Bài 2: Quảng Ninh khẳng định vai trò điều phối của Mặt trận trong mô hình mới

Điều phối thống nhất, chấm dứt “mạnh ai nấy làm”

Thực tiễn sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) và các tổ chức chính trị – xã hội theo mô hình mới tại Quảng Ninh đang cho thấy nhiều chuyển biến tích cực.

Điểm nổi bật là việc vận hành thống nhất, bài bản, giúp khắc phục căn bản tình trạng trùng lặp, chồng chéo trong tổ chức phong trào, đặc biệt ở các chương trình an sinh xã hội và thi đua cơ sở.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hường, Phó Chủ tịch kiêm Chánh Văn phòng Ủy ban MTTQ tỉnh Quảng Ninh, trước khi thí điểm mô hình mới, các tổ chức đoàn thể thường triển khai nhiệm vụ riêng lẻ.

Nhiều chương trình mục tiêu quốc gia như xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững có sự tham gia của nhiều tổ chức nhưng thiếu đầu mối điều tiết, dẫn tới lãng phí nguồn lực và gây áp lực cho cơ sở.

Từ năm 2018, Quảng Ninh bắt đầu thí điểm mô hình cơ quan tham mưu, giúp việc chung cho khối MTTQ và các tổ chức chính trị – xã hội ở cấp tỉnh và huyện.

Dù thời điểm đó Trung ương chưa áp dụng, tạo ra sự “lệch pha” nhất định, song quá trình vận hành đã giúp địa phương tích lũy nhiều kinh nghiệm thực tiễn, từng bước tháo gỡ những vướng mắc phát sinh.

Nên khi hoạt động của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội (cấp tỉnh, xã) theo mô hình mới, tỉnh Quảng Ninh đã có những kinh nghiệm thực tế. Nhiều vấn đề khúc mắc từ thời gian thí điểm đã được giải quyết.

Một minh chứng rõ nét là công tác chăm lo Tết cho người nghèo. Trước đây, có tình trạng một số hộ nhận nhiều phần quà, trong khi hộ khác lại không được hỗ trợ.

Khi MTTQ giữ vai trò chủ trì tổng hợp và là đầu mối phát ngôn, việc phân bổ được thực hiện đồng bộ, công khai, chấm dứt tình trạng trùng lặp, thiếu công bằng.

MTTQ tỉnh Quảng Ninh cũng thực hiện công khai danh sách, sao kê các nguồn lực xã hội hóa trên phương tiện thông tin đại chúng; kiên quyết từ chối những trường hợp trao quà không đúng đối tượng, nhằm bảo đảm sự minh bạch và công bằng cho các hộ khó khăn.

Giữ “chung” để mạnh hơn, giữ “chia” để không mất bản sắc

Trong các chương trình lớn như xây dựng nông thôn mới hay chỉnh trang đô thị, vai trò điều phối của MTTQ tiếp tục được khẳng định.

Mặt trận giữ vai trò chủ trì chung, đồng thời phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng tổ chức theo đúng đối tượng và thế mạnh, qua đó phát huy hiệu quả đặc thù của mỗi đoàn thể, tránh chồng chéo trong triển khai.

Mô hình mà Quảng Ninh đang áp dụng được khái quát bằng công thức “9 chung, 14 chia”. Theo đó, các nội dung về con người, kinh phí, bộ máy quản trị và ứng dụng công nghệ thông tin được dùng chung; trong khi 14 nội dung chuyên môn đặc thù của từng tổ chức vẫn được giữ riêng, bảo đảm tính độc lập tương đối.

Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Thu Hường, Phó Chủ tịch kiêm Chánh văn phòng Ủy ban MTTQ tỉnh Quảng Ninh, đây cũng là vấn đề cần tiếp tục được Trung ương hướng dẫn cụ thể hơn, nhằm hài hòa giữa yêu cầu thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo và việc giữ gìn bản sắc, tính đặc thù của từng tổ chức chính trị – xã hội.

Cùng với đó, công tác Đảng trong mô hình mới cũng đặt ra những yêu cầu hoàn thiện. Việc đưa các hội do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ về trực thuộc MTTQ giúp thống nhất đầu mối lãnh đạo, song sự khác biệt trong cấp quản lý Đảng bộ MTTQ giữa Trung ương và địa phương vẫn gây không ít khó khăn trong thực tiễn.

Bên cạnh những kết quả tích cực, mô hình mới cũng đối mặt với thách thức về nhân sự sau tinh gọn, áp lực kiêm nhiệm ở cấp xã và những bất cập về quy định chức danh chuyên trách.

Dù vậy, thực tiễn tại Quảng Ninh cho thấy mô hình mới đang phát huy hiệu quả rõ rệt trong điều phối nguồn lực xã hội, bảo đảm công khai, minh bạch và tránh lãng phí.

Việc tiếp tục tổng kết, hoàn thiện mô hình, trên cơ sở thống nhất cao từ Trung ương, được xem là điều kiện then chốt để phát huy tối đa vai trò của MTTQ và các tổ chức thành viên trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.