10 mối đe dọa sức khỏe nhân loại 2019

Ô nhiễm môi trường, thay đổi khí hậu; Bệnh không truyền nhiễm (như tiểu đường, ung thư, bệnh tim mạch); Đại dịch cúm; Môi trường sống không đảm bảo; Kháng kháng sinh; Ebola và các bệnh nguy hiểm khác (như Zika, Nipah, MERS-CoV, SARS); Dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu yếu kém; Không tiêm vắcxin; Sốt xuất huyết; HIV. Trong số này, lần đầu tiên xuất hiện vấn đề không tiêm vắcxin.

Vắcxin giúp nhân loại phòng tránh 2 - 3 triệu cái chết mỗi năm. Tuy nhiên, vì “do dự tiêm phòng”, được định nghĩa là chậm trễ hoặc từ chối tiêm vắc xin dù có sẵn dịch vụ tiêm chủng, đang đe dọa đảo ngược mọi nỗ lực con người đạt được trong công cuộc chống lại bệnh truyền nhiễm.

Ví dụ điển hình nhất là bệnh sởi. Những năm gần đây, số ca mắc bệnh sởi trên thế giới tăng 30% cho dù đây là bệnh phòng được bằng vắcxin. Thực tế, các quốc gia gần như đã xóa sổ bệnh sởi, giờ đây lại chứng kiến căn bệnh trỗi dậy. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng này chính là do không tiêm vắcxin.

Tiến sĩ Amesh Adalja, học giả cao cấp tại Trung tâm An ninh Y tế Johns Hopkins ở Baltimore nhận định cách đây 100 năm, danh sách các mối đe dọa sức khỏe toàn cầu chỉ có bệnh truyền nhiễm. Hiện nay, điều này thay đổi nhờ vắcxin.

WHO nhận định “do dự tiêm phòng” là vấn đề phức tạp cần giải quyết bởi mỗi cá nhân lại có lý do riêng để từ chối vắc xin. Ví dụ, một số người nghi ngờ độ an toàn của vắcxin trong khi vài người khác cho rằng con cái họ phải tiêm quá nhiều. Đặc biệt, một bộ phận người dân chủ quan, cho rằng nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm rất thấp nên không cần tiêm vắcxin.

Với những trường hợp trên, tiến sĩ Adalja khuyên khi thấy bệnh nhân do dự tiêm phòng, các bác sĩ cần tìm hiểu căn nguyên và đưa ra những bằng chứng khoa học chứng minh vắcxin là phương pháp bảo vệ sức khỏe tốt nhất. Bên cạnh đó, mỗi người cần tự nhận thức các bệnh truyền nhiễm vẫn rất nguy hiểm”. Chúng ta cần quay lại thời điểm khi vắcxin được đón nhận như những chiếc smartphone mới”, tiến sĩ Adaljia nói.

Bên cạnh vắcxin, các mối đe dọa khác được WHO đề cập là bệnh không truyền nhiễm như tim mạch, tiểu đường và ung thư. “Trước kia, con người không sống đủ lâu để mắc nhiều bệnh không truyền nhiễm”, tiến sĩ Adalja giải thích. “Việc các bệnh không truyền nhiễm cũng được đưa vào danh sách cũng là bằng chứng cho thấy vắc xin hiệu quả đến mức nào”.