---
title: "Khi tiếng Dao trở thành mạch nguồn, sức mạnh của Đảng - Bài 2: Học tiếng của dân, học cách gần dân"
avatar: https://cdn.baophapluat.vn/uploaded/images/2026/09/23/92903939-f583-494b-bb73-54279204e643.jpg
slug: khi-tieng-dao-tro-thanh-mach-nguon-suc-manh-cua-dang-bai-2-hoc-tieng-cua-dan-hoc-cach-gan-dan
url: https://phapluatplus.baophapluat.vn/khi-tieng-dao-tro-thanh-mach-nguon-suc-manh-cua-dang-bai-2-hoc-tieng-cua-dan-hoc-cach-gan-dan.html
published_at: 06:12 24/09/2026
updated_at: 06:12 24/09/2026
authors: Nguyễn Quang - Đình Quyết - Nguyễn Tuấn 
source:
  name: Báo Pháp Luật Việt Nam
  domain: baophapluat.vn
  type: press
category: Hoạt động tư pháp
topics:
  - Lâm trường 156
  - Lỷ Thị Vân
  - Học tiếng Dao
  - Công tác dân vận
  - Đoàn Kinh tế Quốc phòng 327
language: vi
content_type: article
---

# Khi tiếng Dao trở thành mạch nguồn, sức mạnh của Đảng - Bài 2: Học tiếng của dân, học cách gần dân

## Buổi học ở Lâm trường 156, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 327, Quân khu 3 bắt đầu bằng một câu tiếng Dao được Lỷ Thị Vân đọc thật chậm. Phía dưới, khoảng 30 cán bộ, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp người Kinh lần lượt đọc lại. 

Cùng một câu, nhưng mỗi người một cách phát âm, có người nói được gần giống, có người vừa đọc vừa cười vì âm điệu nghe rất khác với tiếng Việt.

Vân không vội, cô nghe từng người, sửa từng tiếng, có khi phải đọc lại nhiều lần để học viên bắt chước cách phát âm.

Một người học ngồi phía dưới nhìn lên bảng, đọc rồi dừng lại. Câu tiếng Dao tưởng chỉ vài từ nhưng để nói cho đúng lại không dễ.

Có âm phải đặt giọng khác đi, có cách nói nếu phát âm không chuẩn thì người nghe khó hiểu.

Những người vốn quen với công việc quân sự, hành chính, quen đọc văn bản và xử lý công việc bằng tiếng Việt, giờ phải bắt đầu lại với những âm tiết hoàn toàn xa lạ.

![](https://cdn.baophapluat.vn/uploaded/images/2026/09/23/9a1fadf4-bbea-4cfc-b2da-7555c41522d9.jpg)

Lỷ Thị Vân cùng cán bộ vượt suối xuống bản, đưa tiếng Dao trở thành cầu nối gần dân.

“Lúc đầu tôi cứ nghĩ học vài câu giao tiếp chắc không khó, đến khi ngồi vào lớp mới thấy một câu ngắn thôi mà phát âm cho đúng cũng mất thời gian. Cô Vân đọc một lần, mình đọc lại, nghe tưởng giống rồi, nhưng cô vẫn bảo chưa đúng”, anh Vũ Quyết Thắng, quân nhân chuyên nghiệp, Lâm trường 156, một học viên của lớp chia sẻ.

Cái khó của lớp học không chỉ nằm ở việc ghi nhớ từ mới. Tiếng Dao ở địa phương chưa có chữ viết được sử dụng trong lớp học, nên người học chủ yếu phải nghe và nói; cách ghi âm bằng tiếng Việt chỉ là điểm tựa để nhớ phát âm. Những điều một người Dao có thể nói theo phản xạ lại trở thành bài tập đối với người học.

Lỷ Thị Vân khi ấy còn khá trẻ, trước lớp học là những người có người lớn tuổi hơn cô, có người đã nhiều năm công tác ở địa bàn.

Cô hiểu mình không thể dạy bằng cách đọc cho học viên chép rồi yêu cầu học thuộc. Người học cần nghe được, nói được và quan trọng hơn là biết sử dụng những câu ấy trong một cuộc gặp với người dân.

![](https://cdn.baophapluat.vn/uploaded/images/2026/09/23/92903939-f583-494b-bb73-54279204e643.jpg)

Lỷ Thị Vân hướng dẫn cán bộ, chiến sĩ Lâm trường 156 học tiếng Dao, từng bước hiểu tiếng nói và văn hóa của đồng bào.

“Em xác định ngay từ đầu là không dạy để các anh chị nói tiếng Dao như người Dao. Mục tiêu thực tế hơn là khi xuống bản có thể chào hỏi, hỏi được những điều cơ bản, nghe được người dân đang nói chuyện gì. Nếu học xong mà không dùng được thì lớp học cũng không có nhiều ý nghĩa”, Vân kể.

Để có được những bài học tưởng như đơn giản ấy, chính người đứng lớp cũng phải chuẩn bị khá công phu.

