An Khánh (Hà Nội): Người dân thôn Phương Quan kiến nghị làm rõ quyết định cưỡng chế, thu hồi đất có dấu hiệu không đúng pháp luật
Nhiều hộ dân trú tại thôn Phương Quan, xã Vân Côn, huyện Hoài Đức (cũ) nay thuộc địa giới hành chính xã An Khánh, TP Hà Nội vừa có đơn kiến nghị gửi Chủ tịch UBND xã An Khánh phản ánh những bất cập liên quan đến quy trình đo đạc, cắm mốc giải phóng mặt bằng và tính pháp lý của dự án xây dựng trường tiểu học trên địa bàn.
Hệ lụy khiến các hộ dân đã và đang sinh sống ổn định nhiều thập kỷ qua có nguy cơ bị phương hại quyền lợi nghiêm trọng khi nhà đất bị cưỡng chế, thu hồi không đúng căn cứ pháp luật.
Bất nhất về diện tích và vị trí quy hoạch
Theo nội dung đơn kiến nghị, các hộ dân cho biết, họ đã đang sinh sống ổn định, không có tranh chấp trên diện tích đất ở tại thôn Phương Quan từ những năm 1990 đến nay. Trước Tết âm lịch năm 2024, người dân nhận được thông báo trên loa truyền thanh của UBND xã Vân Côn (cũ) về việc phải di dời để bàn giao đất thực hiện dự án xây dựng trường tiểu học xã Vân Côn (cũ).
Đáng chú ý, các văn bản quy hoạch liên quan đến dự án này đang bộc lộ nhiều điểm mâu thuẫn khiến người dân bức xúc. Theo phương án điều chỉnh quy hoạch xây dựng xã Vân Côn trước đây, dự án trường tiểu học mở rộng thêm khu vườn quả 1,2ha (tổng diện tích sau mở rộng là 2,2ha) và diện tích quy hoạch mới trường tiểu học Khu Giếng Ranh là 1,5ha.
Tại buổi làm việc ngày 26/03/2024 về việc giải quyết đơn thư, UBND xã Vân Côn (cũ) chỉ cung cấp được các văn bản về chủ trương đầu tư và kế hoạch sử dụng đất năm 2024. Trong đó, Quyết định số 436/QĐ-UBND ngày 23/01/2024 của UBND TP Hà Nội nêu rõ diện tích đất giao cho huyện Hoài Đức (cũ) để xây dựng trường tiểu học mới chỉ có 1,5ha.
Tuy nhiên, Kế hoạch số 187/KH-UBND ngày 15/04/2024 của UBND huyện Hoài Đức (cũ) lại dự kiến thu hồi tăng thêm gần 1.300m²). Đáng nói, vị trí đất thu hồi theo kế hoạch của thành phố là tại Khu Giếng Ranh, nhưng chính quyền địa phương lại thông báo thu hồi đất tại khu dân cư Khu Đầu Cổng (nơi các hộ dân đang ăn ở ổn định), gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của người dân.
Người dân phản ứng trước việc đo đạc và ban hành quyết định hành chính
Cũng theo đơn phản ánh, ngày 16/01/2024, tại trụ sở UBND xã, 100% các hộ dân dự họp đều không đồng tình với việc tự điều chỉnh quy hoạch theo Quyết định số 5393 ngày 28/08/2020 của UBND huyện Hoài Đức (cũ).
Sáng ngày 13/03/2024, một số cá nhân tự xưng là cán bộ dự án xuống hiện trường cắm mốc giải phóng mặt bằng nhưng không xuất trình được giấy tờ pháp lý, hồ sơ dự án hay quyết định thu hồi đất của cơ quan có thẩm quyền, sau đó nhóm người này đã tự bỏ về.
Đến ngày 01/04/2026, cán bộ phòng kinh tế và công an xã An Khánh tiếp tục xuống đo đạc phần diện tích đất ở của người dân nhưng không nêu rõ lý do thực hiện nhiệm vụ, không có quyết định phân công công tác và tự lập biên bản tại thửa đất khi không có sự đồng ý hay chữ ký của chủ sử dụng đất hợp pháp.
