trẻ em mầm non, học sinh phổ thông công lập và hỗ trợ học phí cho trẻ em mầm non, học sinh phổ thông ngoài công lập là trên dưới 30 nghìn tỷ đồng (mức ngân sách cần đảm bảo sẽ phụ thuộc vào mức học phí cụ thể của từng tỉnh/TP trực thuộc Trung ương theo thẩm quyền của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định trên cơ sở quy định mức sàn, trần học phí quy định của Chính phủ). Tổng ngân sách nhà nước đã thực hiện miễn (không thu) học phí đối với: Trẻ em mầm non 5 tuổi; học sinh tiểu học; học sinh THCS từ năm học 2025- 2026 là 22,5 nghìn tỷ đồng. Như vậy, số ngân sách Nhà nước tăng thêm khi thực hiện chính sách theo Nghị quyết của Quốc hội là 8,2 nghìn tỷ đồng. Đối với người dân, Bộ GD&ĐT cho biết, người dân là đối tượng trực tiếp thụ hưởng từ chính sách, góp phần giảm bớt gánh nặng kinh tế đối với gia đình khó khăn; Thúc đẩy tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ đối với phần học phí tiết kiệm được; Tạo tâm lý tích cực, củng cố niềm tin với Đảng và Chính phủ.