Vân nghiên cứu tài liệu dạy tiếng Dao của tỉnh, tham khảo những người từng có kinh nghiệm dạy tiếng Dao cho cán bộ rồi điều chỉnh nội dung cho phù hợp với nhóm học viên của mình.

Tiếng Dao ở địa phương chưa có chữ viết được sử dụng trong lớp học, vì vậy việc dạy chủ yếu dựa vào nghe và nói. Cách ghi âm tiếng Dao bằng tiếng Việt được sử dụng để hỗ trợ người học nhớ cách phát âm.

![](https://cdn.baophapluat.vn/uploaded/images/2026/09/23/a485214b-04f4-4b8a-bae0-6914cce27e51.jpg)

Lỷ Thị Vân hướng dẫn học viên thực hành tiếng Dao, giúp việc học gắn với giao tiếp và tình huống thực tế.

Với Vân, đó cũng là lúc cô bắt đầu nhìn thứ tiếng mình đã nói từ nhỏ bằng một cách khác. Trước đó, tiếng Dao đơn giản là tiếng của gia đình. Bố mẹ nói, hàng xóm nói, người trong bản gặp nhau nói.

Cô không cần nghĩ nhiều về cách một từ được hình thành hay tại sao người Dao lại nói như thế.

Nhưng khi đứng trước một lớp học toàn người Kinh, Vân phải tự đặt câu hỏi về từng từ, từng cách phát âm, từng tình huống sử dụng.

Có những từ cô nói rất tự nhiên nhưng khi học viên hỏi vì sao lại nói như vậy, Vân phải giải thích.

Có những cách diễn đạt tưởng đơn giản nhưng đưa vào tình huống giao tiếp cụ thể lại cần thay đổi.

Càng dạy, cô càng phải nghe lại tiếng Dao của chính mình và tìm cách diễn đạt sao cho người chưa từng biết tiếng có thể tiếp nhận. “Ngày trước mình nói tiếng Dao mà không nghĩ gì cả, đến khi dạy người khác mới thấy một câu mình nói rất dễ nhưng người mới học lại rất khó.

Có những âm mình phát âm theo thói quen, phải tách ra, nói chậm lại, để các anh chị nghe từng phần”, Vân chia sẻ.

![](https://cdn.baophapluat.vn/uploaded/images/2026/09/23/6d5c9ea8-bd3c-44e9-bb3b-fd2daa929ae3.jpg)

Cán bộ, đoàn viên thanh niên thực hành học tiếng Dao trên nền tảng số, đưa việc học đến gần hơn với thực tiễn.

Trong lớp, những người học cũng có cách vật lộn riêng với thứ tiếng mới. Anh Vũ Quyết Thắng nhớ nhất những buổi học đầu tiên.

“Có lúc tôi đọc đi đọc lại mà vẫn sai. Vân sửa xong, mình tưởng đã nhớ, hôm sau gặp lại câu ấy lại quên.

Cái khó nhất là nghe người Dao nói tự nhiên. Học trong lớp cô nói chậm thì còn theo được, xuống bản nghe bà con nói nhanh là lại thấy khác”, anh Thắng tâm sự.

Chính khoảng cách giữa tiếng Dao trong lớp học và tiếng Dao ngoài đời khiến việc học không thể chỉ dừng ở bảng và những câu đọc theo.

Vân thường đưa những tình huống mà cán bộ có thể gặp khi xuống bản vào bài học: đến một gia đình thì chào thế nào, hỏi thăm người lớn tuổi ra sao, muốn hỏi một vấn đề thì bắt đầu câu chuyện thế nào, cách xưng hô nào phù hợp.

Một học viên khác, anh Lưu Ngọc Thoan, cũng là cán bộ công tác tại Lâm trường 156, ban đầu học với tâm lý “biết thêm thì tốt”.

Nhưng sau một thời gian, anh nhận ra thứ mình cần không phải là thuộc thật nhiều câu mà là nghe được người dân nói gì.

![](https://cdn.baophapluat.vn/uploaded/images/2026/09/23/fbc977d6-3c72-446f-b427-b34eac9b776e.jpg)

Cán bộ, đoàn viên thanh niên trực tiếp hỗ trợ người dân, đưa kiến thức và kỹ năng đến gần cuộc sống ở cơ sở.

“Có những lúc xuống bản, mình nói tiếng phổ thông bà con vẫn nghe, nhưng không khí câu chuyện cứ có khoảng cách. Sau khi học được mấy câu tiếng Dao, tôi thử chào, thử hỏi thăm bằng tiếng Dao. Bà con cười, rồi câu chuyện tự nhiên hơn. Mình chưa nói giỏi đâu, còn vụng lắm, nhưng ít nhất người dân biết mình đang cố gắng nói tiếng của họ”, anh Thoan chia sẻ.

