Bài 2: Kiểm soát súng đạn - Nhà Trắng “vượt mặt” Quốc hội

Chấm dứt “đại dịch”súng đạn

Ngày 5/1, trong cuộc họp báo được truyền hình trực tiếp tại Phòng Đông (East Room) của Nhà Trắng cùng với thân nhân của các nạn nhân thiệt mạng và những người chết hụt trong các vụ xả súng ở Mỹ, Tổng thống Barack Obama đã chính thức công bố quy định mới nhằm thắt chặt kiểm soát súng đạn, đồng thời kêu gọi nước Mỹ thức tỉnh trước tình trạng bạo lực súng đạn đã cướp đi hàng chục nghìn sinh mạng người dân nước này mỗi năm.

Một số điểm chính trong quy định mới gồm: kiểm tra bắt buộc nhân thân người mua súng, tăng cường hệ thống kiểm tra lý lịch người mua súng, tất cả những người bán súng đều phải có giấy phép, mở rộng việc điều trị tâm lý, thông báo công khai các trường hợp mắc bệnh tâm thần, cải thiện luật kiểm soát súng đạn, nghiên cứu các công nghệ đảm bảo an toàn khi sử dụng súng, ngăn chặn các hành vi bạo lựctrong nước.

Theo đó, Cục Quản lý Rượu,Thuốc lá và Vũ khí Mỹ (ATF), cơ quan trực tiếp thực hiện các hoạt động kiểm soát súng đạn, sẽ yêu cầu người bán súng tại cửa hàng, triển lãm súng đạn hoặc qua internet phải có giấy phép kinh doanh.

ATF cũng hoàn thiện quy định kiểm tra lý lịch đối với người muốn mua vũ khí nguy hiểm, không phân biệt cá nhân hay tổ chức, doanh nghiệp hay các thực thể...

Tổng thống B.Obama cũng lên tiếng bảo vệ các quyết định hành pháp mới của mình nhằm siết chặt việc kiểm tra lý lịch các đối tượng muốn mua súng.

Tổng thống Mỹ nhấn mạnh, hành động của ông không “tước đi súng của mọingười”. Ông Obama so sánh việc kiểm soát súng đạn giống như cách Mỹ từng thực hiện để hạn chết hương vong do tai nạn giao thông hay dùng vân tay để mở khóa máy tính bảng.

Theo ông Obama, các bước đi này phù hợp với Hiến pháp Mỹ và quyền mang theo súng của người dân. Ông chủ Nhà Trắng nhấn mạnh, ông từng giảng dạy về các quy định trong Hiến pháp nên “nắm được ít nhiều trong lĩnh vực này”, đồng thời cảnh cáo những phe phái vận động ủng hộ quyền tự do sử dụng súng đạn không được tìm cách ngăn cản các quyết định của Quốc hội.

Ông Obama chỉ rõ: “Mặcdù hiện họ có thể kiểm soát Quốc hội, song họ không thể nắm giữ sinh mệnh của người dân Mỹ”. Tổng thống B.Obama tin tưởng các biện pháp hành chính này có thể đứng vững trước bất kỳ thách thức pháp lý nào.

Ông Obama cũng nêu rõ những biện pháp này có thể không ngăn được tất cả các vụ xả súng hay hành động bạo lực nhưng sẽ giúp bảo vệ tính mạng của nhiều người.

Bạo lực liên quan tới súng đạn và kiểm soát súng đạn vẫn là một trong những vấn đề bất đồng lớn giữa chính quyền Tổng thống Obama và Quốc hội Mỹ do phe Cộng hòa toàn quyền chi phối.

Nhà Trắng thì muốn ban hành một đạo luật siết chặt quản lý súng đạn, song đề xuất này vấp phải sự phản đối của đa số nghị sĩ Cộng hòa.

Tổng thống Obama bắt đầu “thăm dò” khả năng dùng quyền hành pháp để siết chặt quản lý súng đạn sau vụ xả súng đẫm máu hồi tháng 10/2015 tại Trường Cao đẳng Cộng đồng Umpqua ở Roseburg, bang Oregon và vấn đề càng cấp thiết sau vụ xả súng nhằm vào một trung tâm bảo trợ xã hội dành cho người khuyết tật tại thành phố San Bernadino của tiểu bang California hồi tháng 11 vừa qua.

Các nhà phân tích cho rằng, bước đi đơn phương mới nhất củaTổng thống B.Obama được dự báo sẽ châm ngòi cho một cuộc tranh cãi dai dẳng dẫn đến các động thái pháp lý.

Phe Cộng hòa ngay lập tức đã lên tiếng cáo buộc ông Obama đã vượt quá quyền hạn. Chủ tịch Hạ viện Paul Ryan đã chỉ trích việc Nhà Trắng không tham vấn Quốc hội về vấn đề này và khẳng định Tổng thống sẽ không thể được Quốc hội ủng hộ nếu các nghị sĩ Mỹ không biết chi tiết về kế hoạch kiểm soát súng đạn của chính quyền.

Sự kiện này cũng thu hút sựquan tâm của các ứng cử viên Tổng thống tiềm tàng của hai đảng. Tỷ phú Donal Trump, ứng cử viên dẫn đầu của đảng Cộng hòa, chỉ trích kế hoạch của chính quyền là một bước trong lộ trình không cho phép mua bán súng.

Trong khi đó, ứng cử viên nặng ký nhất của đảng Dân chủ Hyllary Clinton mặc dù ủng hộ quyết định của Tổng thống Obama nhưng cảnh báo rằng bất kỳ biện pháp hành chính nào cũng có thể dẫn đến tác động xấu đối với sự cải tổ toàn diện trong đảng Dân chủ hiện nay.