Ai đang "tiếp tay" cho doanh nghiệp “rút ruột” tài nguyên khoáng sản?

Trong những năm gần đây ngành giao thông đường thủy phát triển không ngừng. Nhằm phát triển tốt hiệu quả trong lĩnh vực này, Bộ giao thông vận tải đã và đang thực hiện tốt công tác khai thông luồng lạch, đầu tư nạo vét, duy tu luồng đường thủy quốc gia.

Công tác nạo vét là một phần quan trọng trong dự án WB6.

Điển hình là dự án “Phát triển giao thông vận tải khu vực đồng bằng Bắc Bộ” do Bộ Giao thông vận tải làm chủ đầu tư, Ban Quản lý các dự án Đường thủy là đơn vị đại diện chủ đầu tư. Đây là dự án nhóm A do Thủ tướng chính phủ quyết định đầu tư, với tổng mức đầu tư được duyệt là 201,5 triệu USD, sử dụng vốn vay của Ngân hàng thế giới (Dự án WB6).

Theo đó, quy mô dự án gồm 03 hợp phần chính: Hợp phần A – Đầu tư hành lang vận tải đa phương thức; Hợp phần B – Đầu tư cho các bến khách ngang sông; Hợp phần C – Hỗ trợ thể chế cho Bộ Giao thông vận tải, Cục Đường sông Việt Nam và các tỉnh. Trong đó, Hợp phần A đóng vai trò hết sức quan trọng trong sự thành công của toàn bộ dự án.

Một trong những hạng mục quan trọng của Hợp phần này là nâng cấp hành lang Việt Trì – Quảng Ninh qua sông Đuống với tổng chiều dài khoảng 280 km, bao gồm các công tác nạo vét, cắt cong, bảo vệ bờ, chỉnh trị bãi cạn, nâng cao tĩnh không cầu (cầu đường sắt) và lắp đặt phao tiêu báo hiệu nhằm cho phép các đoạn sà lan đầy tải 4x400 (DWT) hoạt động trên toàn tuyến.

Thực tế, hồ sơ dự án kể trên được đơn vị tư vấn thiết kế Haskoning Nederland BV-Smec liên danh với VAPO triển khai theo đúng quy trình thực hiện của dự án WB6 và đã được Bộ Giao thông vận tải phê duyệt theo quyết định đầu tư số 883/QĐ-BGTVT ngày 4/4/2008 theo đó từng vị trí, tọa độ, kích thước chiều sâu, chiều rộng, bán kính cong của luồng chạy tàu được xác định chi tiết, rõ ràng.

Vì vậy, đối với các đơn vị, cá nhân có liên quan đến công tác quản lý, bảo trì, cải tạo, nâng cấp đường thủy nội địa hay tổ chức khai thác, nạo vét vận tải đường thủy nội địa cũng đều phải tuân thủ theo tuyến luồng, đúng hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt.

Không ít doanh nghiệp dựa vào việc chấp thuận nạo vét luồng đường thủy quốc gia do Cục đường thủy nội địa Việt Nam cấp để ngang nhiên khai thác cát một cách trá hình.

Điều đáng nói ở đây, mặc dù có quy định rõ ràng như vậy, nhưng khi các đơn vị có tờ trình đề nghị phê duyệt đề xuất dự án “Nạo vét, kết hợp tận thu sản phẩm” theo hình thức xã hội hóa, tự bỏ kinh phí nạo vét, không sử dụng vốn ngân sách nhà nước, Cục đường thủy nội địa Việt Nam (Bộ GTTVT) đã “làm thủ tục” chấp thuận hồ sơ đề xuất thực hiện dự án nạo vét, kết hợp tận thu sản phẩm trên tuyến đường thủy nội địa sông Hồng của các đơn vị đó.

Cụ thể cho dẫn chứng, ngày 11/7/2014, Cục đường thủy nội địa Việt Nam chấp thuận hồ sơ đề xuất thực hiện dự án nạo vét, kết hợp tận thu sản phẩm đoạn cạn Bắc Cổ km 177+000 đến km182+000 trên sông Hồng, Tp Hà Nội nằm trong địa giới Hợp phần A dự án “Phát triển giao thông vận tải khu vực đồng bằng Bắc Bộ”.

Đơn vị được chấp thuận là Công ty Cổ phần đầu tư khai thác và Phát triển khoáng sản sông Hồng.

Theo đó công ty này thực hiện dự án nạo vét luồng đường thủy nội địa quốc gia kết hợp tận thu sản phẩm theo hình thức lấy thu bù chi, kinh phí thực hiện bằng nguồn vốn huy động của doanh nghiệp, không sử dụng vốn ngân sách nhà nước với thông số kỹ thuật như sau:

Đoạn cạn từ km 177+850 đến km 180 +325 với chiều dài tuyến nạo vét: 2.475m; Cao độ đáy luồng bình quân thiết kế: -1,80; bề rộng luồng B=80m; mái dốc m= 5; bán kính cong >500m.

Đoạn cạn từ km 181+175 đến km 181+725 với chiều dài tuyến nạo vét: 550m; Cao độ đáy luồng bình quân thiết kế: -1,50; bề rộng luồng B=80m; mái dốc m= 5; bán kính cong >500m.

Khối lượng nạo vét: 117.533.75m3 (gồm cả khối lượng sai số trong quá trình thi công).

Đáng chú ý, theo quy định, thiết bị thi công đối chỉ có 3 chiếc tàu hút 585CV; tàu kéo 360CV là 3 chiếc; Xà lan 400T là 3 chiếc.

Việc doanh nghiệp dựa vào nạo vét luồng để khai thác cát như thế này khiến nhiều người nghi ngờ có sự tiếp tay của cơ quan chức năng?

Dù có quy định rõ như vậy, nhưng theo ghi nhận của phóng viên, doanh nghiệp này đang “tận thu” cát một cách “vô tội vạ” khi làm sai với giấy xác nhận đăng ký khối lượng cát thu hồi do UBND TP Hà Nội cấp.

Cụ thể, chiều ngày 12/5, trong quá trình thi công đơn vị này đã đưa 10 chiếc tàu (trong đó 1 tàu cuốc và 9 tàu hút) “dàn trận” hút cát. Đáng nói, có cả những chiếc tàu mặc nhiên đi vào sát bờ để hút cát.

Với thực tế trên, câu hỏi đang được đặt ra, dự án WB6 có đầu tư kinh phí, có kế hoạch, phê duyệt rõ ràng cho công tác nạo vét, vậy tại sao Cục đường thủy nội địa Việt Nam chấp thuận cho các đơn vị vào nạo vét mà không sử dụng vốn ngân sách nhà nước? Vậy thử hỏi, số tiền 1 triệu USD lấy từ WB6 cho gói thầu nạo vét, duy tu thì chi vào hạng mục nào?

Mặt khác khi thực hiện dự án, “phát triển giao thông vận tải khu vực đồng bằng Bắc Bộ” (WB6) các tuyến luồng đã được thiết kế, phê duyệt, vậy việc Cục đường thủy nội địa Việt Nam chấp thuận hồ sơ đề xuất thực hiện dự án nạo vét, kết hợp tận thu sản phẩm cho các đơn vị như vậy có bị “chồng lấn” hay không?

Khi thực hiện dự án duy tu nạo vét, các đơn vị có chấp hành đúng chuẩn tắc thiết kế và tim luồng đã được phê duyệt hay không? Cục đường thủy nội địa xác định như thế nào khi có các dự án “chồng lấn”?

Báo Gia đình Việt Nam tiếp tục thông tin vụ việc!