04 quy định của EU định hình lại xu hướng tiêu dùng và tác động tới xuất khẩu Việt Nam

Thương vụ Việt Nam tại Pháp nhận định, năm 2026 được dự báo là cột mốc lịch sử khi "Tiêu dùng xanh" tại châu Âu và Pháp không còn là những chiến dịch trách nhiệm xã hội (CSR) tự nguyện, mà chính thức bị chi phối bởi các khuôn khổ pháp lý khắt khe.

Quy định Thiết kế sinh thái (ESPR) định hình lại kinh tế tuần hoàn (tác động mạnh đến dệt may và da giày)

Bắt đầu từ ngày 19/07/2026, EU chính thức áp dụng quy định cấm tiêu hủy hàng may mặc, da giày tồn kho chưa bán đối với các doanh nghiệp lớn. Song song đó, cơ chế Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) được kích hoạt, buộc các nhãn hàng phải trả phí thu gom và quản lý rác thải dệt may.

Dưới sức ép của các đạo luật và khoản phí này, giá thành của "thời trang nhanh" sẽ bị đẩy lên cao, đồng thời khai tử văn hóa "dùng một lần". Người tiêu dùng sẽ hình thành thói quen mua ít hơn nhưng ưu tiên các sản phẩm bền bỉ, dễ sửa chữa và tái sử dụng. Để thích ứng, các mô hình bán hàng thứ cấp (resale/second-hand) và dịch vụ thu hồi sản phẩm cũ sẽ chuyển từ các chương trình tự nguyện thành tiêu chuẩn vận hành bắt buộc của mọi thương hiệu thời trang tại Pháp.

Chỉ thị Bảo vệ người tiêu dùng (EU 2024/825) mở ra kỷ nguyên hộ chiếu sản phẩm Số (tác động bao trùm các ngành)

Kể từ ngày 27/09/2026, EU sẽ siết chặt hành vi "tẩy xanh" (greenwashing), cấm hoàn toàn các tuyên bố quảng cáo chung chung như "thân thiện với môi trường" nếu không có dữ liệu chứng minh. Để đáp ứng yêu cầu này, Hộ chiếu Sản phẩm Số (Digital Product Passport - DPP) sẽ được triển khai như một công cụ truy xuất bắt buộc.

Đạo luật này biến người tiêu dùng châu Âu trở nên "khó tính" và thực dụng hơn, chuyển từ việc tin vào quảng cáo sang thói quen "tiêu dùng dựa trên bằng chứng".
Khách hàng (đặc biệt là các hệ thống chuỗi bán lẻ) sẽ yêu cầu nhà cung ứng phải cung cấp toàn bộ dữ liệu số hóa về nguồn gốc vật liệu, hóa chất, lượng phát thải và vòng đời sản phẩm trước khi ra quyết định mua hàng. Thương hiệu nào thiếu minh bạch dữ liệu sẽ lập tức bị đào thải.

Quy định EUDR biến "không suy thoái rừng" thành rào cản cứng (tác động mạnh đến ngành gỗ và đồ nội thất)

Từ ngày 30/12/2026, Quy định chống suy thoái rừng của EU (EUDR) chính thức áp dụng cho các doanh nghiệp vừa và lớn, biến việc bảo vệ rừng thành tiêu chí "cứng" mang tính pháp lý.

Người tiêu dùng cuối có thể không hiểu cặn kẽ về các điều khoản kỹ thuật của EUDR, nhưng hệ thống các siêu thị và nhà phân phối nội thất sẽ buộc phải chủ động trở thành "bộ lọc" ngay từ khâu đầu vào để tránh rủi ro pháp lý.

Việc định đoạt số phận của một đơn hàng nội thất giờ đây phụ thuộc hoàn toàn vào dữ liệu định vị địa lý (GPS) truy xuất vùng trồng. Những mặt hàng không chứng minh được nguồn gốc minh bạch sẽ bị chặn đứng tại cửa khẩu và không có bất kỳ cơ hội nào tiếp cận kênh phân phối.

Quy định về Bao bì (PPWR) thúc đẩy "tiêu dùng thông minh" (tác động trực tiếp đến ngành thủy sản)

Ngành thực phẩm đang đối mặt với Quy định về Bao bì và Rác thải bao bì (PPWR) có hiệu lực từ ngày 12/08/2026. Đạo luật này tạo sức ép khổng lồ buộc các doanh nghiệp phải tối ưu hóa thiết kế bao bì, giảm thiểu nhựa và sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường trong khâu logistics.

Đạo luật này cộng hưởng mạnh mẽ với thói quen thắt chặt chi tiêu do lạm phát (Báo cáo EU Fish Market cho thấy lượng tiêu thụ cá tươi tại nhà đã giảm 5% trong năm 2024).

Để tối ưu hóa ngân sách, người dân EU đang chuyển hướng sang "tiêu dùng thông minh": lựa chọn các sản phẩm thủy sản tiện lợi, dễ chế biến, ít lãng phí (như phi lê, hàng đông lạnh sơ chế sẵn) với giá cả hợp lý. Các siêu thị theo đó sẽ ngày càng khắt khe hơn, đòi hỏi các sản phẩm thủy sản nhập khẩu không chỉ đạt chuẩn sinh thái (ASC/MSC) mà còn phải tuân thủ tuyệt đối quy định về bao bì mới.