5 điểm người dân cần biết về Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sửa đổi
Từ ngày 1/3/2027, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước có hiệu lực, với nhiều quy định theo hướng giảm thủ tục, tăng mức tạm ứng và tạo thuận lợi hơn cho người bị thiệt hại khi yêu cầu Nhà nước bồi thường.
Quốc hội đã thông qua Luật số 15/2026/QH16 ngày 23/8/2026 có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Dưới đây là 5 điểm người dân cần biết.
1. Có thể được tạm ứng ít nhất 75% khoản thiệt hại đủ điều kiện
Khi có đề nghị của người yêu cầu bồi thường, cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại thực hiện tạm ứng đối với một số khoản thiệt hại về tinh thần và những thiệt hại khác có thể xác định ngay.
Mức tạm ứng do thủ trưởng cơ quan quyết định nhưng không thấp hơn 75% giá trị thiệt hại thuộc diện được tạm ứng.
Quy định này đáng chú ý bởi mức tối thiểu được nâng lên so với quy định trước đây, giúp người bị thiệt hại có thể nhận trước một khoản tiền lớn hơn trong khi quá trình xác định đầy đủ thiệt hại vẫn đang được thực hiện.
2. Hồ sơ yêu cầu bồi thường được đơn giản hóa
Người dân không phải tự mình chuẩn bị quá nhiều giấy tờ.
Hồ sơ gồm văn bản yêu cầu bồi thường và văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường. Những tài liệu thuộc trách nhiệm cung cấp của cơ quan nhà nước thì cơ quan giải quyết bồi thường tự cung cấp hoặc yêu cầu cơ quan khác cung cấp.
Điểm mới này giúp giảm gánh nặng giấy tờ cho người bị thiệt hại, nhất là trong trường hợp tài liệu đã có tại cơ quan nhà nước.
3. Có thể gửi hồ sơ qua môi trường số
Người yêu cầu bồi thường có thể gửi hồ sơ theo một trong các phương thức: trực tuyến trên môi trường số, trực tiếp tại cơ quan giải quyết bồi thường hoặc Bộ phận Một cửa, hoặc qua dịch vụ bưu chính.
Như vậy, người dân có thêm lựa chọn thay vì phải trực tiếp đến cơ quan có thẩm quyền để thực hiện thủ tục.
Đây cũng là một trong những định hướng được đặt ra khi sửa luật: đơn giản hóa thủ tục và đa dạng phương thức yêu cầu bồi thường.
4. Người nộp thuế được ghi nhận quyền được bồi thường
Luật sửa đổi đồng thời bổ sung quy định liên quan đến quyền của người nộp thuế.
Theo đó, người nộp thuế được ghi nhận quyền được bồi thường thiệt hại theo pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; cơ quan quản lý thuế có trách nhiệm bồi thường theo quy định pháp luật.
Quy định này tạo cơ sở pháp lý rõ hơn để người nộp thuế bảo vệ quyền lợi khi thuộc trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
5. Làm rõ đối tượng được bảo vệ khi tố cáo tham nhũng, tiêu cực
Luật bổ sung khái niệm người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của họ.
Theo quy định mới, nhóm người thân gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ và con nuôi.
Việc bổ sung các khái niệm này giúp xác định rõ hơn đối tượng được pháp luật bảo vệ trong các trường hợp liên quan đến việc phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
