Bắc Ninh cần nâng cao chất lượng, hiệu quả hệ thống thoát nước phục vụ phát triển KT-XH

Dự hội nghị có Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Hoàng Hiệp; đại diện lãnh đạo các Cục, viện, đơn vị liên quan thuộc Bộ NN&MT và một số Bộ, ngành, đơn vị Trung ương.

Theo Sở NN&MT, hiện toàn tỉnh được phân cấp tổng số 592,383 km đê (bao gồm: đê cấp I, cấp II, cấp III, cấp IV, cấp V) dọc theo các con sông chính gồm: Thái Bình, Đuống, Cầu, Cà Lồ, Thương, Lục Nam. Tỉnh có tổng số 1.405 trạm bơm lớn nhỏ; 274 hồ chứa nước, 203 đập dâng. Trong đó, có trên 75% các công trình trạm bơm xây dựng từ trước năm 1990 của thế kỷ XX, máy móc thiết bị cũ nát.

Các công trình thoát nước trước đây chỉ phục vụ nhiệm vụ tiêu thoát cho nông nghiệp. Tuy nhiên, hiện nay phải phục vụ tiêu cho cả công nghiệp, đô thị; năng lực tiêu nước nhiều hệ thống chỉ đạt từ 60-70% công suất, cục bộ có nơi chỉ đạt 50%, dẫn đến thời gian tiêu kéo dài, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và đời sống dân sinh.

Bên cạnh đó, các tuyến đê trong tỉnh cơ bản chưa được hoàn chỉnh mặt cắt theo quy hoạch kết hợp đa mục tiêu phục vụ chống lũ, kết hợp giao thông và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Đặc biệt, năm 2025 do ảnh hưởng của mưa, lũ lớn xảy ra trên hệ thống sông Cầu, sông Thương thuộc địa phận tỉnh Bắc Ninh đã gây thiệt hại rất lớn về cơ sở hạ tầng, làm ngập lụt 20 xã, phường với tổng số hơn 16.500 hộ dân. Toàn tỉnh có 101 vị trí khu vực xảy ra sự cố tại các tuyến đê với trên 53,610 km đê lũ tràn qua đê; 57 đoạn đê bị sạt trượt rò rỉ thấm lậu chân, mái đê; các tuyến đường quốc lộ, tỉnh lộ nhiều điểm bị ngập, sạt lở trên 700 điểm; hạ tầng Trạm bơm cơ bản bị xuống cấp... Tổng thiệt hại về cơ sở hạ tầng và sản xuất nông nghiệp khoảng gần 3.000 tỷ đồng.

Tại Hội nghị, đại diện lãnh đạo các Cục, viện, đơn vị thuộc Bộ NN&MT và các Bộ, ngành liên quan đã trao đổi, thảo luận phân tích làm rõ các yếu tố tác động mạnh tới tiêu thoát nước trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh hiện nay. Qua đó, đưa ra một số giải pháp nâng cấp hệ thống công trình thoát nước trên địa bàn tỉnh.

Các đại biểu đề nghị tỉnh Bắc Ninh cần tiếp tục làm tốt công tác dự báo nguồn nước, xây dựng kế hoạch phân phối, sử dụng nước trong công trình thủy lợi, phòng chống hạn hán, thiếu nước, ngập lụt, úng; rà soát, xem xét tính toán kỹ từng dự án đầu tư công trình thoát nước đản bảo phù hợp với quy hoạch chung của tỉnh; việc xây dựng nâng cao cao trình một số mặt đê đảm bảo chống lũ lịch sử, kết hợp giao thông, cảnh quan môi trường và phục vụ đa mục tiêu của tỉnh.

Phát biểu tại Hội nghị, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Thái cho biết, năm 2025 do ảnh hưởng của mưa, lũ lớn xảy ra trên tại một số hệ thống sông thuộc địa phận tỉnh Bắc Ninh đã gây thiệt hại rất lớn về cơ sở hạ tầng công trình thủy lợi.

