--- title: "Thơ Đỗ Quảng: Cảm xúc từ sự thật " avatar: https://cdn.baophapluat.vn/uploaded/images/2026/04/08/9fa98a4e-2abc-41e4-bbb4-59ebdb63d1ef.jpg slug: tho-do-quang-cam-xuc-tu-su-that url: https://phapluatplus.baophapluat.vn/tho-do-quang-cam-xuc-tu-su-that.html published_at: 15:26 08/04/2026 updated_at: 15:26 08/04/2026 authors: source: name: Báo Pháp Luật Việt Nam domain: baophapluat.vn type: press category: Dân sự & tố tụng dân sự topics: - Cảm xúc từ sự thật - Những lời nói thật - Đỗ Quảng language: vi content_type: article --- # Thơ Đỗ Quảng: Cảm xúc từ sự thật  ## Giới văn chương nhận xét, tuyển tập "Những lời nói thật" của nhà thơ Đỗ Quảng (Hội viên Hội Nhà văn Hà Nội) không câu nệ ở ẩn dụ ngôn ngữ, “màu mè” chữ nghĩa. Cũng lâu lắm rồi, mới có một tác phẩm thơ ra đời được tái bản nhiều lần, chỉ trong hơn ba tháng, tái bản ba lần, mỗi lần in 1.000 cuốn và đều “hết veo” như thơ ông. Nếu như năm 2022 có tập thơ _Trần Mạnh Hảo – Tuyển tập thơ,_ sau xuất bản tái bản đến ba lần và cuối năm 2025 đến nay, _Những lời nói thật_ của Đỗ Quảng là trường hợp thứ hai. Có thể nói là 5 năm qua, có hai trường hợp tác phẩm thơ trở thành “_hiện tượng_” xuất bản. Tôi đồng cảm với suy nghĩ của nhà văn Hoàng Dự, Tổng biên tập _Thời báo Văn học Nghệ thuật_, khi ông nói đặt câu hỏi: “_Phải chăng, đã đến thời của thơ chính luận?”_ _Những lời nói thật_, NXB Hội Nhà văn, tháng 11/2025 là bản in lần 1 của nhà thơ Đỗ Quảng; quý I/2026 tập thơ này được tái bản (có bổ sung) với 5 phụ lục là các bài viết về tập thơ của các nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu văn học như Hải Đường, Nguyễn Trọng Tân, Trần Nhung, Bùi Việt Thắng, Lê Quý Hiền, Phùng Văn Khai... ![](https://cdn.baophapluat.vn/uploaded/images/2026/04/08/d3a165a4-5bbc-4a0f-a40d-6cd665d23ba2.jpg) \- Nhà thơ Đỗ Quảng phát biểu tại Tọa đàm về Những lời nói thật (03/02/2026) Ngày 03/02/2026, đúng Kỷ niệm Ngày thành lập Đảng, _Thời báo Văn học nghệ thuật_ tổ chức chương trình giao lưu – tọa đàm nhân dịp tập thơ cùng tên được tái bản lần thứ hai. Cũng trong dịp này, nhà thơ Đỗ Quảng giới thiệu luôn _Những lời nói thật_ – ông nói là “_tập 2_”. Cuối tháng 3/2026, ông đã tái bản tập _Những lời nói thật –_ tập 2 này. Có thể nói, đã có hẳn Series về tập thơ này. Nhà văn Nguyễn Trọng Tân, người giúp nhà thơ Đỗ Quảng tổ chức bản thảo, in ấn, tái bản series _Những lời nói thật_, nói vui với tôi: “_Bài của nhà thơ Ngô Đức Hành viết về tập thơ sẽ đưa vào sách khi tái bản lần thứ 4_”. _Những lời nói thật_, bản in tháng 1/2026 gồm 56 bài thơ. Nếu như nhà văn Hoàng Dự quan niệm “_thơ chính luận_” thì tôi gọi bao quát hơn, đó là tập thơ thế sự. Dễ nhận ra qua tên một số bài trong tập: “_Chiến tranh”, “Cờ Tổ quốc”, “Đất nước tôi”, “Tiếng đàn Đại tướng”, “Nhớ anh Hoàng Tùng”, “Vào Lăng viếng Bác”, “Đêm đau thương_”...Trong “_thơ thế sự”_ Đỗ Quảng, có mảng thơ thân phận, thể hiện ở các bài “_Nước mắt tử tù”, “Bà bán xôi”, “Gặp lại người vượt biển_”... Cuộc đời Đỗ Quảng gắn liền với nghề báo. Ông vốn là  phóng viên đặc biệt của báo Nhân Dân, một cây