13 ngày phát hiện 227 drone trong vùng cấm, hạn chế bay

Hàng trăm drone xuất hiện gần sân bay

Từ ngày 27/8 đến 8/9, qua hệ thống giám sát, lực lượng chức năng phát hiện 227 drone hoạt động trong khu vực cấm, hạn chế bay tại khu vực Tân Sơn Nhất.

Theo ông Nguyễn Trường Long, Phó trưởng Công an Cửa khẩu Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, lực lượng công an đã phối hợp với công an các xã, phường truy xét, xác minh hơn 60 trường hợp và thu giữ 88 thiết bị. Những trường hợp còn lại đang tiếp tục được xác minh, xử lý.

Phần lớn drone được phát hiện bay ở độ cao thấp, thời gian hoạt động ngắn, chủ yếu phục vụ mục đích giải trí hoặc kinh doanh. Tuy nhiên, việc chưa gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động hàng không không đồng nghĩa người điều khiển được phép bay.

Theo cơ quan chức năng, nhiều thiết bị chưa được đăng ký, người sử dụng không nắm rõ quy định và thậm chí không biết vị trí mình đứng nằm trong khu vực cấm hoặc hạn chế bay.

Đáng chú ý, qua theo dõi mạng xã hội, lực lượng chức năng phát hiện nhiều hội nhóm mua bán, sửa chữa, trao đổi kinh nghiệm sử dụng flycam, drone có số thành viên từ hàng chục nghìn đến hơn 200.000 người.

Sau khi Bộ Công an, Công an TP.HCM và chính quyền địa phương tăng cường kiểm tra, tuyên truyền, số trường hợp phát hiện có xu hướng giảm. Từ mức khoảng 25-30 trường hợp/ngày trong giai đoạn đầu, đến ngày 8/9 còn 8 trường hợp.

Bay drone không đúng quy định có thể bị phạt

Không ít người vẫn có tâm lý cho rằng drone nhỏ, bay thấp hoặc chỉ sử dụng để quay phim, chụp ảnh giải trí thì không cần xin phép. Đây là cách hiểu không đúng.

Theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý tàu bay không người lái và phương tiện bay khác, hoạt động bay phải đáp ứng các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, an toàn bay và trật tự, an toàn xã hội; việc cấp phép bay được thực hiện theo quy định đối với từng trường hợp.

Đặc biệt, người sử dụng phải chủ động xác định khu vực dự kiến bay có thuộc vùng cấm, hạn chế bay hay không. Bộ Quốc phòng đã công bố dữ liệu khu vực cấm bay, hạn chế bay để phục vụ việc tra cứu trước khi sử dụng drone.

Nếu vi phạm, người điều khiển không chỉ đối mặt với yêu cầu chấm dứt hoạt động bay mà còn có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP.

Cụ thể, hành vi sử dụng tàu bay không người lái khi chưa đăng ký, chưa được cấp phép bay hoặc hoạt động không đúng khu vực, thời gian được cấp phép có thể bị phạt từ 2-3 triệu đồng đối với cá nhân. Hành vi sử dụng thiết bị để quay phim, chụp ảnh từ trên không khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép có thể bị phạt 8-9 triệu đồng.

Như vậy, lý do "không biết khu vực này bị cấm" không đồng nghĩa với việc người điều khiển đương nhiên được miễn trách nhiệm. Trước khi vận hành, chủ phương tiện cần kiểm tra khu vực bay, điều kiện thiết bị và yêu cầu cấp phép tương ứng.

Không thể chỉ phối hợp khi sự cố đã xảy ra

Thượng tá Võ Nhân Tiệp, Phó sư đoàn trưởng Sư đoàn Phòng không 367, cho rằng trước sự phát triển nhanh của drone, việc quản lý vùng trời không thể chỉ dựa vào cơ chế cấp phép và thông báo bay như trước.

Drone hiện có thể được mua và sử dụng dễ dàng, cất cánh từ nhiều khu dân cư. Khi một thiết bị xuất hiện gần sân bay, việc xác định người điều khiển, vị trí, độ cao và mục đích hoạt động cần được thực hiện nhanh chóng.

Theo ông Tiệp, một trong những yêu cầu quan trọng là xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu hai chiều giữa công an, quân đội và các đơn vị hàng không.

Khi công an phát hiện drone, thông tin về vị trí, độ cao và thời gian hoạt động cần được chuyển tới lực lượng phòng không để đối chiếu với dữ liệu quản lý vùng trời. Ở chiều ngược lại, thông tin từ lực lượng quân đội cũng cần nhanh chóng được chuyển tới công an và đơn vị hàng không để truy tìm người điều khiển.

Một điểm đáng lưu ý khác là có trường hợp giấy phép được cấp trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần nhưng đơn vị được cấp phép chưa thông báo chính xác thời điểm thực tế hoạt động. Khi đó, lực lượng giám sát có thể khó xác định một drone vừa phát hiện là hoạt động hợp pháp hay đang xâm nhập trái phép.

Cần diễn tập tình huống drone đe dọa hoạt động bay

Theo Thượng tá Võ Nhân Tiệp, thay vì chỉ nói về "phối hợp liên ngành", các lực lượng cần xây dựng những tình huống cụ thể để diễn tập.

Chẳng hạn, một drone xuất hiện kéo dài trong khu vực sân bay khiến nhiều chuyến bay phải bay chờ, chuyển hướng hoặc phát sinh nguy cơ nhiên liệu thấp. Khi đó, công an, quân đội, đơn vị quản lý bay, sân bay và hãng hàng không phải cùng tham gia xử lý theo một kịch bản thống nhất.

Qua những tình huống như vậy, cơ quan chức năng có thể xác định rõ ai là đầu mối chỉ huy, dữ liệu được chuyển cho đơn vị nào, trong bao lâu và biện pháp xử lý ra sao.

Con số 227 drone được phát hiện trong 13 ngày vì vậy không chỉ phản ánh tình trạng người dân sử dụng thiết bị bay chưa đúng quy định.

Đây còn là cảnh báo về một khoảng trống quản lý mới trong vùng trời tầm thấp, nơi những thiết bị nhỏ nhưng có khả năng tác động trực tiếp đến an toàn hàng không.