Đỉnh điểm của sự việc là vào ngày 16/04/2026, các hộ dân liên tục nhận được các Quyết định buộc khắc phục hậu quả số từ 2629 đến 2653/QĐ-KPHQ do UBND xã An Khánh ban hành. Người dân cho biết, các quyết định này đều có nội dung "không xác định được đối tượng vi phạm hành chính" nhưng lại được dán trực tiếp trước nhà các hộ dân.
Theo quy định tại khoản 4 Điều 10 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP và khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai năm 2024, đối với trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ổn định, phù hợp với quy hoạch đất ở trước ngày 01/07/2014 thì được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và không bị buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả.
Đối chiếu với trường hợp ở thôn Phương Quan, các hộ dân đều sinh sống ổn định tại Khu Đầu Cổng từ năm 1990 đến nay, xây dựng nhà cửa, xây dựng gia đình cho con cái, làm ăn ổn định, vậy nên việc chính quyền xã xác định vi phạm, ban hành các quyết định buộc khắc phục hậu quả đối với khu dân cư hiện hữu từ năm 1990 là thiếu cơ sở pháp lý.
Đó chính là nguyên nhân các hộ dân liên tục gửi đơn khiếu nại từ thời chính quyền địa phương ba cấp, cho đến nay.
Chính quyền xã ghi nhận phản ánh của người dân
Ngày 14/5/2026, tại phòng họp UBND xã An Khánh, UBND xã An Khánh tổ chức buổi đối thoại với các hộ dân thôn Phương Quan có đơn kiến nghị, giao Phòng Kinh tế xã , đại diện là ông Nguyễn Văn Thịnh, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã chủ trì.
Tại buổi làm việc, các hộ dân đã trực tiếp trình bày nguồn gốc đất cũng như tâm tư nguyện vọng của gia đình.
Theo các căn cứ pháp lý người dân trình bày, đất của các hộ dân đều có nguồn gốc hợp pháp được Nhà nước cấp theo Nghị định 64/NĐ-CP cấp đất nông nghiệp theo nhân khẩu từ những năm 1990, như hộ bà Trịnh Thị Tăng, hộ bà Vũ Thị Lan, hộ ông Nguyễn Chí Chung (đại diện cho ông Nguyễn Chí Trưởng), hộ bà Nguyễn Thị Hương (đại diện cho ông Đặng Đạt Phụ). Sau khi nhận đất, các hộ gia đình này đã canh tác, làm nhà, sinh sống ổn định từ đó đến nay, không có tranh chấp.
Một số hộ thì được cấp đất theo diện giãn dân từ những năm 2001-2002 như hộ ông Đặng Đạt Quang, hộ bà Vũ Thị Duyệt, hộ ông Nguyễn Chi Bảy… Các hộ gia đình này cũng xây dựng nhà cửa, làm ăn sinh sống ổn định trên đất từ đó đến nay, không có tranh chấp.
Một số hộ dân khác thì nhận chuyển nhượng lại các loại đất trên, hoặc mua đất dịch vụ phi nông nghiệp như hộ ông Đặng Đạt Họp nhận chuyển nhượng 01 thửa đất nông nghiệp vào năm 2003; và nhận chuyển nhượng 01 thửa đất dịch vụ phi nông nghiệp năm 2018 (thửa này mua chung với hộ bà Vương Thị Sáng). Các hộ dân sau khi mua bán, chuyển nhượng cũng tiến hành xây dựng nhà cửa, làm ăn sinh sống ổn định từ đó đến nay, không có tranh chấp.
Đáng lưu ý, trong số này, có hộ dân đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất như hộ bà Trịnh Thị Tăng được cấp “sổ đỏ” cho thửa đất được cấp theo Nghị định 64/NĐ-CP vào năm 1990.
