Asanzo - “Cơn địa chấn” hàng Tàu đội lốt hàng Việt

Diễn biến “lạ” tại gia đình quyền lực bậc nhất giới ngân hàng Việt Nam

Phát sốt ôtô Trung Quốc giá chỉ 40 triệu chào hàng Việt Nam

Quốc “đội lốt” xuất xứ Việt Nam. Điều này đã tạo nên một “cơn địa chấn” trong dư luận bởi hàng điện tử gia dụng của Công ty này được cấp chứng nhận “Hàng Việt Nam chất lượng cao do người tiêu dùng bình chọn” năm 2017.

Hướng dẫn công nhân gỡ tem “made in China”

Theo điều tra trên, một số công ty thuộc Tập đoàn điện tử Asanzo Việt Nam đã nhập hàng loạt thiết bị điện tử xuất xứ Trung Quốc như nồi cơm điện, lò nướng, tivi, máy lạnh, loa…về dán nhãn Việt Nam để bán ra thị trường.

Từ năm 2014 đến nay có gần 20 doanh nghiệp (trong đó có 3 công ty thuộc Tập đoàn điện tử Asanzo Việt Nam là Công ty TNHH truyền thông Asanzo, Công ty TNHH điện lạnh Asanzo, Công ty CP Tập đoàn Asanzo) nhập khẩu số lượng lớn đồ điện tử gia dụng nguyên chiếc nhãn hiệu Asanzo từ Trung Quốc về Việt Nam tiêu thụ.

Hồ sơ nhập khẩu thể hiện các mặt hàng này đều có giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) do cơ quan thẩm quyền Trung Quốc cấp. Tuy nhiên, sau khi thông quan và đưa ra thị trường lưu thông (và xuất khẩu sang Lào) thì tem nhãn đồ điện tử gia dụng nhãn hiệu Asanzo lại được ghi xuất xứ Việt Nam. Riêng sản phẩm tivi và máy lạnh thì Asanzo chủ yếu nhập linh kiện thông qua đối tác (chỉ nhập trực tiếp số ít) để lắp ráp. Nguồn gốc các linh kiện cũng có C/O Trung Quốc.

Quá trình lắp ráp, nhà máy Asanzo tại khu công nghiệp (KCN) Vĩnh Lộc hướng dẫn công nhân gỡ hoặc dán chồng tem khác lên tem sườn panel LCD có chữ “made in China”. Tivi, máy lạnh nhãn hiệu Asanzo sau khi lắp ráp đưa ra thị trường nội địa (và xuất một số lô hàng sang Nhật Bản) ghi xuất xứ Việt Nam và “made in Vietnam”.

Trong thư ngỏ gửi báo chí, Chủ tịch HĐQT Tập đoànAsanzo Phạm Văn Tam cho rằng, Asanzo không lừa dối người tiêu dùng về nơi sản xuất hàng hóa và đang hợp tác với cơ quan chức năng điều tra làm rõ vấn đề này. Riêng về vụ lùm xùm thay đổi nơi sản xuất hàng hóa, ông Tam phân trần, thời điểm nửa đầu năm 2018 trở về trước, Asanzo vẫn còn lắp ráp các mặt hàng điện gia dụng tại Việt Nam.

Khoảng 1 năm trở lại đây, Asanzo không còn lắp ráp các mặt hàng điện gia dụng nữa. Thời điểm này Asanzo giao nhóm ngành hàng này cho các công ty đối tác. Vì vậy, kể từ thời điểm đó, trên thị trường xuất hiện 2 dòng sản phẩm có nơi sản xuất khác nhau nhưng cùng modern và logo Asanzo.

Nhánh thứ nhất bao gồm các thiết bị điện gia dụng được Asanzo lắp ráp trong nửa đầu năm 2018 trở về trước và gắn nhãn Việt Nam. Với nhánh thứ 2, những thiết bị này được các công ty đối tác nhập khẩu về Việt Nam và có xuất xứ từ Trung Quốc.

Mặc dù vụ Asanzo vẫn đang trong quá trình điều tra và chưa có kết quả cuối cùng, nhưng các cơ quan quản lý, các đối tác, thậm chí các nhà bán lẻ điện máy trong nước đã có nhiều động thái cứng rắn với Asanzo và các sản phẩm mang thương hiệu này.

Cụ thể, nhiều siêu thị điện máy đã gỡ bỏ sản phẩm Asanzo khỏi kệ, đồng thời mở chiến dịch cho khách hàng đổi sản phẩm Asanzo đã mua lấy sản phẩm khác tương đương kèm một số điều kiện. Hay Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) thông báo tạm thời dừng phát sóng các phần có liên quan tới Chủ tịch Asanzo Phạm Văn Tam trong chương trình truyền hình thực tế Shark Tank mùa 3 dự kiến lên sóng cuối tháng 7 này để chờ kết luận từ các cơ quan chức năng.

Khi có kết quả cuối cùng, VTV sẽ xem xét phát sóng tiếp hay không. Về phía cơ quan có thẩm quyền, Văn phòng Chính phủ đã có văn bản truyền đạt chỉ đạo của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu kiểm tra, xác minh thông tin báo chí phản ánh về Tập đoàn điện tử Asanzo Việt Nam nhập hàng Trung Quốc “đội lốt” hàng Việt bán ra thị trường.