Vân từng chứng kiến điều đó trong những lần xuống bản, có những người dân nói tiếng Dao rất tự nhiên nhưng khi chuyển sang tiếng phổ thông lại ít nói hơn. Có những cán bộ nói rất đầy đủ nội dung mình cần nói nhưng người dân vẫn chưa hiểu hết. Chính vì vậy, Vân không muốn lớp học trở thành nơi học viên chỉ ghi nhớ vài chục câu giao tiếp rồi để đó.

![](https://cdn.baophapluat.vn/uploaded/images/2026/09/23/df76cead-e339-40ba-9371-70f5e0ba28ad.jpg)

Lỷ Thị Vân trò chuyện, trao đổi với đoàn viên thanh niên, lan tỏa cách làm gần gũi, bằng tiếng nói và sự thấu hiểu.

“Biết một câu mà dùng được trong đúng hoàn cảnh còn hơn học rất nhiều câu nhưng xuống bản lại không nói. Em muốn các anh chị học xong phải thử nói, nói sai thì sửa. Người Dao nghe cán bộ nói tiếng Dao có thể biết ngay là nói chưa chuẩn, nhưng họ sẽ hiểu là cán bộ đang cố gắng”, Vân chia sẻ.

Phía sau sự kiên nhẫn của người đứng lớp là một hành trình mà chính Vân cũng phải tự học. Dạy người khác buộc cô nhìn lại thứ tiếng mình đã nói từ nhỏ: tách từng âm, giải thích từng cách xưng hô, đặt câu vào từng tình huống.

Một ngôn ngữ vốn sống tự nhiên trong gia đình bỗng trở thành một “bài học” phải được gọi tên, sắp xếp và truyền lại.

![](https://cdn.baophapluat.vn/uploaded/images/2026/09/23/bd752576-32ef-4d85-8345-ecf871c7e90f.jpg)

Lỷ Thị Vân cùng đoàn viên, thanh niên xã Quảng Tân chung sức lao động, góp phần xây dựng bản làng xanh, sạch, đẹp.

Chính môi trường ấy cũng giúp Vân được cấp ủy phát hiện, bồi dưỡng và kết nạp Đảng ngày 7/11/2019 tại Chi bộ Ban Chính trị, Đảng bộ Lâm trường 156.

Nhưng trong câu chuyện về lớp học tiếng Dao, điều đáng nhớ hơn những mốc thời gian trong hồ sơ là việc một cán bộ đảng viên trẻ người Dao được giao đứng trước những người đồng nghiệp lớn tuổi hơn để truyền lại vốn ngôn ngữ mình có từ gia đình.

Đối với Vân, đó là một công việc vừa quen vừa lạ, bởi quen vì tiếng Dao là ngôn ngữ cô đã sử dụng từ nhỏ. Lạ vì lần đầu tiên cô phải biến thứ tiếng ấy thành một nội dung có thể dạy cho người khác.

Không còn là một cuộc trò chuyện tự nhiên giữa những người cùng cộng đồng, tiếng Dao trong lớp học phải được lựa chọn, sắp xếp và đặt vào những tình huống cụ thể.

![](https://cdn.baophapluat.vn/uploaded/images/2026/09/23/f2738394-7250-4ee3-9d83-fc71e1ec172a.jpg)

Lỷ Thị Vân cùng đoàn viên, thanh niên xã Quảng Tân giao lưu với đồng bào Dao, góp phần lan tỏa tiếng nói và nét đẹp văn hóa dân tộc.

“Em phải học lại chính tiếng Dao của mình, có những câu mình biết nói nhưng không biết giải thích tại sao lại nói như vậy. Khi học viên hỏi, mình phải tìm cách giải thích cho họ hiểu. Dạy người khác cũng là lúc mình hiểu sâu hơn tiếng của mình”, Vân nói.

Với học viên, quá trình ấy cũng không nhẹ nhàng, những người đã quen với công việc chuyên môn phải dành 2 buổi mỗi tuần cho một thứ tiếng mới.

Có người học nhanh, có người chậm. Có người mạnh dạn nói ngay cả khi chưa chắc đúng, có người sợ phát âm sai nên ngại mở miệng. Nhưng càng về sau, những câu tiếng Dao vốn nghe lạ tai bắt đầu xuất hiện trong các cuộc trò chuyện giữa học viên.

“Em nghĩ điều vui nhất là sau khi học, các anh chị không còn thấy tiếng Dao là thứ gì quá xa lạ. Có thể chưa nói được nhiều, nhưng đã biết cách bắt đầu một câu chuyện. Với người dân, đôi khi chỉ cần như vậy là cuộc gặp đã khác rồi”, Vân chia sẻ.

Từ lớp học ấy, tiếng Dao không chỉ ở lại trong căn phòng. Nó theo những người học xuống bản, đi vào những cuộc gặp với đồng bào, nơi một câu chào đúng tiếng, một câu hỏi đúng cách có thể mở đầu cho một cuộc trò chuyện trước đó còn thiếu sự gần gũi./.

Bài 3: Nói tiếng của dân, gần lòng dân