Qua kiểm tra, rà soát cho thấy, hiện nay, hệ thống đê trên địa bàn tỉnh đã qua nhiều năm, bị xuống cấp, không đáp ứng được yêu cầu phòng chống thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu rất khắc nghiệt và yêu cầu phát triển sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, tốc độ đô thị hóa trên địa bàn tỉnh. Do đó, việc nâng cấp hệ thống công trình phòng, chống thiên tai trên địa bàn tỉnh là rất cần thiết. Nhất là việc nâng cấp công trình thoát nước tại một số địa bàn có khu công nghiệp lớn.

Trước những thiệt hại do ảnh hưởng của mưa, lũ lịch sử năm 2025, tỉnh đã thực hiện các giải pháp xử lý khẩn cấp một số công trình; xây dựng giải pháp nâng cao trình một số đê điều. Đồng thời, chỉ đạo Sở NN&MT tham mưu xây dựng Đề án nâng cấp hệ thống công trình phòng, chống thiên tai để khắc phục hậu quả…

Tuy nhiên, để hoàn thiện Đề án này, tỉnh rất cần sự tham vấn của các cơ quan, đơn vị của Bộ NN&MT nhằm đảm bảo nội dung Đề án phù hợp quy định pháp luật, thực tiễn phát triển của tỉnh Bắc Ninh trong các giai đoạn phát triển tiếp theo.

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Hoàng Hiệp đánh giá cao về tốc độ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong năm 2025; đồng thời nhấn mạnh, hiện nay tỉnh Bắc Ninh có tốc độ phát triển công nghiệp rất cao (chiếm trên 70%), trong khi tỷ trọng ngành nông nghiệp không còn nhiều.

Để xây dựng hạ tầng đồng bộ phục vụ cho phát triển kinh tế của tỉnh, những năm gần đây, lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang cũ rất quan tâm đến vấn đề nâng cấp hạ tầng hệ thống thoát nước phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội.

Đánh giá cao tính chủ động của lãnh đạo tỉnh trong việc quan tâm nâng cấp hệ thống công trình thủy lợi phục vụ cho nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tiếp theo, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh môt số giải pháp trong thời gian tới tỉnh cần tập trung thực hiện đó là:

Tỉnh cần có kế hoạch, lộ trình cụ thể trong việc xây dựng, sửa chữa các dự án thoát nước; rà soát, tính toán lại hệ thống hành lang thoát lũ, hồ chứa nước đảm bảo đồng bộ, hiện đại.

Song song với đó, tỉnh cần thực hiện nghiêm các quy định về phòng, chống thiên tai, quy trình vận hành, phân lũ tại các tuyến đê bối theo đúng nguyên tắc. Tập trung nạo vét đảm bảo khơi thông dòng chảy; nâng cấp sửa chữa các trạm bơm vừa và nhỏ, theo phương châm tính toán tưới, tiêu phù hợp; tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động của các Công ty TNHH MTV Khai thác các công trình thủy lợi.

Thứ trưởng cho rằng, về cơ bản các tuyến đê trên địa bàn tỉnh đảm bảo chống lũ, tuy nhiên không đủ khả năng chống lũ vượt lịch sử năm 2025. Vì vậy, tỉnh cần nghiên cứu, tính toán nâng cao trình đê chống lũ đảm bảo có sự kết hợp với giao thông, góp phần thúc đẩy phát triển giao thông đường thủy.

Về đề xuất kiến nghị của tỉnh, Bộ sẽ giao cho các đơn vị liên quan rà soát, nghiên cứu tổng thể trả lời địa phương trong thời gian sớm nhất, giúp địa phương có phương án tối ưu để triển khai các dự án nâng cấp công trình thủy lợi. Bộ NN&MT sẵn sàng đồng hành cùng tỉnh trong việc xây dựng, nâng cấp các hệ thống công trình phòng, chống thiên tai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Phát biểu tiếp thu tại Hội nghị, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Hoàng Sơn cảm ơn và tiếp thu các ý kiến đóng góp của Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Hoàng Hiệp và lãnh đạo các Cục, viện, đơn vị, cơ quan Trung ương. Đồng thời, mong muốn Bộ NN&MT tiếp tục dành sự quan tâm ưu tiên, giúp đỡ hàng đầu cho tỉnh Bắc Ninh trong thời gian tới, phía tỉnh sẽ tập trung nguồn lực thỏa đáng, ưu tiên triển khai các dự án thủy lợi, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong thời gian tới.