bút phóng sự xuất sắc – nhà báo dành trọn đời cầm bút cho sự thật và những vấn đề cốt lõi của đời sống xã hội. Tôi nhơ, tại buổi giao lưu – tọa đàm về tác phẩm _Những lời nói thật_, nhà văn Hoàng Dự, Tổng biên tập _Thời báo Văn học Nghệ thuật_ trong lời đề dẫn có nói: “Những lời nói thật _không phải là sự giãi bày cảm xúc riêng tư đơn lẻ, mà là một diễn ngôn mang tính đối thoại, đặt người đọc trước những câu hỏi không dễ né tránh: sống thế nào cho ngay thẳng, viết thế nào cho trung thực, và đối diện với chính mình ra sao trong những biến động của đời sống hôm nay_”. “_Cây đa còn đấy / Mà người không thấy / Mây trắng bay về trời / Để lại dáng đi / Giọng nói_”, (Nhớ anh Hoàng Tùng). Đỗ Quảng nguyên là thế hệ nhà báo “_học trò”_ của “_cây đại thụ_” của làng báo Việt Nam, Hoàng Tùng (1920 – 2010), nguyên Bí thư Tung ương Đảng, nguyên Tổng Biên tập báo _Nhân Dân_. Đỗ Quảng là nhà báo “_chiến đấu_” nên thơ ông cũng “_giàu tính chiến đấu_” trước bất công của xã hội, trước ẩn ức của thân phận. Ông dám đưa, chuyển hóa “_tinh thần sự thật_” vào thơ. Vì thế tập thơ ông mang tên _Những lời nói thật –_ lần đầu tiên xuất hiện trong thi ca đương đại.                                                               \*\*\*\*\*           Thơ là loại hình văn học ra đời rất sớm, là “_cha mẹ của các loại hình văn học_”, (nhà văn Nguyễn Huy Thiệp). Nhà thơ Huy Cận (1919 – 2005), Liên hoan thơ thế giới, tại Quebec (Canada), năm 1995, từng đưa ra quan điểm: “_Đối với dân tộc Việt Nam chúng tôi, một dân tộc yêu thơ, mê thơ, thì thơ gắn bó mật thiết với đời sống hàng ngày, vì cái hằng ngày trong thực tại và trong ước mơ của nó là đầy năng lượng, thơ giúp con người sống, sống tốt hơn, sống theo quy luật của cái đẹp_”. Có thể nói, tiếng và chữ trong thơ Đỗ Quảng “_là máu của máu, là thịt của thịt của sự vật, của đời sống_”, như quan niệm của Huy Cận. Và cũng chính nhờ vậy, thơ Đỗ Quảng làm “_bừng thức_” được cảm xúc tổng thể của người đọc. Sự thật, suy cho cùng cũng là thành tố làm nên _“phẩm giá thi ca_”. ![](https://cdn.baophapluat.vn/uploaded/images/2026/04/08/17986a57-40ad-43aa-bbb5-2c7a5c16dfc4.jpg) Nhà thơ Đỗ Quảng chụp ảnh lưu niệm cùng tác giả Ngô Đức Hành tại buổi ra mắt tuyển tập "Những lời nói thật" tái bản lần 2.           Trong thơ thế sự của Đỗ Quảng có mảng thơ hậu chiến. Khi tôi đọc thơ và viết bài này, đất nước đã gần “_bước qua_” quý I/2026, chuẩn bị sang tháng 4, có ngày kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, nên những bài thơ này, trở nên thiêng liêng.           “_Ba nghìn nghĩa trang trải đều đất nước / Hàng Dương, Trường Sơn, Đường Chín, Vị Xuyên / Nghĩa trang nào bia mộ nhiều hơn?/ Hàng dọc, hàng ngang mộ trắng ngút ngàn_”, và tâm thế nhà thơ “_Xót xa / Ngậm ngùi / Tri ẩn / Đảnh lễ / Nén hương thơm vái vọng bốn phương trời / Tạ ơn / Những anh hùng liệt sỹ / Linh thiêng hồn Tổ quốc_”, (Đảnh lễ). Không quên xương máu của những người đã ngã xuống trở thành văn hóa tri ân, thành tố của văn hóa tâm linh người Việt.           