Tại buổi làm việc, các hộ dân thống nhất ý kiến đề nghị làm rõ pháp lý của dự án mở rộng trường tiểu học gây ra hệ lụy khiến các hộ dân bị thu hồi đất; đồng thời cho rằng việc UBND xã ban hành các Quyết định buộc khắc phục hậu quả và Quyết định cưỡng chế đối với các công trình tại khu Đầu Cổng là chưa phù hợp với điểm a, khoản 4, Điều 10 Nghị định 123/2024/NĐ-CP và khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai năm 2024. Người dân đề nghị UBND xã An Khánh hủy bỏ các quyết định cưỡng chế.
Cũng tại buổi làm việc, Luật gia Nguyễn Phan Hào (đại diện pháp lý cho một số hộ dân có đơn kiến nghị) đề nghị UBND xã An Khánh xem xét nguồn gốc đất sử dụng ổn định từ sau ngày 15/10/1993 đến trước ngày 01/7/2014 để xem xét chuyển đổi mục đích sử dụng đất sang đất ở để đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho công dân.
Kết thúc buổi làm việc ngày 14/5/2026, ông Nguyễn Văn Thịnh - Phó trưởng Phòng Kinh tế xã An Khánh ghi nhận toàn bộ ý kiến của các hộ dân và nêu rõ sẽ tiếp tục giao bộ phận chuyên môn rà soát hồ sơ, xác minh trên cơ sở đó tham mưu cho UBND xã An Khánh xử lý theo đúng quy định pháp luật, đảm bảo khách quan, đúng trình tự, thủ tục và quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.
Nguyện vọng chính đáng, đúng pháp luật của người dân cần phải được xem xét
Trong Đơn thư gửi Báo Pháp luật Việt Nam, các hộ dân tin tưởng rằng sau buổi đối thoại ngày 14/5/2026, UBND xã An Khánh sẽ xem xét lại vụ việc một cách toàn diện, thấu đáo nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp chính đáng cho người dân.
Xem xét toàn bộ chứng cứ pháp lý trong vụ việc cho thấy, thứ nhất người dân có cơ sở để cho rằng dự án mở rộng trường tiểu học thêm gần 1,2ha khiến nhà đất của họ bị cưỡng chế thu hồi chưa đủ căn cứ pháp lý; thực tế cho đến nay người dân và luật sư của họ cũng chưa được tiếp cận hồ sơ pháp lý của Dự án mở rộng trường tiểu học mặc dù luật sư đã yêu cầu vấn đề này. Thứ hai, như Đơn các hộ dân đã kiến nghị, vị trí đất thu hồi theo kế hoạch của thành phố Hà Nội là tại Khu Giếng Ranh, nhưng chính quyền An Khánh lại thông báo cưỡng chế thu hồi đất tại Khu Đầu Cổng (nơi các hộ dân đang ăn ở ổn định) là không đúng pháp luật. Thứ ba, đất của các hộ dân đã được sinh sống ổn định, quản lý, sử dụng không tranh chấp từ sau ngày 15/10/1993 đến trước ngày 01/7/2014, theo quy định của Luật Đất đai 2014 thì họ đủ điều kiện được chuyển đổi thành đất ở và được cấp Giấy chứng nhận sử dụng đất. Thực tế thì đã có nhiều hộ dân đã được cấp như hộ là Trịnh Thị Tăng trình bày trên.
Từ những phân tích trên, giả sử đất có bị thu hồi để thực hiện cho một dự án đầy đủ pháp lý, thì các hộ dân phải được nhận mức bồi thường và bố trí tái định cư đối với đất ở theo đúng quy định của pháp luật.
Thiết nghĩ, kiến nghị của các hộ dân là có cơ sở và nguyện vọng của họ là hoàn toàn chính đáng, đề nghị UBND xã An Khánh cần sớm rà soát, kiểm tra kỹ lưỡng nguồn gốc đất, quá trình quản lý đất đai tại địa phương một cách toàn diện, công tâm; để có phương án giải quyết thấu tình đạt lý, đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người dân và quan trọng hơn để pháp luật về đất đai được thực thi nghiêm minh, công bằng.
Báo Pháp luật Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin.