Nỗi lo thành sân chơi của FDI

Các chuyên gia đã có nhiều quan điểm xung quanh vụ việc này của Asanzo. Chuyên gia kinh tế Vũ Vinh Phú cho biết, để sản phẩm được gắn “made in Việt Nam” hoặc “xuất xứ Việt Nam” thì doanh nghiệp phải đáp ứng được 3 yêu cầu cơ bản là làm chủ được ý tưởng thiết kế sản phẩm, làm chủ được công nghệ, sản phẩm được đăng ký sở hữu trí tuệ độc quyền trên thế giới…

Nếu doanh nghiệp mang những sản phẩm không làm chủ ý tưởng, không làm chủ công nghệ, không sở hữu độc quyền…, sản xuất ở nước ngoài mà tự ý biến hóa thành sản phẩm sản xuất tại Việt Nam thì doanh nghiệp, nhãn hàng đó làm ăn chộp giật, vi phạm đạo đức kinh doanh.

Về sự cố của Asanzo, ông Phú thẳng thắn, vụ việc rất cần được sớm đưa ra ánh sáng bởi trong thời điểm này, chắc chắn không ít người tiêu dùng là khách hàng đã từng mua sản phẩm mang nhãn Asanzo hoang mang như ngồi trên đống lửa. Nếu sự cố hỏng hóc chẳng may xảy đến với sản phẩm của họ thì sẽ được bảo hành ra sao?

Ngoài ra, trong sự cố Asanzo, cần làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước khu vực. Chính quyền địa phương cũng phải liên đới chịu trách nhiệm. ThS. Nguyễn Bình Minh (giảng viên Đại học Thương mại) thì cho rằng, nếu Việt Nam muốn làm chủ sản phẩm, muốn sản phẩm của mình có hàm lượng công nghệ cao thì phải chủ động sản xuất trong nước.

Còn hàng Trung Quốc được sản xuất với số lượng lớn, thậm chí công nghệ tốt hơn của ta thì việc của chúng ta là đặt ra các tiêu chuẩn công nghệ để nhập được sản phẩm tốt, chứ không phải là bãi rác của họ. Thế nhưng Việt Nam đang có nguy cơ thành bãi rác công nghệ khi nhập hàng kém chất lượng, thậm chí độc hại, đưa vào thành sản phẩm của mình. Vấn đề là ở chính các doanh nghiệp, chứ không phải ở cách tổ chức quản lý vận hành nền kinh tế.

Chia sẻ thực tế trên, nhưng ThS Nguyễn Bình Minh cũng thừa nhận, nếu doanh nghiệp chạy theo lợi ích cá nhân thì nền kinh tế Việt Nam không biết sẽ đi về đâu hay mãi chỉ là nền kinh tế gia công, lắp ráp. Kinh nghiệm của Nhật Bản, Hàn Quốc hay Singapore là tạo cho các doanh nhân có lý tưởng sản xuất hàng trong nước, vì thương hiệu trong nước.

Còn ở nước ta, trong khi chưa thể tạo được lý tưởng trên trong các doanh nhân Việt và tư tưởng trục lợi vẫn khuynh đảo thì vị chuyên gia lo ngại rằng, một khi người dân mất niềm tin vào hàng Việt, vào doanh nghiệp Việt thì thị trường Việt Nam sẽ thành sân chơi của các doanh nghiệp FDI. Theo các chuyên gia luật, Asanzo không đủ điều kiện ghi xuất xứ Việt Nam trên hàng hóa của mình. Về nguyên tắc phải ghi “Lắp ráp tại nhà máy Asanzo.

Xuất xứ linh kiện Trung Quốc” thì người tiêu dùng sẽ không phản ứng. Đối với các quy định liên quan đến ghi nhãn mác xuất xứ hàng hóa, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) Trần Thanh Hải cho biết: Với các mặt hàng hóa lưu thông trong nước, Nghị định 43/2017 của Chính phủ đã nêu các quy định nhãn hàng hóa và yêu cầu bắt buộc là sản phẩm hàng hóa lưu thông trên thị trường Việt Nam, bất kể sản xuất hay nhập khẩu đều phải gắn nhãn như tên người sản xuất, tổ chức cá nhân sản xuất hàng hóa.

Trong đó có Điều 15 quy định các doanh nghiệp, tổ chức cá nhân thực hiện lưu thông hàng hóa sẽ tự xác nhận thông tin để lưu thông hàng hóa đó. Cũng theo ông Hải, trước tình hình chưa có quy định rõ ràng xác định xuất xứ về hàng hóa Việt Nam và xuất xứ tại Việt Nam, Bộ Công Thương đang nghiên cứu xây dựng dự thảo nghị định hàng hóa sản phẩm sản xuất tại Việt Nam và hàng hóa của Việt Nam. Khi có dự thảo, Bộ Công Thương sẽ công bố trên website của Bộ để lấy ý kiến người dân.