Đỗ Quảng là nhà thơ trân trọng quá khứ, ký ức. Ông từng đến thăm nhiều “_địa chỉ đỏ_”, chiến trường xưa, trong đó có Thành cổ Quảng Trị. Và ông luôn day dứt: “_Thành cổ Quảng Trị / Thạch Hãn buốt giá dòng sông hòa máu đỏ / Mùa hè đỏ lửa, bia đời tạc đá / Các chiến binh năm ấy toàn lính trẻ / Thơ tình, nhật ký, kèn thổi nhét ba lô / Xếp bút nghiên lên đường ra trận_”, (Thăm chiến trường xưa).            “_Đầu bạc / Chân bước liêu xiêu đẩy xe lăn cho bạn / Bùi ngùi, ngơ ngác tìm bóng dáng đồng đội / tuổi hai mươi_”, (Thăm chiến trường xưa). Khổ thơ cuối là “_khoảng trắng_” của tâm thức, “_khoảng trống_” trong thơ, dội vào lòng người đọc suy nghĩ, mở ra chiêm nghiệm. Đối với nhà báo Đỗ Quảng, lịch sử là dòng chảy liên tục của hôm qua, hôm nay và ngày mai. "_Nếu anh bắn vào quá khứ bằng súng lục thì tương lai sẽ bắn vào anh bằng đại bác_", (R.Gamzatop), trở thành ý thức sống của con người. Trân trọng quá khứ và những bài học từ nó để xây dựng một tương lai tốt đẹp là thông điệp văn hóa. Đỗ Quảng luôn ưu tư, suy tư từ quá nhứ, “_thấu thị_” hiện tại hàng ngày vẫn dội vào tâm hồn ông. Điều khác của _Những lời nói thật_, là Đỗ Quảng viết về quê hương, đất nước không chỉ nhìn về hôm qua, gọi lên những bài học, mà còn viết về hiện tại. Ông làm thơ về “_người đốt lò vĩ đại_”- cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, viết về người kế nhiệm và kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Đó là tinh thần thơ trong các bài thơ “_Gửi người ở lại”, “Câu chữ”, “Nụ cười”, “Vươn mình_”... Khi tôi đọc thơ Đỗ Quảng thì những biến động địa chính trị, dẫn đến chiến tranh tàn khốc đang xảy ra nhiều nơi, thậm chí tác động đến nhịp sống của tất cả các công dân ở mọi quốc gia. Vì thế bài thơ “_Chiến tranh_” trong tập, gợi nhiều cảm xúc. “_Chiến tranh sao mà khủng khiếp / Trái đất này bao giờ sống bình yên?_”. Hòa bình và chiến tranh còn thể hiện trong các bài thơ “_Gửi người tôi yêu_”, “_Những lời nói thật_”. Trái tim thơ Đỗ Quảng rung lên cùng “_nhịp đập_” thời đại. Bài thơ “_Những lời nói thật_” là một bài thơ dài, gồm 225 câu thơ trong tập _Những lời nói thật_ – không chỉ có tính sử thi, từ chống Pháp đến chống Mỹ...mà còn giàu minh triết. “_Lời nói thật / Khai thông vận khí / Khơi mọi mạch nguồn, thắp sáng niềm tin / Vì nhân dân / Vì Tổ quốc hùng cường_”, (Những lời nói thật). Đây có thể coi là “_tuyên ngôn thơ_” của cựu nhà báo, phóng viên đặc biệt Đỗ Quảng, khi ông “_bước vào_” thơ, từ năm 2021 đến nay. Sinh thời Xuân Diệu (1916 - 1985) – Giải thưởng Hồ Chí Minh về VHNT từng ao ước, làm được loại thơ mà ông gọi là “_vọt thẳng ra từ sự vật, từ cuộc sống, lòng người, hồn người, không trải qua nắn nót, thêm thắt_”. Theo Xuân Diệu: “_Loại thơ như vậy khó làm lắm. Tưởng là không có nghệ thuật gì cả, nhưng lại đòi hỏi trước tiên con mắt tinh đời vô hạn, chọn lựa tài tình_”. Các nhà thơ hậu hiện đại vẫn lúng túng về các lập ngôn, ẩn dụ cao siêu, dẫn đến khó cảm. Phần lớn né tránh cuộc sống. Đỗ Quảng đưa đến cho thi ca một khái niệm mới về hiện thực trong thơ, từ những lời nói thật. Đó cũng là “_vân chữ_” của ông./. _Hà Nội 23/3/2026_ _N.Đ.H_